بخش ۱۳
هوش مصنوعی: این متن به بیان اهمیت علوم دین و باطن و سرای خودآگاهی می‌پردازد. شاعر به دوستش می‌گوید که گوش سپردن به علم باطنی و شناخت خود، راهی برای رسیدن به حیات جاودانی است. او اشاره می‌کند که برای درک عمیق دین و حقیقت، لازم است که به یک پیر یا معلم راهنما مراجعه کرد تا او را در این مسیر هدایت کند. همچنین، شاعر تأکید می‌کند که شناختن خداوند مستلزم محو شدن در اوست و اگر کسی خود را بشناسد، به درک خدا نزدیک‌تر می‌شود. در نهایت، او پیشنهاد می‌کند که به دنبال روشنگری و راستایی در عشق و معرفت باشد.
علوم دین بگویم با تو ای یارتو این اسرار از من گوش میدار
هوش مصنوعی: من علوم دینی را با تو در میان میگذارم، ای همراه؛ اما این رازها را از من بشنو و حفظ کن.
علوم باطنی را گوش میدارعلوم ظاهری فرموش میدار
هوش مصنوعی: به دانشهای درونی توجه کن و از دانشهای ظاهری غافل شو.
ز علم باطنی ای یار انورچنین گفتند دانایان رهبر
هوش مصنوعی: ای دوست نورانی، علم باطن به ما آموخته است که دانایان و رهبران چنین میگویند.
که علم دین بود دانستن راهشود در راه دین از خویش آگاه
هوش مصنوعی: دانستن علم دین به میانجامد که انسان مسیر صحیح را در زندگی دینیاش بشناسد و از خود و حالات خود آگاه شود.
شناسی خویشتن را گر کجائیدرین محنت سرا بهر چرائی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی خودت را بشناسی و حقیقت وجودت را درک کنی، باید در این دنیای پر از مشکلات و دشواریها به دنبال علت و هدف زندگیات باشی.
باول از کجا داری تو آغازبآخر هم کجا خواهی شدن باز
هوش مصنوعی: از کجا آمدهای و به کجا خواهی رفت.
امام خویشتن را هم بدانیطلب داری حیات جاودانی
هوش مصنوعی: اگر خود را بشناسی و حقیقت وجودت را درک کنی، به جستجوی زندگی ابدی خواهی رفت.
ولیکن کس بخود این ره نداندکه پیر رهبر این ره بداند
هوش مصنوعی: اما هیچکس نمیداند چگونه باید به این راه قدم گذاشت، جز آنکه راهنمایی با تجربه و آگاه به این مسیر وجود داشته باشد.
طلب کن پیر رهبر اندرین راهکه گرداند ترا از کار آگاه
هوش مصنوعی: از پیشنهادی که در این راه داری، از یک راهنما و فرد با تجربه کمک بگیر تا تو را در کارهایت هدایت کند و از امور آگاه سازد.
ترا راه حقیقت او نمایددر اسرار برویت گشاید
هوش مصنوعی: تو را به حقیقت راهنما می‌شود و اسرار در وجود تو را نمایان می‌کند.
از آن در علم دین آگاه گردیتو واقف از کلام الله گردی
هوش مصنوعی: اگر در علم دین آگاهی پیدا کنی، به سخنان پروردگار نیز آشنا میشوی.
تو او را گر شناسی علم دانیعلوم اول وآخر بخوانی
هوش مصنوعی: اگر او را بشناسی، در علم و دانش سرآمد خواهی شد و به همه اسرار ابتدا و انتهای علم دست خواهی یافت.
تو او را گر شناسی محو مانیبغیر او دگر چیزی ندانی
هوش مصنوعی: اگر او را بشناسی، چنان مجذوب او خواهی شد که هیچ چیز دیگری برایت مهم نخواهد بود.
تو او را گر شناسی جان بیابیطریق بوذر و سلمان بیابی
هوش مصنوعی: اگر او را بشناسی، روح تو به سوی حقیقت هدایت می‌شود و به راه بافر و سلمان میرسی.
همین است علم دین ای مرد داناکه دانا در ره وحدت خدا را
هوش مصنوعی: علم دین همین است، ای انسان خردمند: که دانایی به شناخت و اتحاد با خدا میرسد.
بفر شاه مردان ره بری توشوی واقف ز سر حیدری تو
هوش مصنوعی: برای رسیدن به مقام رهبری و هدایت، باید از فضایل و ویژگیهای حیدر (علی) آگاه باشی و از آنها بهره ببری.
مقام علم دین در فر شاهی استمرا در معنی این علم راهی است
هوش مصنوعی: عزت و ارزش علم دین برای من به اندازه مقام و سلطنت است و در واقع، درک و فهم این علم، برای من راهی به سوی حقیقت و معنای عمیق زندگی است.
بمعنایش نمایم من ترا راهکه تا گردی ز سر وحدت آگاه
هوش مصنوعی: من به تو راهی را نشان میدهم که با آن به درک و آگاهی از وحدت واقعی برسی.
