حکایت پیرزنی که به ده کلاوه ریسمان خریدار یوسف شد
هوش مصنوعی: در این شعر، یوسف در زمان فروشش به مصریان مورد توجه و شوق زیادی قرار می‌گیرد. خریداران زیادی برای خرید او به صف می‌شوند. سپس پیرزنی که به شدت مشتاق یوسف است، برای خرید او اقدام می‌کند و از دلال (آدم فروشنده) می‌خواهد که یوسف را به او بفروشد. اما دلال به او می‌گوید که او به عنوان یک یتیم نمی‌تواند بهای زیادی داشته باشد و به او می‌خندد. پیرزن پاسخ می‌دهد که او فقط به خاطر عشق به یوسف و نه به خاطر قیمت او آمده است. در ادامه به اهمیت همت عالی و پاکی نیت اشاره می‌شود و گفته می‌شود که کسی که همت بالایی دارد، نمی‌تواند به چیزهای ناچیز راضی باشد و در جستجوی عظمت و ارزش‌های بالاتر است.
گفت یوسف را چو می‌بفروختندمصریان از شوق او می‌سوختند
در روایت آمده است هنگامی که برده فروشان قصد فروش یوسف را داشتند، مصریان از شدت شوق و علاقه به او در تب و تاب بودند
چون خریداران بسی برخاستندپنج ره هم سنگ مشکش خواستند
هوش مصنوعی: زمانی که خریداران زیادی خواستهاند، حتی پنج راه هم که برای عبور مشکش باشد، طلب کردهاند.
زان زنی پیری به خون آغشته بودریسمانی چند در هم رشته بود
هوش مصنوعی: زنی پیر به خون آغشته بود و چندین رشته ریسمان را در هم بافته و گره زده بود.
در میان جمع آمد در خروشگفت ای دلال کنعانی فروش
هوش مصنوعی: در میان جمع جمعیت، با صدای بلند گفت: ای فروشنده کنعان، تو که کار دلالی میکنی، بیا و کالاهایت را عرضه کن.
ز آرزوی این پسر سر گشته‌امده کلاوه ریسمانش رشته‌ام
هوش مصنوعی: به خاطر آرزوی این پسر، ذهنم درگیر و پریشان شده است و به همین خاطر، به نوعی خود را در بند او احساس میکنم.
این زمن بستان و با من بیع کندست در دست منش نه بی سخن
هوش مصنوعی: این زمان را از من بگیر و با من معامله کن. دست در دست من بگذار و بیهیچ حرفی این کار را انجام ده.
خنده آمد مرد را، گفت ای سلیمنیست درخورد تو این در یتیم
هوش مصنوعی: مردی خندهاش گرفت و گفت ای سلیم، این در یتیم برای تو مناسب نیست و لایق تو نمیباشد.
هست صد گنجش بها در انجمنمه تو و مه ریسمانت ای پیرزن
هوش مصنوعی: در جمع زیبایی تو، ارزش‌های بسیار و گرانبهایی وجود دارد و مانند گنجشکان زیادی هستند که به صفای وجود تو، آمدهاند. ای زن سالخورده، تو مانند ریسمانی هستی که همه چیز را به هم متصل می‌کند.
پیرزن گفتا که دانستم یقینکین پسر را کس بنفروشد بدین
هوش مصنوعی: پیرزن گفت: "من مطمئنم که هیچکس چنین پسر را نمیفروشد."
لیک اینم بس که چه دشمن چه دوستگوید این زن از خریداران اوست
هوش مصنوعی: اما نکته این است که هم دشمن و هم دوست میگویند این زن از خریداران اوست.
هر دلی کو همت عالی نیافتملکت بی‌منتها حالی نیافت
هوش مصنوعی: هر کسی که آرزو و هدف بلندپروازانه نداشته باشد، هرگز به خوشبختی و خوشحالی واقعی دست نخواهد یافت.
آن ز همت بود کان شاه بلندآتشی در پادشاهی او فکند
هوش مصنوعی: این جمله می‌گوید که آنچه موجب موفقیت و عظمت یک پادشاه می‌شود، به خاطر اراده و تلاش اوست. در واقع، این تلاش منجر به ایجاد تاثیرات بزرگی در سلطنت او می‌شود، مانند شعلهای از آتش که در پادشاهیاش فروزان است.
خسروی را چون بسی خسران بدیدصد هزاران ملک صدچندان بدید
هوش مصنوعی: به دلیل مشاهدهی زیانهای بسیار، شاهی را نمیتوان به سادگی ستود؛ چون او به همان اندازه که قدرت و ملک دارد، دچار آسیبها و شکستهای زیادی نیز شده است.
چون بپاکی همتش در کار شدزین همه ملک نجس بیزارشد
هوش مصنوعی: زمانی که هدف و نیت او پاک و خالص شد، از همه چیزهایی که ناپاک هستند، دوری جست.
چشم همت چون شود خورشید بینکی شود با ذره هرگز هم نشین
هوش مصنوعی: چشم کسی که به دنبال بلندپروازی و هدفهای بزرگ است، مانند خورشید میدرخشد و هرگز با چیزهای کوچک و ناچیز جمع نمیشود.