جواب پدر
هوش مصنوعی: در این شعر پدر به فرزندش یادآوری می‌کند که دنیا و مِلک‌های زمینی ناپایدار و فانی هستند و نباید به آن‌ها وابسته شد. او می‌گوید که ظلم و ستم در این دنیا هیچ ارزشی ندارد و نباید به مِلک و قدرت دنیا دلخوش بود. حتی با وجود قدرت و ثروت، همه چیز ممکن است به سرعت از بین برود. پدر به فرزندش توصیه می‌کند که در پی سلطنت و قدرت دنیوی نباشد، بلکه باید به جایی دیگر و آخرت بیندیشد که پایدار و جاودانه است. او به او می‌آموزد که عشق به خدا و طلب ملک جاوید بهترین راه است، چون دنیا فقط زودگذر است و ارزش این را ندارد که به آن دل ببندیم.
پدر گفتش چرا ملکت بکارستکه گر دستت دهد ناپایدارست
هوش مصنوعی: پدر به او گفت: چرا بر سر کار خود مشغولی، وقتی که اگر به تو قدرتی هم بدهد، آن قدرت ناپایدار خواهد بود.
چنین ملکی چنان بِه، هم تو دانی،که در باقی کنی چون هست فانی
هوش مصنوعی: این دنیا و مالکیت آن به گونهای است که خودت بهتر میدانی. حالا که همیشه در حال تغییر و زوال است، پس چطور میتوانی در آنچه فانی و زودگذر است، باقی بمانی؟
وگر در ملک ظلمی کرده باشیکه تا یک گِرده روزی خورده باشی
هوش مصنوعی: اگر در سرزمینی ظلمی کرده باشی، حتی اگر فقط یک گردش روزی از آن بهرهمند شده باشی.
جهان چون حسرت آبادیست جملهکفی خاکست یا بادیست جمله
هوش مصنوعی: جهان مانند آرزویی برای سرسبزی و آبادانی است، که در واقع تنها کفی از خاک یا نسیمی زودگذر به شمار میآید.
مشو غِرّه بملک باد و خاکیبجانی کرده پیوند هلاکی
هوش مصنوعی: فریب نخور به ثروت و قدرت دنیوی، زیرا که این امور از خاک و باد به وجود آمدهاند و تو را به سوی نابودی میکشانند.
کرا آن زندگی با برگ باشدکه انجامش بزاری مرگ باشد
هوش مصنوعی: آن زندگی چه فایدهای دارد که سرانجامش به مرگ ختم شود؟
جهان پُر نوش داروی الهیمکُش خود را بزهر پادشاهی
هوش مصنوعی: دنیا سرشار از داروها و نعمتهای الهی است، خودت را با زهر قدرت و سلطنت نابود نکن.
اگرچه روستم را دل بپژمردچه سود ازنوش دارو چون پسر مرد
هوش مصنوعی: اگرچه دل روستم از اندوه پر شده، چه فایدهای دارد که دارویی بنوشم، اگر پسرم مرده باشد؟
طلب کن ای پسر ملکی دگر راکه سر باید بُرید آنجا پسر را
هوش مصنوعی: ای پسر، بخواه که به سمت مقام و یا جایگاهی دیگر بروی، زیرا در آنجا باید خود را از قید و بندها رها کنی و به حقیقت وجودیات بپردازی.
جهان را پادشاهانی که بودندکه سر در گنبد گردنده سودند
هوش مصنوعی: در جهان، پادشاهانی وجود داشتند که در زیر گنبد آسمان حکمرانی کردهاند.
بملک اندر نبودی پشتشان گرممگر بر پشتی آن پارهٔ چرم
هوش مصنوعی: در کشور، پشت کسی گرم نیست مگر اینکه بر روی تکهای چرم تکیه کرده باشد.
همه در زیرِ چرم آرام کردهدرفش کاویانش نام کرده
هوش مصنوعی: همه کسانی که در زیر چرم خفتهاند، نام درفش کاویان را بر خود دارند.
ز ملکی چون نمی‌گیری کنارهکه بر پایست از یک چرم پاره؟
هوش مصنوعی: چرا از موجوداتی که در قدرت تو نیستند دست میکشی، در حالی که بر روی یک تکه پوست پاره ایستادهای؟
چو شاهی از درفش لختِ چرمستبغایت کفشگر زان پشت گرمست
هوش مصنوعی: وقتی شاهی را میبینی که از زیر درفش (پرچم یا علامت سلطنت) بیرون میآید، نشاندهندهی قدرت و شکوه اوست و در اینجا، کفشدوز بر تأثیر این شکوه و عظمت، میافزاید.
مرا ملکی که اصلش چرم باشدبدان گر فخر آرم شرم باشد
هوش مصنوعی: اگر من فرشی از چرم داشته باشم و بخواهم به آن افتخار کنم، این کار برایم مایه شرمندگی خواهد بود.
چو سِرّ کارها معلوم گرددبسا آهن که در دم موم گردد
هوش مصنوعی: زمانی که راز کارها روشن شود، بسیاری از آهنها به راحتی نرم و انعطافپذیر میشوند.
در آن موضع که عقل آنجاست مدهوشاگر کوهست گردد عِهنِ منفوش
هوش مصنوعی: اگر در جایی که عقل و خرد وجود دارد، کسی بیخود و گیج شود، آنجا دیگر جایی برای غم و اندوه نیست.
چو ملک این جهانی بس جَهانستچو نیکو بنگری ملک آن جهانست
هوش مصنوعی: اگر به درستی نگاه کنی، میبینی که این جهان فقط یک پادشاهی بزرگ است، و حقیقتاً پادشاهی آن جهان وجود دارد.
زهی آدم که پیگ عشق دریافتبیک گندم ز ملک خلد سر تافت
هوش مصنوعی: شگفتا از انسان که برای به دست آوردن عشق، با یک دانه گندم از سرزمین بهشت فاصله میگیرد.
اگر خواهی که یابی ملکِ جاویدترا قرصی ز عالم بس چو خورشید
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به زندگی ابدی و جاودانه دست یابی، باید از نعمتهای این دنیا خوشهچینی کنی، همانطور که خورشید نور خود را میپراکند.