غزل شمارهٔ ۳۴۴
هوش مصنوعی: این متن به بررسی دو جهان یعنی دنیا و آخرت می‌پردازد و نشان می‌دهد که هر دو به نوعی به هم پیوسته‌اند. شاعر اشاره دارد که جان انسان دارای دو روی مختلف است: یکی دنیا و دیگری آخرت. او بیان می‌کند که زندگی در این دو جهان ارتباطی نزدیک دارد و نمی‌توان آن‌ها را از یکدیگر جدا کرد.
مدت زندگی زودگذر دنیا با معنای عمیق‌تر آخرت در تضاد است، اما در عین حال هر دوی این‌ها می‌توانند به یک حقیقت واحد اشاره کنند. شاعر همچنین اشاره به این دارد که درک عمیق از وجود خود و عشق به حقایق زندگی می‌تواند انسان را در این سفر معنوی رهنمون کند. در نهایت، او به تاثیر عواطف و تجربیات شخصی در این سفر اشاره می‌کند و بر اهمیت صبر و پیشرفت در حیات دنیوی و روحانی تأکید می‌ورزد.
هرچه در هر دو جهان جانان نمودتو یقین میدان که آن از جان نمود
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دنیا و آن دنیا محبوب تو نشان می‌دهد، مطمئن باش که همه آن‌ها از درونِ جان و وجود تو نشأت میگیرد.
هست جانت را دری اما دو رویدوست از دو روی او دو جهان نمود
هوش مصنوعی: در وجود تو یک در وجود دارد، اما در دو روی دوست، دو جهان به نمایش گذاشته شده است.
کرد از یک روی دنیا آشکاروز دگر روی آخرت پنهان نمود
هوش مصنوعی: دنیا را با یک چهره نمایان ساخت و چهره دیگر آن، که آخرت باشد، را پنهان کرد.
آخرت آن روی و دنیا این دگرای عجب یک چیز این و آن نمود
هوش مصنوعی: در دنیای ما، دنیا و آخرت دو جنبه متفاوت هستند، اما در عین حال به طرز شگفتانگیزی به هم مرتبط میشوند. این دو در واقع می‌توانند جنبههای یک چیز واحد را نشان دهند.
هر دو عالم نیست بیرون زین دو رویهرچه آن دشوار یا آسان نمود
هوش مصنوعی: تمامی وجود و هستی در این دو جنبه خلاصه میشود و هر چیزی که به نظر دشوار یا آسان میرسد، از این دو جنبه خارج نیست.
در میان این دو دربند عظیمچون نگه کردم یکی ایوان نمود
هوش مصنوعی: وقتی به میان این دو دروازه بزرگ نگاه کردم، یکی از آن‌ها مانند یک ایوان به نظر رسید.
یک درش دنیا و دیگر آخرتبلکه دو کونش چو دو دوران نمود
هوش مصنوعی: یکی از درها دنیای مادی است و دری دیگر به زندگی بعد از مرگ اشاره دارد. به همین دلیل، این دو جهان به دو دوره مختلف شبیه هستند.
باز پرسیدم ز دل کان قصر چیستگفت خلوت‌خانهٔ جانان نمود
هوش مصنوعی: من دوباره از دل پرسیدم که این قصر چیست. دل پاسخ داد که این مکان، خلوتی است که برای معشوق ساخته شده است.
گفتم آخر قصر سلطان جان ماستجان نمود این قصر یا سلطان نمود
هوش مصنوعی: گفتم که این قصر متعلق به سلطان است و روح ما در آنجا جا دارد؛ آیا این قصر به خاطر جان ما ساخته شده یا به خاطر خود سلطان؟
گفت دایم بر تو سلطان است جانبارگاه خویش در جان زان نمود
هوش مصنوعی: او گفت که جان من همیشه بر تو فرمانروایی دارد، همانطور که بارگاهش در جان تو است.
پرتو او بی‌نهایت اوفتادلاجرم بی‌حد و بی‌پایان نمود
هوش مصنوعی: نور او که بی‌پایان است، به زمین تابید و در نتیجه بی‌نهایت و نامحدود به نظر رسید.
تا ابد گر پیش گیری راه جانذره‌ای نتوانی از پیشان نمود
هوش مصنوعی: اگر به طور نامحدود هم سعی کنی که جان را از پیشان (سر) دور کنی، هرگز نمیتوانی ذرهای از آنچه نوشته شده است را تغییر دهی.
پرتوی کان دور بود آن کفر بودوانکه آن نزدیک بود ایمان نمود
هوش مصنوعی: آنجا که نور و روشنی دور است، کفر و بیایمانی وجود دارد، اما هر چه که به آن نزدیکتر باشیم، ایمان و باور قویتری به آن داریم.
چند گویم این جهان و آن جهاناز دو روی جان همی‌نتوان نمود
هوش مصنوعی: چند بار باید بگویم که این دنیا و آن دنیا از دو جنبهی روح نمیتوانند جدا شوند.
گرد جان در گرد چون مردان بسیتا توانی عشق را برهان نمود
هوش مصنوعی: اگر میخواهی همچون مردان شجاع و با اراده زندگی کنی، باید تلاش کنی تا عشق را آزاد کرده و از قید و بندها رها کنی.
در جهان جان بسی سرگشته‌اندکمترین یک چرخ سرگردان نمود
هوش مصنوعی: در این دنیا، بسیاری از انسانها در جستجوی معنی و هدفاند، اما در میان آن‌ها، من فقط یک چرخ سرگردان را دیدهام که نشاندهنده وضعیت بیخود و گمشدهای است.
می‌رو و یک دم میاسا از روشکاین سفر در روح جاویدان نمود
هوش مصنوعی: برو و حتی برای یک لحظه هم از او غافل مشو، زیرا این سفر تأثیری همیشگی بر روح تو خواهد گذاشت.
گر تورا افتاد یک ساعت درنگصد درنگ از عالم هجران نمود
هوش مصنوعی: اگر تو فقط یک ساعت درنگ کنی، تأثیر آن به اندازه صد ساعت تنهایی و فراق خواهد بود.
همچو گویی گشت سرگردان مدامهر‌که خود را مرد این میدان نمود
هوش مصنوعی: هر کسی که احساس کند در مقابله با چالشها و سختیها قهرمان و شجاع است، ممکن است در واقع دچار گیجی و سردرگمی شود و نتواند به درستی رفتار کند.
خود در این میدان فرو شد هر که رفتوانکه یک‌دم ماند هم حیران نمود
هوش مصنوعی: هرکس وارد این میدان شد، به نوعی غرق در آن شد و حتی کسی که فقط برای لحظهای توقف کرد، دچار حیرت و تعجب گردید.
تا ابد در درد این، عطار راذره ذره کلبهٔ احزان نمود
هوش مصنوعی: عطار به تدریج و به طور مستمر در غم و اندوه خود غرق شده و این حال او باعث شده تا زندگیاش به کلبهای از درد و غم تبدیل شود.