(۱۲) حکایت گناه کار روز محشر
هوش مصنوعی: این متن درباره روز محشر و حسابرسی اعمال بندگان از دیدگاه دینی است. در روز قیامت، خداوند به بندگان می‌گوید که نامه عمل خود را بخوانند. بندگان وقتی نامه خود را می‌خوانند، جز گناهان چیزی نمی‌بینند و از این موضوع ناراحت می‌شوند و به خداوند شکایت می‌کنند. اما وقتی به پشت نامه نگاه می‌کنند، می‌بینند که به خاطر توبه و پشیمانی، خداوند برای هر بدی که انجام داده‌اند، پاداشی نیکو نوشته است.
در انتهای شعر، به این نکته اشاره می‌شود که انسان باید به حکمت و رازهای الهیAware باشد و از خودآگاهی و خودسازی غافل نشود. پیامد آگاهی از ذات خود و شناخت معشوق (خدا) در پس پرده‌های وجود، منجر به نیکویی و آزادی از گرفتاری‌های دنیوی و گناهان می‌گردد. شاعری انسانی دانا می‌داند که هر گناهی با توبه و پشیمانی قابل جبران است و خداوند بی‌نهایت رحیم است.
چنین نقلی درستست از پیمبرکه حق گوید بشخصی روز محشر
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که روایت شده از پیامبر درست و صحیح است و او در روز محشر به یک شخص حقیقت را خواهد گفت.
که ای بنده بیا و نامه برخوانکه تا چه کردهٔ عمری فراوان
هوش مصنوعی: بنده، بیا و نامهات را بخوان تا ببینی در طول عمرت چه کارهایی انجام دادهای.
چو بنده نامه برخواند سراسرنه بیند جز معاصی چیز دیگر
هوش مصنوعی: وقتی بنده نامه را میخواند، جز گناهانش چیز دیگری نمیبیند.
چو در نامه نه بیند جز سیاهیزبان بگشاید و گوید الهی
هوش مصنوعی: وقتی در نامه چیزی جز تاریکی را نمیبیند، زبانش را باز کرده و می‌گوید ای کاش.
بدوزخ می‌روم زین عمر تاوانحقش گوید که پشت نامه برخوان
هوش مصنوعی: من برای پرداخت بهایی که به دیگران بدهکارم به جهنم می‌روم تا شاید در آنجا حقی که بر گردنم است ادا شود و از مادرم بخواهم که نامهام را بخواند.
چو پشت نامه برخواند بیکبارچنان یابد نوشته آخر کار
هوش مصنوعی: وقتی کسی نامه را به پشت بخواند، به یکباره میتواند به نتیجه نهایی یا مقصود اصلی آن پی ببرد.
بتوبه در پشیمان گشته باشدهمه دردیش درمان گشته باشد
هوش مصنوعی: اگر کسی از گذشته خود پشیمان شود و به درگاه خداوند توبه کند، تمام دردها و سختیهایش درمان خواهد شد.
بجای هر بدی دانندهٔ رازبداده باشدش ده نیکوئی باز
هوش مصنوعی: هر کسی که از رازهای بد آگاه است، به او ده موهبت نیکی داده شده است.
بدی را چون پشیمان گشته باشدخدا ده نیکوئی بنوشته باشد
هوش مصنوعی: اگر کسی به بدی خود پشیمان شود، خداوند به او نیکی و پاداش میدهد.
چو بنده آن ببیند شاد گرددزهی بنده که چون آزاد گردد
هوش مصنوعی: وقتی بنده به محبوب خود نگاهی میاندازد، شاد می‌شود و این خوشحالی از آنجا ناشی می‌شود که او نیز از قید و بند آزاد می‌شود.
بحق گوید که ای قیّومِ مطلقندیدم ازکرام الکاتبین حق
هوش مصنوعی: واقعاً درست می‌گوید که ای حامی و نگهدار مطلق، من از نویسندگان نیکوکار، حقیقتی ندیدم.
