بخش ۲۳
هوش مصنوعی: این شعر اشاره به مقام و شخصیت امام علی (علیه‌السلام) دارد و او را به عنوان رهبر و راهنمای حقیقی انسان‌ها معرفی می‌کند. شاعر به پیروان علی توصیه می‌کند که در مسیر او گام بردارند تا به حقیقت و معنویت دست یابند. او از عشق و ارادت به امام علی سخن می‌گوید و به نقش او در دین اسلام تأکید می‌کند. در این مسیر، بایستی از دانایی و راهنمایی اولیا و پیامبران بهره‌مند شد و از بی‌راهه‌ها دوری کرد. شاعر در انتها به قدرت و علم خداوند اشاره می‌کند و به حقیقت عشق و معانی عمیق روحانی می‌پردازد.
بود هادی دین بی شک پیمبرامام انس و جن خود هست حیدر
هوش مصنوعی: بی تردید، راهنمای دین پیامبر است و امامان هم برای انسان‌ها و هم جنها، خود حیدر هستند.
بود حیدر حقیقت واقف حقدرو پیدا نماید وجه مطلق
هوش مصنوعی: حیدر، که حقیقت را میشناسد، در درون خود میتواند وجهی از حقیقت مطلق را نمایان کند.
تو گر راهی روی راه علی رورموز حیدر از عطار بشنو
هوش مصنوعی: اگر به دنبال مسیر درستی هستی، از راه علی (علی بن ابیطالب) قدم بردار و رازهای حیدر (لقب علی) را از عطار بشنو.
درین ره رو که تا دلشاد باشیزهر درد و غمی آزاد باشی
هوش مصنوعی: در این مسیر ادامه بده که بتوانی شاد و خوشحال بمانی و از درد و غم رها باشی.
درین ره رو که تا اسرار دانیرموز حیدر کرار دانی
هوش مصنوعی: در این مسیر، اگر میخواهی به اسرار آگاه شوی، باید رازهای حیدر کرار را نیز بشناسی.
درین ره اولیا جمله ستادهدرین ره انبیا هم سر نهاده
هوش مصنوعی: در این مسیر، همه اولیا و پیامبران حضور دارند و در این راه قدم گذاشتهاند.
درین ره رو که تا بینی خدا رابدانی سر جملهٔ اولیا را
هوش مصنوعی: در این مسیر، هر کس که خدا را ببیند، به مقام اولیای الهی دست مییابد.
درین ره محرمان افتاده بر خاکدرین ره گشته است سرگشته افلاک
هوش مصنوعی: در این مسیر، کسانی که رازها را میدانند، بر زمین افتادهاند و در این راه، ستارهها نیز حیران و سرگردان هستند.
درین ره عاقلان دیوانه باشنددرین ره ناقلان افسانه باشند
هوش مصنوعی: در این مسیر، افراد عاقل گاهی دیوانهوار عمل میکنند و کسانی که داستانگو هستند، حرفهایشان بیشتر شبیه افسانه میشود.
درین ره سر منصور است بسیاردرین ره می‌روند هم بر سر دار
هوش مصنوعی: در این مسیر، سر منصور (یک شخصیت تاریخی و نماد شکنجه و martyrdom) وجود دارد و بسیاری در این راه حرکت میکنند، حتی اگر به واژهی "سر دار" اشاره کند که به سرانجام تلخ و مرگ اشاره دارد.
درین ره رهنما همراه باشددرین ره مرتضی آگاه باشد
هوش مصنوعی: در این مسیر، باید راهنمایی باشد و همچنین در این راه، کسی مثل مرتضی باید آگاه و دانا باشد.
درین ره غیر بعد مصطفی نیستدرین ره غیر شاه مرتضی نیست
هوش مصنوعی: در این مسیر، کسی جز پیامبر (مصطفی) وجود ندارد و در این راه، غیر از امام علی (مرتضی) کسی نیست.
درین ره مصطفی بهبود باشددرین ره مرتضی مقصود باشد
هوش مصنوعی: در این مسیر، نیکوکاری از آنِ پیامبر است و در این راه، هدف و مقصد بر اساس علی قرار دارد.
درین ره مرتضی بعد محمددرین ره مرتضی سلطان سرمد
هوش مصنوعی: در این مسیر، مرتضی (علی) پس از محمد (پیامبر) قرار دارد و او در این راه، سلطان جاودانی است.
