غزل شمارهٔ ۳۰۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و حالاتی است که عاشق در دایره عشق تجربه می‌کند. شاعر به تأثیر عشق بر دل و جان می‌پردازد و می‌گوید هر کس در این دایره گردش کند، دلش آینه جانش می‌شود. وقتی که عاشق به معشوق نگاه کند، باید پنهانی باشد تا از راه عشق دور نیفتد. همچنین، عشق را به پروانه‌ای تشبیه می‌کند که برای شمع حیات می‌سوزد و جان خود را برای عشق می‌دهد. به طور کلی، شاعر به زیبایی و قدرت عشق و تأثیر آن بر انسان اشاره می‌کند و می‌گوید که عشق می‌تواند همه چیز را دگرگون کند و انسان را در حیرت و شگفتی نگه دارد.
هر که درین دایره دوران کندنقطهٔ دل آینهٔ جان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که در این دایره زندگی می‌کند، نقطه قلبش را مانند آینه از روحش نشان می‌دهد.
چون رخ جان ز آینه دل بدیدجان خود آئینهٔ جانان کند
هوش مصنوعی: زمانی که روح از طریق دل به خودی خود نگاه کند، آنگاه روح خود را به آینهٔ محبوب تبدیل می‌کند.
گر کند اندر رخ جانان نظرشرط وی آن است که پنهان کند
هوش مصنوعی: اگر معشوق به چهرهاش نگاهی بیندازد، باید این نکته را رعایت کند که خود را پنهان نگهدارد.
ور نظرش از نظر آگه بوددور فتد از ره و تاوان کند
هوش مصنوعی: اگر نظر او از آگاهیاش آگاه بود، دور میشد از راه و عذاب میکشید.
گر همه یک مور ادب گوش داشترونق خود همچو سلیمان کند
هوش مصنوعی: اگر همهی مورچگان ادب و نزاکت را رعایت میکردند، همانند سلیمان رونق و شکوهی مییافتند.
مرد ره آن است که در راه عشقهرچه کند جمله به فرمان کند
هوش مصنوعی: مرد واقعی کسی است که در مسیر عشق، هر کاری انجام دهد، تماماً طبق دستورات و خواستههای معشوق باشد.
کی بود آن مرد گدا مرد آنکعزم به خلوتگه سلطان کند
هوش مصنوعی: کیست آن مرد فقیر که تصمیم دارد به مکان خلوت پادشاه برود؟
کار تو آن است که پروانه‌وارجان تو بر شمع سرافشان کند
هوش مصنوعی: وظیفه تو این است که مثل پروانه، جانات را به شمعی که درخشندگی و روشنی دارد، تقدیم کنی.
راست چو پروانه به سودای شمعتیز برون تازد و جولان کند
هوش مصنوعی: مانند پروانه که به شمع عشق میورزد و با شتاب و شور و شوق به دور آن میچرخد و پرواز می‌کند.
طاقت شمعش نبود خویش راروی به شمع آرد و قربان کند
هوش مصنوعی: شمع نمیتواند زیبایی و شوق خود را تحمل کند و به همین دلیل به سمت شمع میرود تا خود را قربانی آن کند.
عشق رخش بس که درین دایرههمچو من و همچو تو حیران کند
هوش مصنوعی: عشق به قدری جذاب و گیجکننده است که مانند من و تو در این دنیا سرگردان میشویم.
زلف پریشانش به یک تار مویجملهٔ اسلام پریشان کند
هوش مصنوعی: زلف نامنظم او به اندازهی یک تار مویش، همهی اساس و بنیاد دین اسلام را به هم میریزد.
لیک ز عکس رخ او ذره‌ایبتکده‌ها جمله پر ایمان کند
هوش مصنوعی: اما چیزی از زیبایی چهره او باعث می‌شود که همه معبدها پر از ایمان و اعتبار گردند.
در غم عشقش دل عطار رادرد ز حد رفت چه درمان کند
هوش مصنوعی: در اندوه عشق او، دل عطار به شدت رنج میکشد و هیچ درمانی برای این درد وجود ندارد.