بخش ۲ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به موضوعی فلسفی و روحانی پرداخته و به دیالوگی میان یک رند و دوستی می‌پردازد. رند، از مستی خود می‌گوید و از باده‌ای که نوشیده؛ همزمان بر این نکته تأکید می‌کند که ارزش او بر اساس علم و کردار اوست. او به دوستش می‌گوید که باید به این ارزش‌ها بپردازد و آن‌ها را درک کند. شاعر در ادامه به نقص دید و شنوایی انسان‌ها اشاره می‌کند، به گونه‌ای که بعضی درک و بینش صحیحی از حقیقت ندارند. این شعر به نظر می‌رسد می‌خواهد بگوید که اگر انسان عقل و درک دارد، باید از آن استفاده کند و به بحث‌های عمیق‌تری بپردازد تا بتواند به حقیقت نزدیک‌تر شود.
سبویی می‌ستد رندی ز خمارکه این ساعت گرو بستان و بردار
هوش مصنوعی: یک نفر رند و آزاداندیش، از حالتی مستی و سرخوشی، در حال آمادهسازی است تا در این لحظه که زمان مناسبی است، شراب را بگشاید و بنوشد.
چو خورد آن باده گفتندش گرو کو؟گرو گفتا «منم» گفتند «نیکو
هوش مصنوعی: وقتی او آن شراب را نوشید، از او پرسیدند که گروی کیست؟ گرو پاسخ داد: «من هستم»، و آن‌ها گفتند: «خوب است».
زهی نیکو گرو! برخیز و رو تونیرزی نیم‌جو وقت گرو تو»
هوش مصنوعی: آفرین بر تو! بر خیز و برو، تو نباید در انتظار باقی بمانی. وقت حرکت و اقدام تو فرارسیده است.
اگر ارزنده‌ای داری تو با خویشنیرزی تو به نزد کس از آن بیش
هوش مصنوعی: اگر چیزی با ارزش و گرانبهایی داری، نباید آن را به دیگران نشان دهی و ارزشش را کم کنی.
ترا قیمت به علم است و به کردارتو همچون من درافزودی به گفتار
هوش مصنوعی: به تو ارزش و اعتبارت به خاطر دانش و علمی است که داری، و رفتار و کردار تو از نظر من به گونه‌ای است که گفتار تو را بیشتر می‌کند.
به قدر آن که علم و کار داریبدان ارزی، بدان مقدار داری
هوش مصنوعی: به اندازهای که علم و توانایی داری، به همان مقدار ارزش و اعتبار خواهی داشت.
فشاندم دُر معنی بر تو بسیارولی کی کور بیند دُرّ ِ شهوار
هوش مصنوعی: من سخنانی ارزشمند و عمیق برای تو گفتم، اما افسوس که کسی که نابیناست نمیتواند زیباییهای این سخنان را ببیند.
تو چون نرگس همه چشمی، نه بیناچو سیسنبر همه گوشی، نه شَنْوا
هوش مصنوعی: تو مانند نرگس، ظاهری زیبا و جذاب داری، اما مانند سیسنبر، که با وجود داشتن گوش، نمیتواند بشنود، بیخبر از واقعیات و چیزهای مهم هستی.
تو این ساعت که عقل و هوش دارینه بنیوشی سخن، نه گوش داری
هوش مصنوعی: در این لحظه که هوش و فهم تو در اوج است، نه به حرفها توجه میکنی و نه شنونده خوبی هستی.
در آن ساعت که عقل و هوش شد پاکمگر خواهی شنودن مرده در خاک
هوش مصنوعی: در زمانی که عقل و فکر به طور کامل خالص و پاک شود، آیا باز هم میخواهی دربارهی مردهای که در خاک خوابیده، بشنوی؟