بخش ۴ - الحکایه و التمثیل
هوش مصنوعی: در این متن، یک روستایی به اشتباه با ارزیابی اشتباه خود، فضله گاو را به عنوان عنبر معرفی می‌کند و تمام انباشت آن را به یک تاجر می‌دهد. تاجر که زر دارد، متوجه می‌شود که این چیزی جز فضله نیست و به روستایی هشدار می‌دهد که نباید به چیزهایی که به ظاهر خوب به نظر می‌رسند اعتماد کند. گفت‌وگو به اهمیت صداقت در عبادت و پرهیز از ریا و خودپسندی می‌پردازد و تأکید می‌کند که این صفات می‌توانند انسان را به جهنم برسانند. در نهایت، متن به خطرات عجب و خودخواهی اشاره دارد و می‌گوید که حتی عبادات و طاعات اگر با نیت‌های نادرست انجام شوند، هیچ ارزشی ندارند.
شنود آن روستایی این سخن راستکه عنبر فضلهٔ گاو‌ان دریا‌ست
هوش مصنوعی: روستایی این صحبت را میشنود که عطر و بوی خوش عنبر از فضله گاو دریا میآید.
گوی پر آب اندر دِه فرو کردبیامد از خری گاوی در او کرد
هوش مصنوعی: دوست به درون قناتی که پر از آب بود رفت و ناگهان از روی یک خر، گاوی به درون آن قنات افتاد.
همه سرگین گاو از آب برداشتبدان عنبر‌فروش آمد که زر داشت
هوش مصنوعی: همه افراد، بهویژه کسانی که از زحمت دیگران بهرهبرداری میکنند، به سمت شخصی که نعمت یا ثروتی دارد، میروند. در اینجا، منظور این است که هر کسی که دارایی یا موفقیتی دارد، دیگران به دنبال او میآیند و از او خواستار بهرهبرداری میشوند.
بدو گفت «این ز من بستان بده زرکزین بهتر نبینی هیچ عنبر»
هوش مصنوعی: او به او گفت: «این کار را از من بگیر و به من طلا بده؛ چون از این چیزی بهتر نخواهی دید که مثل عنبر باشد.»
چو مرد آن دید گفتا سر به ره آرکه این ریش ترا شاید نگه دار
هوش مصنوعی: وقتی مرد آن وضعیت را دید، گفت: سر خود را به راه بگذار؛ زیرا ممکن است این ریش تو را نجات دهد.
چو هر کس پادشاه ریش خویش استچو تو شَه را چنین عنبر به ریش است
هوش مصنوعی: هر شخصی بر اساس شخصیت و ویژگیهای خود، میتواند در جایگاه رهبری قرار گیرد. مانند آنکه طلا و عطر، زینتهایی هستند که به مقام و منزلت میبخشند.
چو ریشت دید گاو این عنبرت دادبه ریش از کون گاو این عنبرت باد
هوش مصنوعی: وقتی گاو ریش تو را میبیند، این نشان دهندهٔ این است که تو از این جنبشها به وجود آمدهای و در واقع ریشهات به آنجا برمیگردد.
تو گر با حق به شب در راز گوییدگر روز آن به فخری باز گویی
هوش مصنوعی: اگر تو در شب با حقایق به راز و نیاز بپردازی، در روز آن را با افتخار بیان خواهی کرد.
مکن گر بندهٔ طاعت بهاییکه آن شرکی بود اندر خدایی
هوش مصنوعی: اگر به خاطر طاعت و بندگی، بهای زیادی بپردازی، بدان که این کار نوعی شرک در حق خداوند است.
چو تو بفروختی طاعت به صد باریقین می‌دان که حق نبود خریدار
هوش مصنوعی: وقتی که تو به قیمت زیادی توانستید اطاعت خود را بفروشید، به خوبی میدانی که در حقیقت کسی نبود که خریدار این اطاعت باشد.
ریا و عجب کوه آتشین استنمی‌دانی که کوه دوزخ این است
هوش مصنوعی: ریا و خودپسندی مانند کوهی از آتش هستند و نمیدانی که همین کوه، دوزخ است.
اگر تو طاعت ابلیس کردیچو عجب آری در آن ابلیس گردی
هوش مصنوعی: اگر در برابر شیطان تمکین کنی، چه جایی برای شگفتی وجود دارد که خود به شیطان تبدیل میشوی.
جوی عُجب‌ِ تو، گر طاعت جهانی‌ستمثال آتشی در پنبه‌دانی‌ست
هوش مصنوعی: اگر خودخواهی و تکبر تو، مورد قبول دنیا باشد، مانند آتشی است که در پنبهدانی وجود دارد و به سرعت نابود می‌شود.