بخش ۳۱ - مجادلهٔ بلبل با طاووس و تسلیم شدن طاووس به وی
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی یک مرغ رنگین است که به ظواهر و زیبایی‌های ظاهری خود مغرور شده و احساس زیبایی و ارزشمندی می‌کند. شاعر به او می‌گوید که زیبایی ظاهری‌اش بی‌حاصل است و به درونش توجهی ندارد. او از مرغ می‌خواهد که خود را به جای ظاهری‌اش ببیند و از خودفریبی و غرور ناشی از زیبایی بپرهیزد. در نهایت، شاعر به مرغ یادآوری می‌کند که زیبایی واقعی در وجود و ارزش‌های درونی است و نه در رنگ و نقش‌های ظاهری.
بیا ای مرغ رنگین جامه بی‌بوسر تُرکانه داری پای هندو
هوش مصنوعی: بیا ای پرندهی زیبا و رنگارنگ که بوی خوبی نداری، میتوانی با پای هندوستانی به اینجا بیایی.
تنی پوشیده داری جان عریانلب پرخنده داری چشم گریان
هوش مصنوعی: تو بدنی پوشیده و ظاهری موجه داری، اما درون تو خالی و بیپوشش است. در حالی که لبخندی بر چهرهات نشسته، چشمانت از غم و اشک پر شدهاند.
ز روی آینه نزدوده‌ای زنگلباس آینه کردی به‌صد رنگ
هوش مصنوعی: شما با دقت و ظرافت خاصی آینه را تمیز کردهاید و لباس آن را به رنگهای زیبا و متفاوتی آذین بستهاید.
اگر زر می‌کند آهن زر اندودنگیرد آهن از زر رنگ نابود
هوش مصنوعی: اگر آهن را با طلا بپوشانند، هرگز نمیتواند رنگ واقعی طلا را به خود بگیرد و در نهایت همان آهن باقی میماند.
به زیور کی شود چون ماه تو زشت؟به ضرب مشت چون گردد برانگشت؟
هوش مصنوعی: چطور ممکن است که تو زشتی، وقتی که به زیبایی ماه آراستهای؟ آیا با یک ضربه به دست، میتوانی زیبایی را از بین ببری؟
چرا این رنگ بی‌بو می‌فروشی؟چرا پای خود از مردم نپوشی؟
هوش مصنوعی: چرا این عطر بیخاصیت را به فروش میرسانی؟ چرا نمیخواهی به مردم نزدیکتر شوی و از آنها فاصله بگیری؟
سراسر خویشتن را می‌نماییولیکن گر به قاف بی‌وفایی
هوش مصنوعی: تمام وجود خود را به نمایش میگذاری، اما اگر در قاف عشق بیوفا باشی، بیفایده است.
به از ناموس باشد نام ناموسبه از طاووس باشد پای طاووس
هوش مصنوعی: بهتر است که به جای ناموس، به نام آن احترام بگذاریم و همچنین بهتر است به جای زیبایی ظاهری، به ارزش‌های درونی توجه کنیم.
ببین خود را و از هستی برون آیبه کوی نیستی بخرام و می‌پای
هوش مصنوعی: خودت را خوب بشناس و از دنیای مادی فاصله بگیر، به جایی برو که در آن هیچچیزی وجود ندارد و از لذت زندگی بهرهمند شو.
اگر پای سیاهت یاد بودیبه جلوه کی دل تو شاد بودی؟
هوش مصنوعی: اگر سایهی سیاه تو به یاد من باشد، چگونه میتوانی با دل شاد زندگی کنی؟
چو بلبل جامهٔ رنگین بیندازمرقع‌پوش شو مانندهٔ باز
هوش مصنوعی: وقتی بلبل لباسهای رنگارنگی را میبیند، به مرقعپوشی تبدیل میشود، پس مانند باز باش و با آزادگی پرواز کن.
نه رنگت ماند و نی بال و نی پرمشو مغرور این رنگ مزوّر
هوش مصنوعی: نه چهرهات باقی مانده و نه بال و پر داری؛ مغرور نشو به این ظواهر فریبنده.
چه عزت می‌رسد از عزت آن؟که پرت می‌نهند بر سر امینان؟
هوش مصنوعی: چه افتخاری از عزت او به دست میآید؟ که کسانی را که قابل اعتماد هستند، به این صورت مورد آزمایش یا بیاحترامی قرار میدهند؟
چه نفع آمد بگو ای مرغ خوش باش؟در حمام را از نقش نقاش؟
هوش مصنوعی: ای مرغ خوشحال، چه سودی دارد که به تو بگویم خوش باش؟ در حالی که در حمام، دیوار را نقاشی کردهاند؟
به رنگ خویشتن مغرور گشتیز قرب حضرت شه دور گشتی
هوش مصنوعی: به خاطر خودخواهیات و فریب رنگ و لعاب زندگی، از نزدیکی و محبت به پیشوای بزرگ دور شدهای.
همه رنگی ز ما بویی نداریهمه بویی ز ما بویی نداری
هوش مصنوعی: ما به همه رنگها و جلوهها آراستهایم، اما تو هیچ صدایی از ما نمیشنوی و هیچ ارتباطی با ما برقرار نمیکنی.