غزل شمارهٔ ۳۱۷
هوش مصنوعی: این شعر به اهمیت دل و جان انسان اشاره دارد و می‌گوید که اگر انسان دل را از جان خود بگیرد و به عشق و طلب چیزی واقعی بپردازد، می‌تواند به نعمت‌ها و پاداش‌های بزرگی دست یابد. شاعر تأکید می‌کند که سوز و فراق و خلوص نیت در طلب محبوب، راه رسیدن به آنچه در جستجویش هست را هموار می‌کند. همچنین، اشاره شده که مشکلات و فقر هیچگاه نباید مانع پیشرفت و رسیدن به اهداف عالی شود. در نهایت، شاعر به صبر و تحمل در برابر سختی‌ها اشاره می‌کند و آن را برای رسیدن به هدف‌های بزرگ ضروری می‌داند.
دل ز جان برگیر تا راهت دهندملک دو عالم به یک آهت دهند
هوش مصنوعی: دل خود را از جان جدا کن تا راهیابی به ملکوت دو جهان با یک آه تو ممکن شود.
چون تو برگیری دل از جان مردوارآنچه می‌جویی هم آنگاهت دهند
هوش مصنوعی: وقتی که تو با تمام وجود از دل مردانگی و استقامت دست برداری، آنچه را که به دنبالش هستی به تو خواهند داد.
گر بسوزی تا سحر هر شب چو شمعتحفه از نقد سحرگاهت دهند
هوش مصنوعی: اگر هر شب مانند شمع بسوزی و تا صبح بمانی، صبحگاهان به تو پاداشی از الطاف زندگی خواهند داد.
گر گدای آستان او شویهر زمانی ملک صد شاهت دهند
هوش مصنوعی: اگر هر لحظه به درگاه او بخوانی و درخواست کنی، ملک و مال بسیاری به تو عطا خواهند کرد.
گر بود آگاه جانت را جز اوگوش مال جان به ناگاهت دهند
هوش مصنوعی: اگر جانت از حقیقت آگاه باشد، غیر از او به هیچ چیز گوش نده و به ناگاه به تو اطلاع میدهند.
لذت دنیی اگر زهرت شودشربت خاصان درگاهت دهند
هوش مصنوعی: اگر لذتهای دنیوی به زهر تبدیل شوند، باز هم برای خاصان درگاه تو شربت گوارا فراهم میکنند.
تا نگردی بی نشان از هر دو کونکی نشان آن حرم گاهت دهند
هوش مصنوعی: تا زمانی که از هر دو جهان بینشان نشوی، کسی به تو نشانی از آن مکان مقدس نمیدهد.
چون به تاریکی در است آب حیاتگنج وحدت در بن چاهت دهند
هوش مصنوعی: زمانی که در تاریکی قرار داری، آب حیات و گنج وحدت را به تو میدهند که در عمق وجودت نهفته است.
چون سپیدی تفرقه است اندر رهشدر سیاهی راه کوتاهت دهند
هوش مصنوعی: وقتی که روشنی و تفاوتها در مسیری وجود دارد، در تاریکی به تو کمک میکنند تا راه را سریعتر طی کنی.
بی‌سواد فقر تاریک است راهگر هزاران روی چون ماهت دهند
هوش مصنوعی: سواد نیافتن باعث میشود که انسان در فقر و تنگدستی به سر ببرد، حتی اگر هزاران فرصت و امکانات مانند نور ماه به او داده شود.
چون درون دل شد از فقرت سیاهره برون زین سبز خرگاهت دهند
هوش مصنوعی: وقتی دل از غم و فقر پر شود، دیگر هیچ راهی برای خروج وجود ندارد، اما میتوانند تو را از این وضعیت نجات دهند و به جایی پر از سرسبزی و آرامش ببرند.
در سواد اعظم فقر است آنکنقطهٔ کلی به اکراهت دهند
هوش مصنوعی: در میان جمعیت زیادی از افراد، فقر و بیپولی وجود دارد و افراد به زحمت و با اکراه باید به نقاط مشترک یا موضوعات کلی روی بیاورند.
ای فرید اینجا چو کوهی صبر کنتا ازین خرمن یکی کاهت دهند
هوش مصنوعی: ای فرید، در اینجا مثل کوهی صبر داشته باش تا از این انبار، حتی یک کاه به تو بدهند.