غزل شمارهٔ ۲۶۳
هوش مصنوعی: این شعر به بیان حقیقت وجود و شناخت آن میپردازد. شاعر میگوید که کسی که به حقیقت آگاه است، دنیا را به صورتهای مختلف میبیند و این دیدگاه میتواند جهان را برای او کوچک کند. او اشاره میکند که واقعیت و باطن هر چیز از ظواهرش مهمتر است. اگر کسی در درونش واقعیات نداشته باشد، وجودش بیمعنا خواهد بود. همچنین شاعر به اهمیت عدم غمخوری و پذیرش وضعیت میپردازد، چرا که در صورت درک واقعیات، انسان میتواند به تعالی دست یابد. در نهایت، بر اهمیت درک حقیقت و ارتباط آن با وجود فردی تأکید میکند و میگوید اگر عطار، یعنی او، به بویی از حقیقت برسد، دیگر آن عطار نخواهد بود، بلکه به مرتبهای بالاتر خواهد رسید.
کسی کز حقیقت خبردار باشدجهان را برِ او چه مقدار باشد
هوش مصنوعی: کسی که از واقعیتهای زندگی آگاه باشد، دیگر برایش مهم نیست که دنیا چه اندازه بزرگ یا کوچک است.
جهان وزن جایی پدیدار آردکه در دیده او را پدیدار باشد
هوش مصنوعی: جهان در جایی به وجود میآید که در چشم فردی آن را قابل مشاهده بداند.
بلی دیدهای کز حقیقت گشایدجهان پیش او ذره کردار باشد
هوش مصنوعی: البته، تو دیدهای که وقتی حقیقت پیش روی او قرار میگیرد، جهان برایش مانند یک ذره عمل و کردار به نظر میرسد.
غلط گفتم آن ذرهای گر بود همچو زان چشم بینی تو بسیار باشد
هوش مصنوعی: اگر چه من اشتباه گفتم، اگر آن ذرهای هم باشد که شبیه آنی که در چشمان تو میبینم، باید بگویم بسیار بیشتر از آن است.
کسی را که دو کون یک قطره گرددببین تا درونش چه بر کار باشد
هوش مصنوعی: شخصی را ببین که با شدت و فشار به نقطهای برسد، او را در حالتی مشاهده کن تا بدانی در دلش چه افکاری یا احساساتی وجود دارد.
اگر سایهٔ باطن او نباشدکجا گردش چرخ دوار باشد
هوش مصنوعی: اگر وجود حقیقی او نباشد، چگونه ممکن است که دنیا بچرخد و به حرکت ادامه دهد؟
نباشد خبر یک سر مویش از خودبقای ابد را سزاوار باشد
هوش مصنوعی: اگر حتی یک تار موی او खबर از وجودش نداشته باشد، چه برسر بقای ابدیاش میتواند بیاید؟
کسی را که تیمار دادش بقا شدفنا گشتن از خود چه تیمار باشد
هوش مصنوعی: کسی که با مراقبت و توجه به دیگری زندگی میبخشد، خود در خطر نابودی است. از این رو، چگونه میتوان انتظار داشت چنین کسی بتواند به دیگری کمک کند؟
غم خود مخور تا تو را ذره ذرهبه صد وجه پیوسته غمخوار باشد
هوش مصنوعی: غم را در دل خود نپروران، چرا که در این صورت به طرز مختلف و از جهات گوناگون، دیگران برای تسکین دردهایت در کنارت خواهند بود.
به جای تو چون اصل کار است باقیاگر تو نباشی بسی کار باشد
هوش مصنوعی: اگر تو نباشی، کار اصلی و مهمی که باید انجام شود همچنان باقی میماند و کارهای زیادی وجود خواهد داشت که باید انجام شود.
درین راه اگر تا ابد فکر برودمپندار سری که پندار باشد
هوش مصنوعی: اگر در این مسیر نیز تا ابد فکر کنی، گمان نکن که اندیشهات حقیقتی است که میتواند تو را راهنمایی کند.
اگر جان عطار این بوی یابدیقین دان که آن دم نه عطار باشد
هوش مصنوعی: اگر عطار بوی خوشی را احساس کند، مطمئن باش که در آن لحظه او دیگر عطار نیست.