غزل شمارهٔ ۸۳۸
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از حضور خورشید (نماد زیبایی و جمال) سخن می‌گوید که بر همه می‌تابد، به جز بر خود او. او به نادانی‌اش اعتراف می‌کند که نمی‌تواند از زیبایی‌ها بهره‌مند شود، حتی در جهانی که پر از زیبایی و قدرت است. شاعر به نظر می‌رسد که به قعر دریا (نماد عمق وجود و حقیقت) رفته و از اینجا به تنهایی و ناتوانی خود پی می‌برد. به عبارت دیگر، او احساس می‌کند که عدم آگاهی و جهلش باعث می‌شود که از زیبایی‌ها محروم بماند. در نهایت، شاعر از فرید (شخصی خاص یا نمادی از حقیقت) می‌خواهد که در این حیرت و سردرگمی، محو شود و از گفتن ناتوانی‌ها دست بردارد.
آفتاب رویت ای سرو سهیبر همه می‌تابد الا بر رهی
هوش مصنوعی: شعاع زیبایی و نور چهرهات ای سرو خوش قامت، بر همه جا می‌تابد جز بر راه من.
نی خطا گفتم که می‌تابد بسیبر من و من می‌نبینم ز ابلهی
هوش مصنوعی: من اشتباه نکردم که میگویم خیلی چیزها بر من می‌تابد، اما از نادانی خودم نمیبینمشان.
گرچه عالم پر جمال یوسف استنیست چشم کور را از وی بهی
هوش مصنوعی: هرچند دنیا زیبا و پر از زیباییهای یوسفگونه است، اما کسانی که چشم و دلشان بینا نیست، نمیتوانند از آن زیبایی‌ها بهره‌مند شوند.
چون بود کز بحر پر گوهر بسیباز گردد خشک لب دستی تهی
هوش مصنوعی: اگر کسی از دریا پر از گوهر چیزی به دست آورد، ممکن است بار دیگر با دست خالی و لب خشک بازگردد.
باز گردیدند ازین بحر عجبخشک لب هم مبتدی هم منتهی
هوش مصنوعی: آنها از این دریا شگفتانگیز برگشتند، در حالی که لبهایشان خشک شده و هر دو طرف، هم تازهکار و هم باتجربه، در حال تجربه این وضعیت هستند.
قعر این دریا جزین دریا نیافتدیگران هستند از مشتی کهی
هوش مصنوعی: در عمق این دریا چیزی جز خود این دریا یافت نمیشود؛ دیگران تنها بخشی از آن هستند که به صورت مشتهایی از آن بیرون آمدهاند.
حلقه بر در می‌زنند و می‌روندنیست از ایشان کسی را آگهی
هوش مصنوعی: خود را به در بسته می‌زنند و میروند، اما هیچکس از آنان خبر ندارد.
جمله را جز عجز آنجا کار نیستنه مهی است آنجایگاه و نه کهی
هوش مصنوعی: در آن مکان هیچ کاری جز ناتوانی وجود ندارد؛ نه آنجا مناسب است و نه کسی میتواند به چیزی دست یابد.
می فرو افتد درین حیرت زهمگر تو اینجا دو جهان برهم نهی
هوش مصنوعی: اگر تو اینجا دو جهان را بر هم بگذاری، شراب در این حیرت از دل زمین میریزد.
ای فرید اینجا که هستی محو گردچند گویی کوتهی بر کوتهی
هوش مصنوعی: ای فرید، در اینجا که هستی، در عمق غبار غرق شو و از کاهلی و کوتاهیها بگو.