غزل شمارهٔ ۴۳۶
هوش مصنوعی: این شعر در واقع یک پیام عمیق و اخلاقی به صوفیان و عارفان دارد. شاعر به آنها توصیه می‌کند که از ظواهر و ادعاهای خودداری کنند و به عمق معنای عشق و حقیقت بپردازند. او به آنها یادآوری می‌کند که تقوا و ورع واقعی در عمل و درونی بودن است نه تنها در ظاهر. شاعر همچنین بر اهمیت خلوص نیت و پرهیز از تعلقات دنیوی تأکید می‌کند و می‌گوید که عشق حقیقی باید مقدم بر هر چیز دیگری باشد. در نهایت، او از شنیدن سخن دل و نصیحت دیگران و نیز از رسیدن به کمال در تسلیم به خداوند صحبت می‌کند.
آخر ای صوفی مرقع پوشلاف تقوی مزن ورع مفروش
هوش مصنوعی: ای صوفی، که دَرت لباس مرقع (لطیف و رنگارنگ) است، از خود ریا و بزرگنمایی نکن و تقوی و پرهیزگاری را به نمایش نگذار.
خرقهٔ مخرقه ز تن برکندلق ازرق مرائیانه مپوش
هوش مصنوعی: لباسهای زاهدانه و مصنوعی را از خود دور کن و از پوشیدن لباسهای کاذب و رنگارنگ پرهیز کن.
از کف ساقیان روحانیصبحدم بادهٔ صبوح بنوش
هوش مصنوعی: از دست ساقیان معنوی در صبح زود، نوشیدنی لذتبخش صبحگاهی را بنوش.
صورت خویش را مکن صافییک زمان در صفای معنی کوش
هوش مصنوعی: هرگز در یک لحظه فقط به ظاهر خود نمیبال، بلکه در تلاش باش تا به عمق معنا و حقیقت برسید.
سعی کن در عمارت دل و جانکه نیاید به کارت این تن و توش
هوش مصنوعی: برای ساختن و آبادانی دل و روح خود تلاش کن، زیرا این بدن و ظاهرت هیچ کمکی به تو نخواهند کرد.
درگذر از مزابل حیوانبرگذر تا به منزلات سروش
هوش مصنوعی: از مشکلات و ناهنجاریهای زندگی رهایی یاب و به مراحل و مقامات معنوی برسی.
سخن عقل بر عقیله مگویسبق عشق یک زمان کن گوش
هوش مصنوعی: در صحبت کردن با افرادی که عقل و درک خوبی دارند، از بیان حرفهای بیعقلانه پرهیز کن. به جای آن، لحظاتی را صرف عشق و احساسات کن و به آنها گوش کن.
اهل قالی چو سالکان می‌گویاهل حالی چو واصلان خاموش
هوش مصنوعی: افرادی که به هنر قالی بافی مشغولند، در صحبت کردن شبیه به سالکان (جوانان جویای حقیقت) هستند، در حالی که کسانی که به حقیقت و درک عمیق رسیدهاند، مانند واصلان (کسانی که به حقیقت دست یافتهاند) ساکت و خاموش هستند.
مرد عشقی خموش باش و خرابمرد عقلی فضول باش و به هوش
هوش مصنوعی: مردی که دل به عشق داده است باید آرام و خاموش باشد، در حالی که مردی که به عقل و دانش میبالد باید مراقب و پرحرف باشد.
روشنی بایدت چو شمع بسوزپختگی بایدت چو دیگ بجوش
هوش مصنوعی: باید مثل شمع روشن باشی و نور پخش کنی، همچنین باید مانند دیگی که در حال جوش است، پخته و آماده برای پذیرایی از دیگران باشی.
چون نه‌ای اهل وجد، ساکن باشاز تواجد چرا شدی مدهوش
هوش مصنوعی: اگر اهل شادی و وجد و حال نیستی، بهتر است در سکوت بمانی و از خود بیخود نشوی.
راه غیر خدا مده در دلبار نفس و هوا منه بر دوش
هوش مصنوعی: راهی جز خداوند در دل خود مگذار و اجازه نده که سنگینی نفس و خواهشهای دنیا بر دوش تو بیفتد.
عاشقی یک دم از طلب منشینتا نگیری حریف در آغوش
هوش مصنوعی: عشق را یک لحظه از اشتیاق دور نشو، چون ممکن است که در این فاصله، کسی را در آغوش بگیری.
سخن سر به گوش دل بشنوقول عطار را به جان بنیوش
هوش مصنوعی: به دل خود گوش بده و سخنان عطار را با جان و دل بشنو.
پند گیرند بر تو بعد از توگر نداری نصیحت من گوش
هوش مصنوعی: اگر بعد از تو کسی نصیحت مرا گوش نکند، از تو پند خواهند گرفت.