در آغاز آلهی نامه
هوش مصنوعی: این متن، شعر دعاگونهای از عطار نیشابوری است که در آن شاعر به ستایش خداوند و درخواست رحمت و بخشش از او میپردازد. عطار در آغاز نامه به خداوند توکل کرده و از او میخواهد که به او توفیق دهد تا بتواند حقیقت وحدت را بیان کند و در وصف او به درستی سخن بگوید. او از خداوند درخواست میکند که او را در مسیر درست هدایت کند و بر مشکلاتش نگاهی رحمتآمیز داشته باشد.
شاعر خود را در حالتی از فقر و نیازمندی به تصویر میکشد و به یاد میآورد که همه چیز از خاکی به وجود آمده و تنها خداوند است که در زندگی ما نقش اصلی را ایفا میکند. عطار در ادامه از خطاها و گناهان خود عذرخواهی میکند و بر این باور است که خداوند با رحمت و بزرگواریاش میتواند او را ببخشد.
در نهایت، شاعر با ذکر نام خود در دعای خود، از خداوند طلب رحمت، توجه و حمایت میکند و از او میخواهد که به دل عطار آرامش بخشد. متن به زیبایی احساسات عمیق عطار را نسبت به خداوند و حقیقت جلوه میدهد.
آلهی، نامه را آغاز کردمبنامت باب نامه باز کردم
هوش مصنوعی: ای خداوند، من نامهام را با نام تو آغاز کردم و به این وسیله درِ این نامه را به روی تو گشودم.
زبان را در فصاحت راه دادمدهان را در بلاغت برگشادم
هوش مصنوعی: من به زبان اجازه دادم تا در بلاغت و فصاحت سخن بگوید و دهانم را برای بیان زیبا و شایسته باز کردم.
توکّل بر خدا، تقصیر بر خویشنهادم این نهایت نامه در پیش
هوش مصنوعی: به خداوند توکل کردهام و اشتباهات خود را به گردن خود میاندازم، اینگونه خلاصهای از کارهایم را ارائه میدهم.
دل حاضر بتحریرش سپردماگر خوش گوی کردم گوی بر دم
هوش مصنوعی: دل خود را به تحریر و نوشتن سپردم، اگر خوب بگویم، بگویم که در این حالت باید در دم و دماغ خود نیز تلاش کنم.
در گنج عبارت برگشادمآلهی نامه نام این نهادم
هوش مصنوعی: در گنجینهی کلمات، معانی را آشکار کردم و نامهای با عنوان آلهی به این نام نوشتم.
آلهی، نامِ تو و نامهٔ تستبلی جَفَّ القلَم در خامهٔ تست
هوش مصنوعی: ای خدا، نام تو و نوشتهات بیگمان در قلم خشکیده است.
بآغازش تو دادستی نهایتبانجامش تو کن این را کفایت
هوش مصنوعی: تو با آغاز خود به من کمک کردی و حالا خودت توانایی پایان دادن به این ماجرا را هم داری؛ این کافی است.
رفیق خاطرم کن فضل و توفیقمیفکن خاطرم در فکر و تعویق
هوش مصنوعی: دوست عزیز، مرا به یاد خوبیهایت بیانداز و نگذار که افکارم در دلتنگی و انتظار باقی بماند.
که تا آخر کنم این داستان راباُنس جان نمایم اِنس و جان را
هوش مصنوعی: میخواهم این داستان را به پایان برسانم و جانم را به دوستی و محبت مزین کنم.
توئی هادیِ خلق جاودانینهان و آشکارا جمله دانی
هوش مصنوعی: تو راهنمای انسانها هستی، هم در باطن و هم در ظاهر همهچیز را میدانی.
بانجام آوری آغازِ رازمکه تا گردن کشم گردن فرازم
هوش مصنوعی: من به انجام رساندن راز خود میپردازم تا بتوانم با گردن بلند و افتخار بایستم.
آلهی، فضلِ خود را یارِ ما کنز رحمت یک نظر درکارِ ما کن
هوش مصنوعی: ای خدا، لطف و کرم خود را در کنار ما قرار ده و با یک نگاه رحمتآمیز به کارهای ما توجه کن.
که تا مطلوبِ جانم حاصل آیدمگر قولم قبول یک دل آید
هوش مصنوعی: به این معناست که تا زمانی که آنچه که در عمق وجودم خواهانش هستم به دست نیاید، بهتر است قول و وعدهام به طور کامل پذیرفته شود و با تمام وجود به آن عمل کنم.
