راز و نیاز لقمان سرخسی با پروردگار
هوش مصنوعی: این شعر از لقمان سرخسی به بیان حال و احوال انسان پیر و سرگشته‌ای می‌پردازد که در جستجوی آزادی و رهایی از بندگی است. او از خداوند می‌خواهد که در ایام پیری به او شادی ببخشد و طومار آزادی‌اش را در دستش بگذارد. شاعر از حالت بندگی و غم و اندوه سخن می‌گوید و در نهایت به حالت جنون و گم‌گشتگی در عشق و معرفت خدا اشاره می‌کند. در این وضعیت، شخص نه خود را می‌شناسد و نه دیگران را، و در نهایت در محو خویش و الهی شدن قرار می‌گیرد که در آن هیچ غم و شادی‌ای نمی‌بیند.
گفت لقمان سرخسی کای الهپیرم و سرگشته و گم کرده راه
هوش مصنوعی: لقمان می‌گوید: ای پروردگار، من پیر و گمراه شدهام و راه خود را گم کرده‌ام.
بنده‌ای کو پیر شد شادش کنندپس خطش بدهند و آزادش کنند
هوش مصنوعی: اگر کسی به سن سالخوردگی برسد، باید او را خوشحال کنند و اجازه بدهند که آزاد باشد و به زندگیاش ادامه دهد.
من کنون در بندگیت ای پادشاههمچو برفی کرده‌ام موی سیاه
ای پادشاه ، من جوانیم را در بندگی تو گذراندهام و اکنون موهای سیاهم همچون برف سفید شده است.
بندهٔ بس غم کشم، شادیم بخشپیرگشتم ، خط آزادیم بخش
هوش مصنوعی: من درد و رنج زیادی را تحمل کرده‌ام، اما به من شادی و آرامش عطا کن تا بتوانم راحت و آزاد زندگی کنم.
هاتفی گفت ای حرم را خاص خاصهر که او از بندگی خواهد خلاص
هوش مصنوعی: پیامی از یک ندا کننده میرسد که به افراد می‌گوید، ای کسانی که در حرم اقدس هستید، هر کسی که می‌خواهد از بندگی رهایی یابد، باید خاص و ویژه باشد.
محو گردد عقل و تکلیفش به همترک گیر این هر دو و درنه قدم
هوش مصنوعی: فراموش کن که عقل چگونه کار می‌کند و از مسئولیتهای خود دست بکش. در این مسیر، به دلیل اینکه پیش روی تو فرازهایی وجود دارد، گام بردار.
گفت الاهی پس ترا خواهم مدامعقل و تکلیفم نباید والسلام
هوش مصنوعی: خداوند فرمود: پس من تو را همواره میطلبم و عقل و مسئولیت من نباید وجود داشته باشد، و بس.
پس ز تکلیف وز عقل آمد برونپای کوبان دست می‌زد در جنون
هوش مصنوعی: پس از آنکه از مسئولیتها و عقلانیت خارج شد، با شادی و شوق پا کوبان، در حالت جنون و شادی دست می‌زد.
گفت اکنون من ندانم کیستمبنده باری نیستم، پس چیستم
هوش مصنوعی: گفت حالا نمیدانم من چه کسی هستم، من بنده‌ای از بار نیستم، پس پس چه کسی هستم؟
بندگی شد محو، آزادی نماندذره‌ای در دل غم و شادی نماند
هوش مصنوعی: در این دنیا، وقتی که انسان به خدمت و بندگی مشغول میشود، دیگر احساس آزادی نمیکند و در دلش نه جای غمی باقی میماند و نه شادی. او بهطور کامل در این بندگی غرق شده است.
بی‌صفت گشتم، نگشتم بی‌صفتعارفم اما ندارم معرفت
هوش مصنوعی: من بدون ویژگی و توصیف شدم، اما در عین حال، بدون ویژگی و صفت نماندهام. عارف هستم، اما دانشی و معرفتی ندارم.
من ندانم تو منی یا من تویمحو گشتم در تو و گم شد دوی
هوش مصنوعی: من نمیدانم تو چه کسی هستی و آیا من همانی هستم که تو میگویی. در تو غرق شدهام و به قدری جذب تو شدهام که خودم را گم کرده‌ام.