بخش ۵
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به نقد افرادی می‌پردازد که در ظاهر خود را صوفی و عارف نشان می‌دهند، ولی در حقیقت به فرم و ظواهر دین اکتفا کرده و از معانی حقیقی عشق و توحید دور هستند. او به فردی که به کفر و بی‌دینی خود افتخار می‌کند، می‌گوید که به جای درک حقیقت باید به خود بازگردد و از توهمات خود رها شود. شاعر می‌خواهد نشان دهد که واقعیات معنوی و عشق واقعی فراتر از ظواهر است و شخص باید در جستجوی حقیقت برآید و از بندهای خودساخته رها شود. او تذکر می‌دهد که ادعاهای توهمی در مورد عارف بودن، تنها پرده‌ای از فریب است و باید به عمق وجود و حقیقت پی برد.
بود شیخی گفت ما را رو به چینبود گر کافر نداری کیش و دین
هوش مصنوعی: یک شاعر یا عارف به همراهانش می‌گوید که ما اگر به سوی چین برویم، حتی اگر کسی در آنجا ایمان و دین نداشته باشد، هیچ مشکلی ندارد.
پیشوای ماست همچون مصطفاستلاجرم بود آنچه گویی بی‌رواست
هوش مصنوعی: رهبر ما مانند پیامبر است، بنابراین هر چیزی که بگویی بیاساس خواهد بود.
بعد از آن عطار گفت ای کور و کراز رموز سر عشقی بی‌خبر
هوش مصنوعی: عطار گفت: ای نابینا و ناشنوا، تو از رازهای عشق هیچ اطلاعی نداری.
تو به بندی صورت وامانده‌ایکی تو حرف حق احمد خوانده‌ای؟
هوش مصنوعی: تو در قید و بند ظاهری و از حقیقت دور ماندهای، در حالی که حرف حق و حقیقت، صدای پیامبر احمد (ص) را شنیدهای.
لی مع الله گفت احمد در میانتو کجا دانی که هستی در میان
هوش مصنوعی: احمد می‌گوید: من در کنار خدا هستم، تو کجایی که در میان من هستی؟
تو به صورت همچو کافر مانده‌ایواصل حق را تو کافر خوانده‌ای
هوش مصنوعی: تو به شکل و ظاهری هستی که همچون یک کافر به نظر میرسی، در حالی که حقیقت و راه درست را پشت سر گذاشتهای و این را نمی‌دانی.
خرقهٔ ناموس را پوشیده‌ایونگه سالوس را پوشیده‌ای
هوش مصنوعی: لباسی که به حرمت و شرافت تعلق دارد بر تن کرده‌ای و در عین حال نفاق و دورویی را نیز در خود پنهان کرده‌ای.
بت‌پرستی می‌کنی در زیر دلقمی‌نمایی خویش را صوفی به خلق
هوش مصنوعی: تو در ظاهر خود را صوفی و دیندار نشان میدهی، اما در باطن به پرستش بتها میپردازی.
تو سلوک راه از خود کرده‌ایلاجرم در صد هزاران پرده‌ای
هوش مصنوعی: تو در مسیر سلوک و معنویت از خود گذشتی و اکنون در میان هزاران پرده و حجاب قرار گرفتهای.
دام‌گاهی کرده‌ای این خرق رامی‌فریبی هر زمان این خلق را
هوش مصنوعی: گاهی دامهایی از این خرقه (لباس عارفانه) قرار میدهی و هر بار این مردم را فریب میزنی.
در خودی خود گرفتار آمدیلاجرم در عین پندار آمدی
هوش مصنوعی: تو در خودت به دام افتادهای و به همین خاطر در دنیای خیالت گرفتار شدهای.
راه تجرید و فنا راه تو هستتو سخن کم کن که آن راه تو هست
هوش مصنوعی: راهی که به تهی شدن و رهایی از هر آنچه هست میانجامد، فقط راه توست. پس کمتر صحبت کن، چون آن مسیر مخصوص توست.
روی تقلیدی بماندی مبتلاتو کجا و سرّ توحید از کجا
هوش مصنوعی: تو در تقلید گرفتار شدهای، اما اصل و بنیاد توحید را از کجا میشناسی؟
رو که راه بی‌نشان راه تو نیستعقل را در راه معنی روشکیست
هوش مصنوعی: اگر به دنبال راهی بی‌نشان هستی، بدان که عقل در این مسیر، به مثابه چراغی است که راه را روشن می‌کند.
تو نمی‌دانی که من هستم چنینبی‌هوا ماییم بر روی زمین
هوش مصنوعی: تو از حال و احوال من خبر نداری، در حالی که من در این دنیا به شدت بیخبرا و گم هستم.
من خدایم من خدایم من خدافارغم از کبر و کینه وز هوا
هوش مصنوعی: من همانا خدایم و از هر نوع ناز و کینه و هوای نفس آزاد هستم.
سرّ بی‌سر‌نامه را پیدا کنمعاشقان را در جهان شیدا کنم
هوش مصنوعی: میخواهم حتی بدون سر، نامهای را پیدا کنم و عاشقان را در این دنیا دیوانه و شگفته کنم.