اگر یک دل شود زین شعر خشنودمراد جان برآید کامِ دل زود
هوش مصنوعی: اگر کسی از این شعر خوشحال شود و دلش شاد گردد، آرزوهای او به زودی برآورده خواهد شد.
سخن بر من، هدایت بر خداوندخداوندا جدائی را بپیوند
هوش مصنوعی: ای خدا، کلام من را به راه درست هدایت کن و از جداییها دور کن.
بلطفت می‌کنم این را حوالتنگه دارش خدایا از بطالت
هوش مصنوعی: به لطف تو، این شوق را به تو میسپارم، خداوندا، از بیهودگی حفظش کن.
پسند خویش کن این گفت و گو راقبولم کن فزون ده رغبتم را
هوش مصنوعی: این مطلب را بپذیر و به آن توجه کن، چون در این صورت میتوانی به خواستهها و تمایلات من بیشتر اهمیت دهی.
مهیّا کن مراد روح پیشمکرامت کن عطیّتهای خویشم
هوش مصنوعی: ای خودا، خواهش می‌کنم که روح مرا آماده کن و به من لطف و هدیههای خود را عطا کن.
مرا در وصفِ وحدت ترجمان دهبرّب خویش خاطر را نشان ده
هوش مصنوعی: مرا در بیان وحدت یاری کن و به خودم نشان بده تا به یادآورم.
نشان ده بی نشانا تا درآیمبکام دل زبان را برگشایم
هوش مصنوعی: مرا به کسی که نشانی ندارد، معرفی کن تا بتوانم به آرزوی دل خود برسم و حرف بزنم.
در الحان آورم طوطیِ جان راشکر بخشم ز شعر خود بیان را
هوش مصنوعی: در آوازها و نغمهها، روح من را مانند طوطی خوشزبان پرورش میدهم و با شعر خود، شیرینی و زیبایی را هدیه می‌کنم.
بشغل روح تو مشغول گردمز ننگ بحر و کان معزول گردم
هوش مصنوعی: میخواهم تمام توجه و وجودم را معطوف روح تو کنم و از ننگ و ذلت موجودیت مادی و دنیوی دور بمانم.
همه جان گردم و تن را بمانمروان را از دل و جان وا رهانم
هوش مصنوعی: همه وجودم را وقف می‌کنم و برای تنم باقی میمانم، اما روح و جانم را از دل و وجودم آزاد می‌کنم.
ز سر تا پای کلّی نور گردماگر مشکم مگر کافور گردم
هوش مصنوعی: میگوید اگر از سر تا پا نور باشم و درخشان، باز هم اگر بوی خوش عطر مشک را داشته باشم، بهتر از این است که مانند کافور سرد و بیروح شوم.
خدایا در زبان من صواب آردعای بندهٔ خود مستجاب آر
هوش مصنوعی: ای خدا، لطف کن و زبان مرا درست کن تا بتوانم دعا کنم و دعای من را بپذیری.
دل پر دُردیم را صاف گردانبما بین شکر من لاف گردان (؟)
هوش مصنوعی: دل پر از درد و غم خود را صاف و آرام کن و در این میان، نشان بده که چه خوب و شیرین هستی.
مرا در حضرت خود کامران دارز کج گفتن زبانم در امان دار
هوش مصنوعی: مرا در نزد خود راحت و خوشحال نگهدار و از زبانی که ممکن است به اشتباه چیزی بگوید، محافظت کن.
مرا توفیق ده تا حمد خوانمصفات ذات تو بر لفظ رانم
هوش مصنوعی: به من توفیق بده که بتوانم تو را ستایش کنم و صفات و ویژگیهایت را با زبان بیان کنم.
ز درگاهت همین دارم امانیمرا یا رب بدین مقصد رسانی
هوش مصنوعی: از درگاه تو یک خواسته دارم، ای پروردگار، مرا به این هدف برسان.
سخن انجام شد، آغازِ توحیدکنم از حمد و از تمجید و تخمید
هوش مصنوعی: سخن به پایان رسید و اکنون میخواهم از ستایش و بزرگداشت توحید شروع کنم.
بنالم همچو بلبل در بهارانببارانم ز ابر دیده باران
هوش مصنوعی: ناله می‌کنم مثل بلبل در فصل بهار و از چشمانم مانند باران میبارم.