درین ره مظهر الله باشددل مظهر به معنی شاه باشد
هوش مصنوعی: در این مسیر، دل مانند آینهای است که خداوند را به نمایش میگذارد و نشاندهندهی مقام و عظمت است.
فرستادند از آن پیغمبران راکه راه حق نمایند غافلان را
هوش مصنوعی: پیامبران را فرستادند تا به کسانی که غافل هستند، راه درست و حقیقت را نشان دهند.
بسوی ملت حق ره نمایندزره این بیرهان آگه نمایند
هوش مصنوعی: به سوی مردم حق، راه را نشان میدهند و زرهی از آگاهی بر تن دارند.
ز اعلائی چرا اسفل فتادیچو شیطان لعنتی برخود نهادی
هوش مصنوعی: چرا از مقام بلند و عالی خود به پایین افتادی، مانند شیطان که به خاطر نافرمانی و تکبر، خود را به ذلت انداخت؟
هر آنچت مصطفی گفتا نکردیز جامش شربت کوثر نخوردی
هوش مصنوعی: هر آنچه که پیامبر (مصطفی) فرمود، تو انجام ندادهای و از جام او، نوشیدنی بهشتی نچشیدی.
چه خواهی گفت اندر روز محشرکه کردی رخنه در دین پیمبر
هوش مصنوعی: در روز قیامت چه چیزی خواهی گفت وقتی که به دین پیامبر خدشه وارد کردهای؟
چه خواهی گفت فردا مصطفی رابخواهی دید روی مرتضی را
هوش مصنوعی: اگر بخواهی فردا مصطفی را ببینی، چه سخنی خواهی گفت در مورد چهره مرتضی؟
بهمراهی شیطان میروی توبراه گمرهان تا کی روی تو
هوش مصنوعی: با شیطان همقدم شدهای و در مسیر گمراهان حرکت میکنی، اما چه زمانی قصد داری از این راه خارج شوی؟
چو گم کردی تو ره کی راه یابیتو کی راه همه در چاه یابی
هوش مصنوعی: وقتی که راه را گم کردی، چگونه میتوانی به مسیر درست برگردی؟ همهی راهها در بنبست و مشکل خواهد بود.
تو راه جمله ابرار برگیرپس آنگه مذهب عطار برگیر
هوش مصنوعی: مسیر همه خوبان را دنبال کن، سپس سراغ طرز تفکر عطار برو.
که بنماید بتو آن راه حق راز نادانان نهان کن این سبق را
هوش مصنوعی: به تو نشان دهد که چطور به حق راستین برسی و این درس را از نادانان پنهان کن.
برو عطار این سر را نگه دارکه اغیارند در آفاق بسیار
هوش مصنوعی: برو و این راز را نزد عطار حفظ کن، زیرا در جهان افرادی هستند که به دنبال این معانی و اسرار هستند.
چه جوش عشق باشد در روانممگر این عشق دارد قصد جانم
هوش مصنوعی: عشق چه حسی در وجودم ایجاد کرده است، آیا این عشق به دنبال جان من است؟
چه سنجد قطره‌ها در پیش دریاخداوندا توای دانا و بینا
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که قطره‌ها در مقایسه با دریا چه ارزشی دارند، و از خداوند خواسته میشود که او با علم و بیناییاش این موضوع را درک کند. در واقع، این سوالی است درباره نسبت و اهمیت چیزهای کوچک در برابر بزرگ.
توی در راه حق پشت و پناهمتوی اندر معانی پادشاهم
هوش مصنوعی: در مسیر حقیقت، تو پشتیبان و حامی من هستی و در عمق معانی، تو برای من مانند یک پادشاه هستی.
مرا یک راه و یک جانست و یک دلدرین جان مرتضی کرده است منزل
هوش مصنوعی: من فقط یک راه و یک دل دارم و همه وجودم در این مسیر به مرتضی وابسته است.
حقیقت مهر او در دل سرشتمهمیشه درگل و باغ بهشتم
هوش مصنوعی: محبت واقعی او در دل من ریشه دوانده و همیشه در گل و باغ بهشت من جاری است.
طریق مرتضی باشد مسلمبگفتم راستی والله اعلم
هوش مصنوعی: مسیر مورد نظر از آنِ مرتضی (علی) است. من این را به صداقت بیان میکنم و تنها خداوند بهتر میداند.
کجا دارد تو گوئی عشق منزلبگو با من کنون این سر مشکل
هوش مصنوعی: کجا عشق خانهای دارد؟ بگو ببینم این مشکل بزرگ را حالا چه کنیم؟