بخش ۱۱ - عجز آوردن بلبل به پیش باز و دستوری طلبیدن او
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به یک دوست یا آشنا می‌گوید که تو هم به من نیش می‌زنی و هم زهر شیرینی برایم داری. او از رسوایی جهان سخن می‌گوید و از لطف و بزرگی طرف مقابل یاد می‌کند. شاعر تاکید می‌کند که باید از دل و جان برای سلیمان (شخصیت بزرگ یا شاه) تحفه‌ای از مدح بسازد. او می‌گوید که شرط مرد دانا این است که در هر کاری با حکمت رفتار کند.
سپس شاعر به مساله‌ای اشاره می‌کند که خردمندان به محضر پادشاهان دعاها را به نظم درمی‌آورند و برای نزدیکی به آنان به سه چیز نیاز دارند: هنر، مال یا سخن و لفظ زیبا. او می‌گوید کسی که تهی‌دست باشد، همواره در کارش ناکام خواهد ماند. در نهایت، شاعر از داشتن هنر و مال ناامید است ولی به گنج سخن خود اشاره می‌کند و از دوستش می‌خواهد که با او همراه شود تا با وجود محدودیت‌ها، به دست آوردی برسند و دعایی برای رفاه پادشاه کنند.
بدو گفت ای تو هم نیش و توهم نوشبمن رسوای عالم پرده درپوش
هوش مصنوعی: به او گفت: ای تو که هم تلخی و هم شیرینی، من را در دنیا رسوا کردی، اما تو هنوز در سایه پنهان ماندهای.
چو کردی لطف و بنمودی بزرگیچو شیران رحم کن بگذر ز گرگی
هوش مصنوعی: اگر لطف و بزرگی خود را نشان دادی، مانند شیران با رحمت و لطف رفتار کن و از بدیها بگذر.
مرا بگذار تا بهر سلیمانبسازم تحفهٔ مدح از دل و جان
هوش مصنوعی: اجازه بدهید تا از صمیم قلب و جانم هدیهای در ستایش شما تهیه کنم، مانند هدایایی که برای سلیمان آماده میشود.
که شرط مرد دانا این چنین استبه هر کاری که باشد پیشه این است
هوش مصنوعی: شرط انسان باهوش این است که در هر کاری که انجام میدهد، به همان شیوه عمل کند.
خردمندان چو آیند نزد شاهانبه نظم آرند دعای صبحگاهان
هوش مصنوعی: وقتی خردمندان به نزد پادشاهان میروند، دعای صبحگاهی را به صورت نظم و مرتب بیان میکنند.
سه چیز آید وسیلت نزد شاهانهنر یا مال یا مرد سخندان
هوش مصنوعی: سه چیز میتواند به عنوان وسیلهای برای نزدیک شدن به شاهان و افراد مهم مورد استفاده قرار گیرد: هنر، ثروت و توانایی سخنوری.
هر آن کس کو تهی‌دستی نمایدهمیشه کار او پستی نماید
هوش مصنوعی: هر کسی که خود را به تهی‌دستی و فقر نشان دهد، همیشه کارش به پستی و حقارت میانجامد.
من از مال و هنر چیزی ندارمولی گنج سخن دارم بیارم
هوش مصنوعی: من چیزی از مال و هنر ندارم، اما گنجینهای از سخن و کلام دارم که میتوانم آن را ارائه دهم.
به بلبل گفت هین میساز و میروز هر چیزی که داری کهنه و نو
هوش مصنوعی: به بلبل گفتند که بیدرنگ به دنبال زیباییها و لذتها برو و از هر آنچه که داری، چه جدید و چه قدیمی، بهره ببر و استفاده کن.
چو ره پیش است ما از پس چرائیماگر چه خسته بال و بسته پائیم
هوش مصنوعی: ما در حال حرکت به سوی جلو هستیم، هرچند که خسته و ناتوان هستیم.
بیا تا پای بگشائیم یک رهبه فرق سر به پیمائیم یک ره
هوش مصنوعی: بیایید تا با هم راهی نو آغاز کنیم و سفری را شروع کنیم که به اوج برسیم.
زمین بوسیم در بزم جهانداردعای دولتش گوئیم صد بار
هوش مصنوعی: در جشنی که در حضور پادشاه برپا است، با احترام و ارادت به زمین تعظیم میکنیم و به درگاهش دعا میکنیم که بارها و بارها روزی و خوشبختیاش افزوده شود.