بجنبانم سلاسل جان و دل راکنم روح و روانی آب و گل را
هوش مصنوعی: به حرکت در میآورم زنجیرهای جان و دل را و به این ترتیب، روح و روانی از آب و گل تشکیل میدهم.
برآرم دستِ دعوت در مناجاتبزاری گویم ای قاضیِ حاجات
هوش مصنوعی: دست دعا را به سوی تو بلند می‌کنم و در دل مناجات میگویم: ای قاضی نیازها و خواستهها، به من پاسخ ده.
مرادر حمدِ خود صاحب قران کنزبان من چو شعر من روان کن
هوش مصنوعی: من را در ستایش خود، ای صاحب قرآن، قرار بده و زبانم را همچون شعر، به راحتی به سخن آوردن وادار کن.
روان کن کارِ من در کامرانیزبان را ده برات ترجمانی
هوش مصنوعی: روح من را در خوشی و کامیابی جاری کن و زبانم را برای بیان مرادهایم تقویت کن.
خدایا از حکایت خسته گردمبساط انبساط اندر نوردم
هوش مصنوعی: ای خدا، از داستانها و روایتها خسته شدم و دیگر نمیخواهم دلخوشیهایی را که در آنهاست، در زندگیام بیابم.
دهان بگشایم اندر وصفِ ذاتتکنم آغازِ اوصاف صفاتت
هوش مصنوعی: میخواهم با گفتن نامت و توصیف ویژگیهایت زبانم را باز کنم و از تو بگویم.
خداوندا عطاهای تو عام استعنایتهای عامّت بر دوام است
هوش مصنوعی: خداوندا، بخششهای تو برای همگان است و لطفهای تو همیشگی و پایدار میباشد.
ز مشتی خاک ما را آفریدیکُلی بر کلِّ کَونم بر گزیدی
هوش مصنوعی: از یک مشت خاک ما را خلق کردهای و برتر از تمام موجودات برگزیدهای.
بگفت خیر امّت سر فرازیمازان برجامهٔ طوعت طرازیم
هوش مصنوعی: میگوید که ما از بهترینهای امت هستیم و به خاطر طاعت و خدمتگزاریامان در این مقام قرار داریم.
بدین تشریف و خلعت شهریاریمبکَرَّمنا کبیر و کامگاریم
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر مقام و منزلت یک فرد است که به واسطهی ویژگیهای خاص و حالاتش، مورد احترام و تکریم قرار گرفته و با موفقیت و بزرگی در زندگی خود پیش رفته است. به نوعی، نشاندهندهی اعتبار و عظمت فرد به واسطهی ویژگیهایش در جامعه میباشد.
خداوندا توئی دانا و داورصفات ذات تست الله اکبر
هوش مصنوعی: خداوند، تو دانا و قاضی هستی و ویژگیهای تو عظیم و بینظیر است.
منزّه از زن و از خویش و فرزندمبّرا از شریک و مثل و مانند
هوش مصنوعی: خالص و پاک از هر نوع وابستگی به زن و خانواده و فرزندان است و هیچگونه شریک، همنوع و مشابهی ندارد.
قدیم بی ولد، قیّوم بی خویشتولّای توانگر، فخرِ درویش
هوش مصنوعی: خداوندی که نه فرزندی دارد و نه نیازی به کسی، در عین حال، توانایی و قدرت را به یکدیگر میبخشد و بین افراد ثروتمند و نیازمندان تفاوت میگذارد.
ز دودی آسمان را آفریدیز خاکی کُلِّ انسان آفریدی
هوش مصنوعی: خداوند از دود آسمان را خلق کرده و از خاک، انسان را آفریده است.
سما را بی ستون بنیاد دادیترابی بر سرابی تو نهادی
هوش مصنوعی: تو بر دل بیپایه و بنیاد، حالتی را حکمفرما کردی که همچون سرابی در بیابان است.
ز بادی عیسی مریم تو کردیزناری دشمن آدم تو کردی
هوش مصنوعی: به خاطر یک نفرت و حسادت، تو باعث شدی که عیسی از مریم به عنوان زنی یاد کند و دشمنی با آدم را به وجود بیاوری.
ز کاف و نون تو کردی کَون کَون راجهان و جان تودادی اِنس و جان را
هوش مصنوعی: از حرف «کاف» و «نون» جهانی آفریدی و به واسطهٔ این خالقیت، جان و روح را به انسانها بخشیدی.