مبین خود را اگر تو مرد دینیخدا بینی اگر خود را نه بینی
هوش مصنوعی: اگر خود را بشناسی و به دیانت خود اهمیت بدهی، خداوند را نیز در درون خود خواهی یافت، اما اگر خود را نادیده بگیری، از خداوند نیز بی خبر خواهی ماند.
تو خود را محو کن در شیر یزدانخدا بین و خداخوان و خدا دان
هوش مصنوعی: خودت را در زیباییهای خدا غرق کن، خدا را ببین و او را بشناس.
درآئی در مقام خودپرستیتو خود باشی بت و خود را پرستی
هوش مصنوعی: اگر در کار خودمندی و خودخواهی قدم بگذاری، در حقیقت تو خود را به جای یک بت قرار میدهی و تنها خود را میپرستی.
بجز حق هرچه مقصود تو باشدهمان مقصود و معبود تو باشد
هوش مصنوعی: به جز خداوند، هر چیزی که هدف و خواسته تو باشد، همان هدف و معبود تو خواهد بود.
تو خود را نیست میکن هست اوباشزجام وحدت حق مست او باش
هوش مصنوعی: خودت را نادیده بگیر و در آغوش حقیقت و وحدت قرار بگیر. از مستی و سرمستی ناشی از این وحدت بهرهمند شو و از جمع اوباش دوری کن.
تو خود اول شناسی پس خدا راز بعد مصطفی خود مرتضی را
هوش مصنوعی: تو خود به خوبی میدانی که خداوند چگونه است، پس بر اساس مقام و اهمیت پیامبر، باید مولای خود علی را نیز بشناسی.
به اسرار علی گر راه یابیز علم مصطفی آگاه یابی
هوش مصنوعی: اگر به رازهای علی دست یابی، به دانش مصطفی نیز پی خواهی برد.
تو او را گر شناسی نور گردیبپاکی خوبتر از هور گردی
هوش مصنوعی: اگر او را بشناسی، همچون نوری خواهی شد و از پاکی، بهتر و زیباتر از خورشید خواهی گردید.
تو او را گر شناسی مرد راهیبیابی در دو عالم پادشاهی
هوش مصنوعی: اگر او را بشناسی، میتوانی در این دو جهان به مقام و جلالی دست یابی.
باسرارش اگر باشی تو محرمروی چون قطره اندر بحر اعظم
هوش مصنوعی: اگر با رازهای آن آشنا باشی، مانند قطرهای خواهی بود که در دریای عظیم غرق شده است.
بنور او ولی او را شناسیمکن با نعمت او ناسپاسی
هوش مصنوعی: با نور او آشنا شو، اما او را فقط با نعمتهایش نشناس. در برابر نعمتهایش ناسپاس نباش.
بهر عصری ظهوری کرد در دهرگهی باشد به صحرا گاه در شهر
هوش مصنوعی: در هر زمانی، یک ظهور یا نمایشی از حقیقت یا وجود اتفاق میافتد. گاهی این ظهور در طبیعت و بیابانها نمود مییابد و گاه در میان مردم و در محیط شهری به نمایش درمیآید.
محمد نور و حیدر نور نور استبهرجائی که خوانی در حضور است
هوش مصنوعی: محمد و حیدر، هر دو نور و روشنایی هستند. در هر جایی که نام آنها را ببری، فضایی نورانی و آکنده از حضور آنها خواهد شد.
ترا رهبر بود او ره نمایدنشان راه آن درگه نماید
هوش مصنوعی: او باید تو را هدایت کند و نشانهای از راه درست را به تو نشان دهد.
ترا دانش بدان در کار آردز بی راهی ترا در راه آرد
هوش مصنوعی: دانش تو میتواند به تو کمک کند تا از مسیر نادرست خارج شوی و به راه درست هدایت شوی.
برو عطار این سر را نگهدارمیان عاشقان میگو تو اسرار
هوش مصنوعی: برو، عطار! این رازها را نگهدار و در میان عاشقان بگو.
من اسراری که در دل می‌نهفتمبتو ای مرد سالک بازگفتم
هوش مصنوعی: من رازهایی را که در دل داشتم، به تو ای مرد راهسلوک گفتم و در میان گذاشتم.
در معنی برویت برگشادمکلید علم بر دست تو دادم
هوش مصنوعی: در مفهوم زیبایی تو، من به تو راهی برای رسیدن به دانش و آگاهی نشان دادم و کلید آن را به دستت سپردم.
بگو با مرد دانا سر حق راز نادانان بگردان این ورق را
هوش مصنوعی: با فرد دانا درباره حق صحبت کن و از نادانان فاصله بگیر.
دگر پرسی ز من این چرخ فیروزز بهر چیست گردان در شب روز
هوش مصنوعی: از من بپرس چرا این دنیا، این چرخ خوشبخت، در شب و روز به سیری میچرخد.