که من دارم گنه زین بیش بسیارکه ننوشتند بر من آن دو هشیار
هوش مصنوعی: من خطاهایی دارم که بسیار بیشتر از اینهاست، اما آن دو که آگاه بودند، هیچکدام از آنها را بر من ثبت نکردند.
بگو کان بر من مسکین نوشتندمگر آن می‌ستردند این نوشتند
هوش مصنوعی: بگو که آیا بر من، که بیچارهام، نوشتهاند که این خصلتها را پوشش میدهد یا نه.
که تا چندان که بد کردم ز آغازبهر یک ده نکوئی می‌دهی باز
هوش مصنوعی: به تعداد کارهای بدی که از ابتدا انجام دادهام، تو همچنان برای یک کار نیکو به من پاداش می‌دهی.
اگر چه من گناه آلود مردمز فضلت بر گناهان سود کردم
هوش مصنوعی: اگرچه من انسان گناهکاری هستم، اما از نعمتهای تو برای رفع گناهانم بهرهمند شدهام.
پیمبر از چنین گفتار و کرداربخندید و شدش دندان پدیدار
هوش مصنوعی: پیامبر از چنین گفتار و رفتار خندید و دندانهایش نمایان شد.
پس آنگه گفت ای دارندهٔ پاکزهی گستاخی آخر از کفی خاک
هوش مصنوعی: سپس او گفت: ای صاحب وجودی که پاک و بینقصی، چه جسارتی است که از خاکی به این بزرگی سخن میگویی.
ز سرّی کان میان جان پاکستاگرآگه شوی بیم هلاکست
هوش مصنوعی: اگر از راز و حقیقتی که در وجود پاک تو نهفته است آگاه شوی، ممکن است ترس از نابودی و هلاکت به سراغت بیاید.
که می‌داند که این سر عجب چیستچنین سری عجایب را سبب چیست
هوش مصنوعی: چه کسی می‌داند این گِرانیِ سر و رازهای شگفتانگیز آن چیست و چه دلیلی پشت وجود این عجایب است؟
ترا در پیش چندین پیچ پیچینه زان آمد که یعنی هیچ هیچی
هوش مصنوعی: در برابر تو مشکلات و پیچیدگیهای زیادی وجود دارد، اما اینها به هیچ وجه بیمعنا نیستند.
ولی این جمله زان افتاد در راهکه تا از خویش گردی بو که آگاه
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در مسیر زندگی باید به خودتان و شخصیتتان آگاه باشید. یعنی زمانی که از خودتان دور میشوید یا درگیر مسائل دیگر میشوید، ممکن است نتوانید به درستی خود را بشناسید و ارزشهای خود را درک کنید.
چو تو معشوق بودی او چنان کردکه از چشم خود و خلقت نهان کرد
هوش مصنوعی: وقتی تو معشوق خود بودی، او به گونهای رفتار کرد که تمام زیباییات و حتی وجودت از دیدهها و از دست دیگران پنهان ماند.
هزاران پردهٔ اسباب بنهاددرون جمله تختِ خواب بنهاد
هوش مصنوعی: در این جهان، موانع و پرده‌های زیادی وجود دارد که بر سر راه انسان قرار میگیرد، همچون لایههایی که بر روی یک تخت خواب گذاشته شدهاند.
تو با معشوق زیر پرده بر تختتوانی خفت بی غیری زهی بخت
هوش مصنوعی: تو میتوانی در کنار محبوب خود و در آرامش بخوابی، بدون آنکه نگران کسی دیگری باشی، چه خوش شانسی!
چو نتوان دید سر تا پای معشوقچنین بهتر که باشد جای معشوق
هوش مصنوعی: اگر نتوانیم تمام زیباییهای معشوق را ببینیم، پس چه بهتر که او در جایی باشد که هوس دیدن او را داشته باشیم.
که جلوه دادن معشوق هرگزمسلَّم نیست پنهان باید از عز
هوش مصنوعی: ظاهر ساختن زیبایی و جذابیت محبوب همیشه قطعی و مشخص نیست و برای این کار باید از خودنمایی و فخر فروشی دوری کرد.