(۷) حکایت یوسف با زلیخا علیه السلام
هوش مصنوعی: در این شعر، یوسف به زلیخا نگاه می‌کند و متوجه حال ناخوش او می‌شود. زلیخا از عشق یوسف رنج می‌برد و به فقر و دردی گرفتار آمده است. او در انتظار خبری از یوسف است، در حالی که دلش به عشق او می‌تپد. یوسف در دلش از حال زلیخا احساس تاسف می‌کند و از خدا می‌خواهد که حال او را بهبود بخشد. جبرئیل به یوسف توضیح می‌دهد که محبت واقعی در دل زلیخا وجود دارد و او را نمی‌توان از این عشق جدا کرد. عشق او نسبت به یوسف اینقدر عمیق است که حتی جان خود را نیز فدای او می‌کند. در انتها به اهمیت عشق و فداکاری اشاره می‌شود و بیان می‌کند که اگر کسی در عشق جانش را فدای دیگری کند، ارزش آن بیشتر از هر گفت‌وگویی است.
مگر یک روز می‌شد یوسف پاکزلیخا را نشسته دید بر خاک
هوش مصنوعی: آیا ممکن بود یک روز یوسف خوب را ببینی که زلیخا بر زمین نشسته است؟
شده پوشیده از چشمش جهانیولی پوشیده چشم خاکدانی
هوش مصنوعی: دنیا از دید او پنهان شده، اما چشم انسان خاکی، همچنان به دنیای مادی وابسته است.
به بیماری و درویشی گرفتارز صد گونه به بی خویشی گرفتار
هوش مصنوعی: به انواع مشکلات و فقر مبتلا شدهام، و از همه چیز دورافتادهام و احساس تنهایی میکنم.
بهردم صد تأسّف بیش خوردهغم یوسف ز یوسف بیش خورده
هوش مصنوعی: هر لحظه، صد بار حسرت میخورم بر غم یوسف که از غم یوسف بیشتر شده است.
بره بنشسته چون امّید واریکه از خاک رهش یابد غباری
هوش مصنوعی: برهای نشسته است، مانند کسی که امیدوار است و به خاکی که از زیر پاهایش بر میخیزد، نگاهی می‌کند.
که تا بو کز غبار راهِ آن شاهغباری گر بود برخیزد از راه
هوش مصنوعی: تا بوی عبای آن پادشاه به مشام برسد، اگر حتی گرد و غباری هم وجود داشته باشد، از آنجا برمیخیزد.
چو یوسف دید او را گفت الهیازین فرتوتِ نابینا چه خواهی
هوش مصنوعی: وقتی یوسف او را دید، گفت: خدایا، از این پیرمرد نابینا چه میخواهی؟
چرا او را نگردانی کم و کاستکه او بدنامی پیغمبری خواست
هوش مصنوعی: چرا او را با کم و کاستی مواجه کنی، در حالی که او خواستار نام نیک پیامبری است؟
درآمد جبرئیل و گفت آنگاهکه او را بر نمی‌گیریم از راه
هوش مصنوعی: جبرئیل وارد شد و گفت، زمانی که ما او را از مسیر بر نخواهیم داشت.
که او آنرا که ما را دوست داردجهانی دوستی در پوست دارد
هوش مصنوعی: کسی که ما را دوست دارد، در دلش عالمی از محبت و دوستی جای داده است.
چو او را دوستی تست پیوستمرا بهر تو با اودوستی هست
هوش مصنوعی: اگر او با تو دوستی دارد، پس من هم به خاطر تو به او دوستی دارم.
کِه گفتت مرگِ گل در بوستان خواههلاک دوستان دوستان خواه؟
هوش مصنوعی: کی به تو گفت که مرگ گل در باغ سبب نابودی دوستان می‌شود؟ آیا این چنین است که مرگ یک دوست، به دیگر دوستان آسیب میزند؟
که گر عمری بجان گردانمش منبرای تو جوان گردانمش من
هوش مصنوعی: اگر عمری را صرف کنم تا به عشق تو بگذرانم، میتوانم خود را جوان و شاداب برای تو نشان دهم.
چو او جان عزیز خود ترا داددلیلش چون کنم؟ باید ترا داد!
هوش مصنوعی: وقتی او جان باارزش خود را به تو بخشید، دلیلش چیست؟ باید تو هم به او بدهی!
چو او بر یوسف ما مهربانستکرا در کینهٔ او قصد جانست؟
هوش مصنوعی: وقتی او به یوسف ما مهربان است، پس چه کسی میتواند در دل کینهای از او داشته باشد یا به او آسیب برساند؟
گرش در عشق تو دیده تباهستدو چشم آب ریزش دو گواهست
هوش مصنوعی: اگرچه چشمانش در عشق تو آزار دیدهاند، اما اشکهایش نشانههایی از این عشق هستند.
چو این عاشق گوا با خویش داردبنو هر روز رونق بیش دارد
هوش مصنوعی: این عاشق در کنار خود شواهدی دارد که هر روز بر جذابیت و رونق او افزوده می‌شود.
اگر واقف شوی از جان فشانیزسرّ عاشقان یابی نشانی
هوش مصنوعی: اگر به عمق ایثار و فداکاری عاشقان پی ببری، نشانههایی از عشق و محبت واقعی را خواهی یافت.
وگر از جان فشاندن نیست بویتندارد هیچ سودی گفت و گویت
هوش مصنوعی: اگر فدای جان دادن بیفایده است، پس هیچ نفعی از صحبت کردن و صحبتهای تو نخواهد بود.
وگر جان برفشاند بر تو حالیستاند از تو تیغ لااُبالی
هوش مصنوعی: اگر کسی با جان خود بر تو بپاشد، اعلام می‌کند که تو را از بیخیالی و بیپروایی آزاد میسازد.