حکایت مردی که پسر جوانش به چاه افتاد
هوش مصنوعی: این شعر به داستان مردی اشاره دارد که که ماهی چون یوسف در چاه سقوط کرده و بعدها کسی او را نجات می‌دهد. این شخص به نام محمد، فرزند پدرش است که از او می‌خواهد تا در زندگی‌اش لطفی کند. در انتها، شاعر به ترویج تفکر در مورد وجود و عدم موجودات و جهان می‌پردازد و از سالک می‌خواهد که به عمق این موضوعات فکر کند و به یاد آورد که همه موجودات و اجزای زندگی در گذر زمان ممکن است ناپدید شوند. در نهایت نتیجه می‌گیرد که زندگی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و ما نمی‌توانیم با دقت همه چیز را درک کنیم.
در ده ما بود برنایی چو ماهاوفتاد آن ماه یوسف‌وش به چاه
هوش مصنوعی: در ده ما، جوانی زیبا مانند ماه بود، اما به ناگاه آن جوان زیبا چون یوسف به چاه افتاد.
در زبر افتاد خاک او را بسیعاقبت ز آنجا بر آوردش کسی
هوش مصنوعی: او در خاک افتاده بود، اما در نهایت کسی او را از آنجا برداشت.
خاک بر وی گشته بود و روزگاربا دو دم آورده بودش کار و بار
هوش مصنوعی: او در وضعیت بدی قرار داشت و روزگار به خاطر دو مشکل، زندگی‌اش را به سختی پیش میبرد.
آن نکو سیرت محمد نام بودتا بدان عالم ازو یک گام بود
هوش مصنوعی: محمد با سیرت نیکو و خوبش شناخته میشود، و این ویژگی او منجر به این شده که در این جهان، قدمی از او برداشته نشده باشد.
چون پدر دیدش چنان، گفت ای پسرای چراغ چشم وای جان پدر
هوش مصنوعی: پدر وقتی او را اینگونه دید، گفت: ای پسر، تو روشنی چشمان من هستی و جانی برای پدرم.
ای محمد، با پدر لطفی بکنیک سخن گو، گفت آخر کو سخن
هوش مصنوعی: ای محمد، با پدر مهربانی کن و یک حرفی بزن، اما او گفت: کجاست آن حرف که بزنی؟
کو محمد، کو پسر، کو هیچ کساین بگفت و جان بداد، این بود و بس
هوش مصنوعی: که در جستجوی محمد و پسرش و دیگران بود، اما در نهایت جانش را داد و دیگر هیچ باقی نماند.
درنگر ای سالک صاحب نظرتا محمد کو و آدم، درنگر
هوش مصنوعی: ای سالک، با درایت و بینش خود به دقت نگاه کن که محمد (ص) و آدم (ع) کجا هستند و چه جایگاهی دارند.
آدم آخر کو و ذریات کونام جزویات و کلیات کو
هوش مصنوعی: آدم آخر یعنی آخرین انسان، و ذریات یعنی فرزندان یا نسلها. در واقع ما به دنبال شناخت فرد نهایی و نسلهای او هستیم، اما نام و نشانی از جزئیات و کلیات این داستان در دست نیست.
کو زمین، کو کوه و دریا، کو فلککو پری، کو دیو و مردم ،کو ملک
هوش مصنوعی: کجاست زمین، کجاست کوه و دریا؟ کجاست آسمان و پری، کجاست دیو و انسان، کجاست ملک؟
کو کنون آن صد هزاران تن زخاککو کنون آن صد هزاران جان پاک
هوش مصنوعی: کجاست آن همه انسانها که از خاک برخاستند و کجاست آن هزاران روح پاک که در این دنیا وجود داشتند؟
کو به وقت جان بدادن پیچ پیچکو کسی، کو جان و تن، کو هیچ‌هیچ
هوش مصنوعی: که در هنگام مرگ، کسی نیست که در حال نفرت و درماندگی در جستجوی کمک باشد؛ نه کسی که جانش را بدهد و نه کسی که حتی به چیزی توجه کند.
هر دو عالم را و صد چندان که هستگر بسایی و ببیزی آنک هست
هوش مصنوعی: اگر تمام عالم و حتی بیشتر از آن را به خاطر کسی که وجود دارد، بوسه بزنی و محبت کنی، ارزش و اهمیت او به این محبت و عشق افزوده میشود.
چون سرای پیچ پیچ آید ترابا سر غربال هیچ آید ترا
هوش مصنوعی: زمانی که به جایی با پیچ و خمهای زیاد وارد میشوی، هیچچیز برای تو روشن و قابل فهم نخواهد بود.