مسالک هوش و مستی از تو دارندممالک مِلک هستی از تو دارند
هوش مصنوعی: راههای پندار و خوشحالی به تو وابسته است و کشورهای وجود و هستی نیز از تو سرچشمه میگیرند.
خلایق جمله ازجام تو مستندهمه مأمور فرمان الستند
هوش مصنوعی: تمام مردم از جام تو سیراب شدهاند و همه در برابر فرمان تو قرار دارند.
ترا می‌زیبد الحق پادشاهیکه پیدا آوری ماهی ز ماهی
هوش مصنوعی: تو واقعاً شایسته مقام پادشاهی هستی، زیرا میتوانی ماهی را از درون ماهی دیگر بیرون بیاوری.
توئی رزّاق هر پیدا و پنهانتوئی خلّاق هر دانا و نادان
هوش مصنوعی: تو تامینکننده روزی هر موجودی هستی، چه آنکه نمایان است و چه آنکه پنهان. تو خالق و آفریننده همه دانشمندان و نادانها نیز هستی.
وَمَا مِن دابّةٍ منشورِ شاهیستاَلَم تَعلَم نفاد پادشاهیت
هوش مصنوعی: هیچ موجود زندهای نیست که در برابر سلطنت تو نایستد، آیا نمیدانی که قدرت سلطنت تو همیشه پایدار است؟
توبودی و نبُد جنّات و نیرانتوبودی و نبود ایوان و کیوان
هوش مصنوعی: تو وجود داشتی و هیچ چیز دیگری وجود نداشت؛ نه بهشت و نه آتش، و نه عرش و نه زمین.
تو بودی ونبود افلاک و کَونَینتو بودی و نبود این قاب قوسین
هوش مصنوعی: تو بودی و وجودی از آسمانها و زمین نبود، همه چیز به تو وابسته بود و این مرزها و فاصلهها وجود نداشتند.
توئی باقی و فانی هرچه هستندبتقدیرت نه بالا بل که پستند
هوش مصنوعی: تو جاویدان هستی و هر چه موجود است، در مقابل تقدیر دچار زوال و ناپایداریاند. آنها نه تنها در مرتبهای عالی به حساب نمیآیند، بلکه در واقع در مرتبهای پایینتر قرار دارند.
توئی خلاق هر بالا و پستیتوئی پیدا و پنهان هرچه هستی
هوش مصنوعی: تو هستی خالق هر چیزی که در دنیا وجود دارد و در هر حالتی که به نظر میرسد، چه آشکار و چه پنهان، تو آن را شکل میدهی.
توئی گیرنده و میرنده مائیمتوئی سلطان و ما مشتی گدائیم
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که هم دریافت میکنی و هم به سرنوشت مرگ دچار میشوی، در حالی که ما همچون فقیرانی هستیم که به سلطنت تو وابستهایم.
گنه کاریم اما مستمندیممسلمانیم ازان ره شهر بندیم
هوش مصنوعی: ما خطا کار هستیم اما نیازمند و فقیر، به خاطر ایمانمان به این شهر وابستهایم.
جهان زندان سرای مؤمنانستولی مال و منال مؤمن آنست
هوش مصنوعی: جهان برای مؤمنان مانند زندانی است، اما دارایی و ثروت واقعی مؤمن در این دنیا نیست.
اگر فضلت قرین حال گرددخرابم جمله جا و مال گردد
هوش مصنوعی: اگر فضایل و características تو با شرایط من ناسازگار شود، تمام دارایی و زندگیام تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
چه باشد بنده مقرون انابتکند طاعت کند دعوت اجابت
هوش مصنوعی: آیا ممکن است بندهای که به خدا بازگشت میکند، با انجام عبادت و اطاعت، دعوت خدا را بپذیرد؟
اگر بابنده عدل وداد ورزدعبادتهای صد ساله چه ارزد
هوش مصنوعی: اگر خداوند با من به عدالت و انصاف رفتار کند، عبادتهای صد سالهام هیچ ارزشی نخواهد داشت.
خداوندا توئی حامی و حاضربحال بندگان خویش ناظر
هوش مصنوعی: ای خدا، تو همواره یاور بندگانت هستی و به حال آنها توجه داری.
خطی از فضل گرد این خطا کشقلم در نامهٔ کردارِ ما کش
هوش مصنوعی: زبان محبت و لطف را به کار ببر تا اشتباهات و نواقص ما در زندگی را بپوشاند و پنهان کند.
