غزل شمارهٔ ۲۵۵
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق و ناامیدی شاعر از دین و عشق می‌پردازد. شاعر می‌گوید اگر در قالب دین‌داران قرار نگیرد، با رندان نیز ارتباطی نخواهد داشت. او احساس می‌کند که عمرش سپری شده و هیچ نشانی از دین در دلش نمی‌بیند، بنابراین خود را دین‌دار نمی‌داند. او به عشق و حقیقت اشاره دارد و می‌گوید که نمی‌تواند بدون عشق به حقیقتی دلبسته بماند. همچنین، او احساس می‌کند که تا زمانی که از وجود خود بیزار نشود، نمی‌تواند به عشق واقعی دست یابد. شاعر از ساقی می‌خواهد که او را با شراب عشق سیراب کند و می‌گوید که در مستی عشق، هرگز هشیار نخواهد شد. در نهایت، او به نام عطار اشاره کرده و بیان می‌کند که در غیاب عشق، هیچ بویی از عطر عشق نخواهد داشت.
گر در صف دین داران دین دار نخواهم شداز بهر چه با رندان در کار نخواهم شد
هوش مصنوعی: اگر نتوانم در صف دین‌داران قرار بگیرم، به چه دلیل با رندان و اهل عیش و نوش در کار نخواهم شد؟
شد عمر و نمی‌بینم از دین اثری در دلوز کفر نهاد خویش دین‌دار نخواهم شد
هوش مصنوعی: زندگیام به پایان نزدیک میشود و هنوز هیچ تأثیری از دین در درونم نمی‌بینم، و با وضعیتی که خودم ایجاد کردهام، هرگز دین‌دار نخواهم شد.
کی فانی حق باشم بی قول اناالحق منکز عشق چو مشتاقان بردار نخواهم شد
هوش مصنوعی: من کی میتوانم به حقیقت پایبند باشم در حالی که بدون اعلام "من حق هستم" نمیتوانم از عشق به سوی آن بروم و به جایی برسم که دیگر نتوانم از آن دست بکشم؟
دانم که نخواهم یافت از دلبر خود کامیتا من ز وجود خود بیزار نخواهم شد
هوش مصنوعی: میدانم که تا زمانی که از وجود خودم راضی نباشم، نمیتوانم از محبوبم چیزی به دست آورم.
ای ساقی جان می‌ده کاندر صف قلاشاناین بار چو هر باری بی‌بار نخواهم شد
هوش مصنوعی: ای ساقی، جانم را فدای صرف نظر کردن از دنیا و از بار مسئولیتها میکنم، زیرا در این بار، مثل تمام بارهایی که قبلتر داشتهام، دیگر نمیخواهم بدون شوق و عشق زندگی کنم.
از یک می عشق او امروز چنان مستمکز مستی آن هرگز هشیار نخواهم شد
هوش مصنوعی: امروز به قدری تحت تأثیر عشق او هستم که از شدت شوق و سرخوشی حتی هرگز نخواهم توانست به حالت هوشیاری برگردم.
تا دیده جمالِ او ، در خواب همی بینداز خواب و خیالِ او ، بیدار نخواهم شد
هوش مصنوعی: تا وقتی که تصویر او را در خواب میبینم، هرگز از خواب بیدار نخواهم شد.
هرچند که عطارم لیکن به مجاز است اینبی عطر سر زلفش عطار نخواهم شد
هوش مصنوعی: هرچند که من عطار هستم و در کار عطر و عطرسازی خبرهام، اما نمیتوانم به خاطر عدم خوشبو بودن زلف او به این کار ادامه دهم.