بخش ۸
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم انسان کامل و جایگاه او در عالم وجود می‌پردازد. شاعر با اشاره به فنا و بقا، بیان می‌کند که انسان وقتی به کمال می‌رسد، می‌تواند در دریاى خداوند غوطه‌ور شود و به حقیقت وجود خود پی ببرد. او از انسان به‌عنوان مظهری از نور خدا یاد می‌کند و می‌گوید که شناخت انسان کامل، شناخت خداوند نیز هست. همچنین تاکید می‌کند که انسان باید ذات خود را بشناسد و به نور الهی راه یابد تا به حقیقت و جاودانگی برسد. در نهایت، شاعر اشاره می‌کند که مسیر سعادت و حقیقت در شناخت خود و راه اولیا و انبیاست.
بگویم با تو سری ای سخندانازین عالم کجا خواهد شدن آن
هوش مصنوعی: میخواهم بگویم که ای سخنران بزرگ، کجا خواهد رفت این دنیا و چه سرنوشتی در انتظار آن است؟
دگر گویم فنای او کدام استچو فانی شد بقای او کدام است
هوش مصنوعی: من میگویم که فنا شدن او به چه معناست، وقتی که او نابود شد، باقیماندنش به چه صورت خواهد بود؟
چو انسان رفت پاک از ملک عالممر او را گشت سلطانی مسلم
هوش مصنوعی: وقتی انسان از دنیای مادی و ظاهری پاک و خالص خارج شود، به مقام و جایگاهی واقعی و رفیع دست پیدا می‌کند.
بقای خود مقرر در فنا دیدصفای باطن خود در صفا دید
هوش مصنوعی: حضور و ادامهی وجودش را در نابودی مشاهده کرد و در پاکی درونش، زیبایی و روشنی را دید.
چه بینم هست انسان مرد کاملکه شد در بحر الاالله واصل
هوش مصنوعی: چه میبینم که انسانی به کمال رسیده است و در دریای حق به وصالت نائل آمده.
شناس انسان کامل مصطفی رابدانی مظهر نور خدا را
هوش مصنوعی: انسان کامل را بشناس که مظهر روشنی و نور خداوند است.
برو ختم است اسرار معانیبدو باشد بقای جاودانی
هوش مصنوعی: به سوی او برو که راSecrets و رازهای معانی در او نهفته است، و او مایهی بقای ابدی و جاودانی است.
تو حیدر را شناس انوار یزدانکه باشد گاه پیدا گاه پنهان
هوش مصنوعی: تو امام علی (ع) را بشناس که نور خداوند است؛ او گاهی آشکار و گاهی پنهان میشود.
تو او را مظهر انوار حق دانتو او را گوهر آدم را صدف دان
هوش مصنوعی: او را نشانهای از نور الهی بدان و گوهر وجود انسان را همچون مروارید در صدف تصور کن.
در این دریا جواهر بیشمار استولی انسان ز جوهر های یار است
هوش مصنوعی: در این دریا، گنجینههای زیادی وجود دارد، اما ارزش واقعی انسان در عشق و محبت او به محبوبش نهفته است.
در این اسرار چون گشتی تومحرمروی چون قطره اندر بحر اعظم
هوش مصنوعی: وقتی به عمق این رازها رجوع کنی و در آن جستجو کنی، همچون قطعهای در اقیانوس بزرگ به آن محرم و آشنا میشوی.
بگویم می‌رود قطره به دریاتو بشنو این سخن ای مرد دانا
هوش مصنوعی: میخواهم بگویم که قطرهای از آب به دریا میپیوندد. این را به تو که فردی آگاه هستی، میگویم.
برو بشناس خود را ای برادرکه تا باشی به نور حق منور
هوش مصنوعی: به خودشناسی بپرداز، ای برادر، زیرا تنها با شناخت خود میتوانی به نور حقیقت دست یابی.
نگه میکن تو آخر از کجائیدر این نیلی قفس بهر چرائی
هوش مصنوعی: چرا آخرین بار به دور و بر خود نگاه میکنی و از کجا در این محیط آبی به چی فکر میکنی؟
بدان گر داری از اسرار بهرهکه از بحر وجود اوست قطره
هوش مصنوعی: اگر از اسرار و رازهای وجود او چیزی بدانی، بدان که آنچه داری مانند قطرهای از دریای وجود اوست.
چه دانستی تو ای انسان کاملشوی در بحر الا الله و اصل
هوش مصنوعی: ای انسان کامل، چه میدانی دربارهی حقیقت و ژرفای وجود در دریای خداوند و اصل هستی؟
کسی کو خویش را این دم بدانستخدای خویشتن را هم بدانست
هوش مصنوعی: کسی که در این لحظه خود را شناخت، همچنین خدای خود را نیز خواهد شناخت.
باول چونکه ظاهر گشت انواربرون آمد ز پرده سر انوار
هوش مصنوعی: وقتی که نورها آشکار شدند، حقیقتی که پنهان بود، از پس پرده بیرون آمد.
همه خلق جهان در سایهٔ اوزمین و آسمان پیرایهٔ او
هوش مصنوعی: تمام مخلوقات عالم در زیر سایهٔ او وجود دارند و زمین و آسمان زینت و زیور او هستند.
اگر ظاهر نمی‌شد او بعالمنبودی سایهٔ او در جهان کم
هوش مصنوعی: اگر او ظهور نمیکرد، سایهاش در جهان نیز وجود نداشت و دنیا از وجود او خالی بود.
اگر غایب شدی یک دم ز دنیانبودی سایهٔ پیرایه بر ما
هوش مصنوعی: اگر لحظهای از دنیا غایب باشی، دیگر سایهٔ زیبایت بر ما نخواهد بود.
حدیث لو خلق را معنی این استطریق راستی در دین همین است
هوش مصنوعی: این جمله بیان می‌کند که مسیر صحیح و درست در دین و معنای آن، به کیفیت و چگونگی آفرینش مرتبط است. به عبارت دیگر، اصول و آموزههای دینی با طبیعت واقعی آفرینش و حقایق وجود همخوانی دارد.
چه دانستی برو با خویش می‌نازمگو با ناکسان زینهار این راز
هوش مصنوعی: بدان که نباید از رازهای خود با افرادی که شایسته نیستند صحبت کنی؛ بلکه به خود ببال و به قابلیتها و تواناییهایت افتخار کن.
ز بحرش خویش را گم کن چو قطرهکه تا یابی ز اصل خویش بهره
هوش مصنوعی: خودت را فراموش کن، همانطور که قطرهای در دریا خود را گم می‌کند، تا به ریشه و اصل وجودت دسترسی پیدا کنی و از آن بهرهمند شوی.
به آخر وصل انسان با خدا شدچو قطره سوی بحرش آشنا شد
هوش مصنوعی: انسان در نهایت به پیوندی عمیق با خدا می‌رسد، همانطور که یک قطره آب به دریا ملحق میشود و با آن آشنا میشود.
زمن پرسی طریق اولیا راطریق صدر دارانبیا را
هوش مصنوعی: از من بپرس درباره راه و روش کسانی که به خدا نزدیک هستند، و همچنین درباره راه پیامبران بزرگ.