اگر بر ما ببخشائی کریمیوگر تعظیم فرمائی عظیمی
هوش مصنوعی: اگر به ما لطف کنی و ما را ببخشی، نشان از بزرگی و کرامت توست و اگر به ما احترام بگذاری، نشان از عظمت توست.
گر از ما زلّتی آید هم ا زماستفراموشیِ ما ازحجّت ماست
هوش مصنوعی: اگر از ما اشتباهی سر بزند، این ناشی از فراموشی ما از دلیل و برهان ماست.
اگر حوّا وآدم سهو کردندنه لعبت بازی و نه لهو کردند
هوش مصنوعی: اگر حوا و آدم خطایی کردند، به معنای بازی یا خوشگذرانی نبود.
بنسیان اندر افتادند آنهاعفو کردی ازیشان پادشاها
هوش مصنوعی: آنها در درد و مشکلات افتادهاند و تو به عنوان پادشاه عذرشان را پذیرفتی.
ز ما بیچارگان گر درگذاریگناهی کرده، باشد شهریاری
هوش مصنوعی: اگر از ما آدمهای بیچاره گناهی سر بزند، اشکالی ندارد، چون در نهایت این یک ویژگی انسانی است.
جلیس خاک این درگاه مائیمانیس آه و واویلاه مائیم
هوش مصنوعی: ما همنشین خاک این درگاه هستیم و همراه با درد و آه و نالههای دلانگیزیم.
امانت را نهاده بر کف دستزبان در ذکر می‌داریم پیوست
هوش مصنوعی: ما امانتی را که داریم با زبان خود به یاد میآوریم و همیشه در خاطر داریم.
ثنای ذات پاکت می‌سرائیمدهان در شرحِ ذکرت می‌سرائیم
هوش مصنوعی: ما در ستایش صفات نیک تو شعر میگوییم و زبانمان را به ذکر بزرگیت مشغول میکنیم.
بصد فریاد و واویلا و زاریهمی جوئیم راه رستگاری
هوش مصنوعی: ما با فریاد و ناله بسیار، در جستجوی راه نجات و رهایی هستیم.
باُدعُونی توسُّل کردگانیمبامر اَستَجِب اخبار خوانیم
هوش مصنوعی: ما به دعا و نیایش روی میآوریم و به درگاه خداوند توسل میجوییم تا پاسخ دعاهایمان را بشنویم و اخبار خوشی بیابیم.
الها جز تو ما کس را نخواهیمازان رو در پناهت می‌پناهیم
هوش مصنوعی: ای خدا، جز تو به کسی نیاز نداریم، به همین خاطر در پناه تو به آرامش میرسیم.
دعای ما اجابت کن الهاانیس ما امامت کن الها
هوش مصنوعی: ای خدا، دعاهای ما را مستجاب کن و زندگی ما را با وجود اماممان روشن کن.
دل عطار را بیت الحرم کنبتشریف حضورش محترم کن
هوش مصنوعی: دل عطار را به کعبهای مقدس تبدیل کن و با احترام و ارادت به حضورش ارزش و جایگاه خاصی بده.
بتضمین بشنوید این بیتِ نامیاگرذکری دهد این را تمامی
هوش مصنوعی: این اشعار به شما توصیه میکند که از این بیت معروف به عنوان زبانی برای یادآوری استفاده کنید؛ اگر این شعر شما را به یاد کسی یا چیزی بیندازد، به آن توجه کنید.
قدم در کلبهٔ احزان ما نِهوزان پس منّتی بر جان ما نِه
هوش مصنوعی: به کلبهٔ پر از غم ما قدم بگذار و بار دیگر لطفی بر روح ما بیاور.
دل عطّار از دردت خرابستگذر سوی خرابیها صوابست
هوش مصنوعی: دل عطّار به خاطر درد تو در anguish و نابودی است، بنابراین رفتن به سوی ویرانیها درست و منطقی به نظر میرسد.
خداوندا نظر درجان ما کنگذر در کلبهٔ احزان ما کن
هوش مصنوعی: خداوندا، به حال ما توجه کن و به دلهای پرغم ما نگاهی بینداز.
بعشق خویش ما را مبتلا دارخرد را مالک راه رضا دار
هوش مصنوعی: ما را به عشق خود دچار کن، و عقل را به راهی ببر که رضا و خوشنودی را در آن بیابیم.