غزل شمارهٔ ۵۳۸
هوش مصنوعی: غزل به احساس ناامیدی و دلسردی شاعر اشاره دارد. او از وضعیت خود ناتوان است و نمی‌داند چه کند. در دنیای پر از ظلمت و غفلت، مانند شمعی در حال ذوب شدن، اشک می‌ریزد. او می‌فهمد که زمان زندگی‌اش به پایان نزدیک است و نمی‌تواند به آرزوهایش برسد. احساس می‌کند مانند گلی یک‌روزه در میان خاری است که بر سرش ایستاده. با وجود اینکه پرده‌های مختلفی در زندگی‌اش وجود دارد، نمی‌تواند پرده‌ها را کنار بزند و به حقیقت نزدیک شود. شاعر می‌داند که چاره‌ای برای حل مشکلاتش وجود ندارد و دلش پر از اندوه است. او از بیان بیشتر غم و اندوهش ناتوان است و به این نتیجه می‌رسد که در این دنیا نمی‌توان صدای واقعی خود را برساند.
کار چو از دست من برفت چه سازممات شدم نیز خانه نیست چه بازم
هوش مصنوعی: وقتی که همه چیز از دستم خارج شد و نمیتوانم کار کنم، نمیدانم چه باید بکنم. حالا که این وضعیت پیش آمده، به هیچ جا نمیتوانم برگردم و احساس سرگشتگی میکنم.
در بن این خاکدان عالم غداراشک فشان همچو شمع چند گدازم
هوش مصنوعی: در دل این عالم فریبنده، مانند شمعی که ذوب میشود، اشک میریزم و رنجهایم را تحمل میکنم.
چون نفسی دیگرم ز عمر امان نیستاین نفسی چند در هوس به چه تازم
هوش مصنوعی: زندگی به من فرصتی نداده و من نمیتوانم بیشتر از این در آرزوها و خواستههایم غوطهور شوم.
چو گل یک روزه در میانهٔ صد خاربر سر پایم نشسته سر چه فرازم
هوش مصنوعی: مثل گلی که فقط یک روز عمر دارد و در میان صد خار نشسته، بر سر پاهایم چه بلندای نامی دارم؟
پردهٔ من چون درید پرده‌در چرخدر پس این پرده، پرده چند نوازم
هوش مصنوعی: وقتی که پردهٔ من پاره شد و پردهنشینان پشت آن به چرخش درآمدند، دیگر چه فایدهای دارد که من به نوازش پرده‌های دیگر ادامه بدهم؟
چارهٔ من چون به دست چاره گران نیستحیله چه گویم کنون و چاره چه سازم
هوش مصنوعی: من وقتی که راه حلی برای مسئلم پیدا نمیشود، چه باید بگویم و چه تدبیر دیگری میتوانم بیاندیشم؟
قصهٔ اندوهت آشکار چه گویمزانکه من خسته دل نهفت نیازم
هوش مصنوعی: داستان غم تو را چگونه بیان کنم وقتی که خودم دلشکسته و تنها در پی درخواست و نیازم هستم.
واقعه کوته کنم چه گویم ازین بیشخاصه که پیش اندر است راه درازم
هوش مصنوعی: برای چه میخواهم بیشتر صحبت کنم، وقتی که هنوز راه طولانیام در پیش است؟
ای دل عطار دم مزن که درین دیردم نتوان زد ز سر پردهٔ رازم
هوش مصنوعی: ای دل، عطار، سخن نگو که در این مکان نمی‌توان از اسرار درونیام پردهبرداری کرد.