غزل شمارهٔ ۴۳۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به عشق و دلدادگی به معشوق می‌پردازد و بیان می‌کند که دل عاشق همیشه در جوش و خروش است. عشق به معشوق او را مست و مدهوش کرده و حتی یادآوری معشوق باعث فراموشی خود او می‌شود. او به امید وصال هر لحظه مشروبات تلخ ناکامی را می‌نوشد. شاعر همچنین اشاره می‌کند که در نبود معشوق، فرد دچار اندوه و ماتم می‌شود و زبانش از سخن گفتن بند می‌آید. در نهایت، دل عطار هیچ‌گاه از عشق و شور و شوق خسته نخواهد شد.
دلی کامد ز عشق دوست در جوشبماند تا قیامت مست و مدهوش
هوش مصنوعی: دل کسی از عشق دوست به شدت هیجانزده و شاداب است و این حالت تا ابدیت ادامه خواهد داشت، به طوری که همیشه در حال شور و شوق و مستی خواهد بود.
ز بسیاری که یاد آرد ز معشوقکند یکبارگی خود را فراموش
هوش مصنوعی: از آنجا که آنقدر به یاد معشوق میافتد، یکباره خودش را فراموش می‌کند.
بر امّید وصال دوست هر دمقدح‌ها زهر ناکامی کند نوش
هوش مصنوعی: به امید رسیدن به دوست، هر لحظه جامهایی که پر از زهر ناامیدی هستند را مینوشم.
برون آید ز جمع خودنمایانبیندازد ردای و فوطه از دوش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصی از جمع کسانی که خود را به نمایش میگذارند، خارج می‌شود و ردای خود را که نشانهای از شأن و مقام اوست، بر دوش میاندازد و به نوعی از خودگذشتگی و تواضع تعبیر دارد.
اگر بی دوست یک دم زو برآیدشود در ماتم آن دم سیه‌پوش
هوش مصنوعی: اگر یک لحظه از دوست دور شوم، زندگیام به حدی غمانگیز می‌شود که مانند کسی که در سوگ نشسته، لباس سیاه خواهم پوشید.
فروماند زبان او ز گفتنبماند تا ابد حیران و خاموش
هوش مصنوعی: زبان او از گفتن عاجز ماند و تا همیشه در حیرت و سکوت باقی خواهد ماند.
درین اندیشه هرگز نیز دیگربننشیند دل عطار از جوش
هوش مصنوعی: دل عطار هرگز از این فکر و اندیشه آرام نخواهد گرفت و همیشه در حالت هیجان و جوش و خروش خواهد بود.