بخش ۳۶ - در جواب دادن پیر دانا و استعانت کردن و یاری خواستن فرماید
هوش مصنوعی: شاعر در این متن با دل و جان خود صحبت می‌کند و به رابطه عمیق میان انسان و حقیقت اشاره دارد. او از محبوبش می‌خواهد که همیشه او را به خاطر داشته باشد و در کارهای دشوار به او یاد کند. شاعر تأکید می‌کند که جز او نباید به هیچ چیز دیگری توجه کند و خود را به عنوان منبع دانایی و شناخت معرفی می‌کند.
او به زیبایی صبح و تأثیر آن بر دل و جان اشاره می‌کند و می‌گوید لحظه‌های خاصی وجود دارد که در آن‌ها حقیقت و رازها آشکار می‌شوند. شاعر بر اهمیت ارتباط و گفت‌وگو تأکید می‌کند و می‌گوید که در این لحظات، تمام نیازها برآورده می‌شوند.
به طور کلی، متن به بررسی عمق وجود انسان، ارتباط با حقیقت و احساسات عمیق مانند عشق و شادمانی می‌پردازد و تلاش می‌کند تا خواننده را به شناخت بهتر خود و دنیای اطرافش رهنمون کند.
بدو گفت ای دل و جان دستگیرمکه تو هستی جوان، من زار و پیرم
هوش مصنوعی: به او گفتم: ای دل و جان، تو که جوان هستی، مرا کمک کن، زیرا که من ناتوان و پیر شدهام.
تو خواهی رفت میدانم یقین منببین در اولین و آخرین من
هوش مصنوعی: میدانم که تو خواهی رفت، این را به طور قطع میدانم. به من نگاه کن، در آغاز و در انتهای زندگیام.
زمن فارغ مشو یک لحظه ای پیربهرکاری مرا میبین بتدبیر
هوش مصنوعی: لحظهای از من غافل نشو، ای سالخورده، برای کاری که داری، مرا با تدبیر و دقت نگاه کن.
مرا کن یاد در هر کار دشوارکه من بنمایمت اینجای دیدار
هوش مصنوعی: هرگاه با مشکلی یا سختی روبهرو شدی، به یاد من باش و من را در آن لحظه به یاد بیاور.
بهرحالی مرا مگذار از یادکه تا باشی زِیاد من تو دلشاد
هوش مصنوعی: هر شرایطی که باشد، مرا از یاد نبرید، زیرا که با وجود شما، دل من شاد خواهد بود.
بجز من هیچ شاهی را مبین توبجز من هیچ راهی را مبین تو
هوش مصنوعی: هیچ پادشاهی را جز من نبین و هیچ راهی را جز من نپیمایید.
که اندر جملهٔ کون و مکانمنمود راز هر کس من بدانم
هوش مصنوعی: من در تمام هستی و وجود، راز هر فردی را میدانم.
منم دانا در اسرار هر کسبگاهی گر بود صبح تنفّس
هوش مصنوعی: من به اسرار هر فردی آگاهی دارم و گاهی اوقات وقتی نفس میکشم، این اطلاعات را به دست میآورم.
مرا این لحظه میخوان بازدان رازحجاب از پیش خود کلّی برانداز
هوش مصنوعی: این لحظه به من می‌گوید که پردهها را کنار بزن و به حقیقتی کلی و عمیق دست پیدا کنم.
طلب کن در میان جان مرا بیننمود انس و جان در جان مرا بین
هوش مصنوعی: در دل و وجود من، پیوندی عمیق و ناگسستنی وجود دارد، که باید آن را جستجو کنی. بگذار احساس نزدیکی و محبت را در روح من ببینی و در جان من حضورش را حس کنی.
حقیقت چون مرا جوئی بیابیبوقت صبح چون نزدم شتابی
هوش مصنوعی: اگر حقیقت را جستجو کنی، در صبح روشن آن را خواهی یافت، زیرا من در آن لحظه شتاب و عجلهای ندارم.
بوقت صبحدم چشمت شود نوربوقت صبح شه یابی ز منصور
هوش مصنوعی: وقتی صبح میشود، چشمانت روشنایی میگیرد و در این زمان است که میتوانی به مقام والایی دست یابی.
بوقت صبح دل را تازه یابیهمه ذرات در آوازه یابی
هوش مصنوعی: در صبح زود، دل تو تازه و شاداب میشود و میتوانی در همه جا نشانهها و آوای زندگی را احساس کنی.
بوقت صبح ذرّات دو عالمنموداری کنند اینجا دمادم
هوش مصنوعی: در صبحگاه، ذرات دو جهان به صورت متعالی و زیبایی خود را نمایان میکنند و این حالت پیوسته تکرار میشود.
هران خلعت کز این درگاه پوشندچو آید صبحدم آنگاه پوشند
هوش مصنوعی: هر کسی که از این درگاه لباس یا خلعتی بپوشد، وقتی صبح نزدیک میشود، آن را برمیدارد و کنار میگذارد.
چو پیدا شد جمال صبحگاهیبخواه آن سر که از ما می تو خواهی
هوش مصنوعی: وقتی زیبایی صبحگاه نمایان شد، به آن چیزی که از ما میخواهی فکر کن.
برآر از سینهٔ پرخون دم پاککه بسیاری دمد این صبح در خاک
هوش مصنوعی: از دل پر از درد و رنج خود، فریادی برآور که خیلیها در این صبح زود به خاک رفتهاند.
بوقت صبح دل را شاد گردانحقیقت جان ودل آباد گردان
هوش مصنوعی: در صبحگاه دل را شاد کن و روح و دل را آرام و آباد کن.
زبان بگشای و با من راز میگویغم دیرینهٔ خود باز میگوی
هوش مصنوعی: زبانت را باز کن و با من از راز خود صحبت کن، غمهای کهنهات را دوباره برایم بگو.
که هر حاجت که خواهی آن برآرمکه من در جان و دل پروردگارم
هوش مصنوعی: هر خواستهای که داشته باشی، آن را برآورده میکنم، زیرا من در عمق وجودم، پروردگار را میشناسم و عبادت میکنم.
ز من ای پیر تا تو نیست موئیمیان ما است بیشک های و هوئی
هوش مصنوعی: ای پیر، وقتی تو در کنار من نیستی، بین ما فاصلهای وجود دارد و این مساله به وضوح حس میشود.
ز من ای پیر تا تو نیست بسیارحجاب این صورتست از پیش بردار
هوش مصنوعی: ای سالک، تا زمانی که تو وجود داری، موانع و حجابهای بسیاری در این چهره وجود دارد؛ پس این موانع را از میان بردار تا حقیقت نمایان شود.
ز من ای پیر تا تو یک دم آمدکه این دم با دم من همدم آمد
هوش مصنوعی: ای پیر، وقتی تو به لحظهای نزد من آمدی، در حقیقت آن لحظه با نفس من همراه شد.
ز من ای پیر تا تو هست خورشیدکه همچون نور باشد لیک جاوید
هوش مصنوعی: ای پیر، تا زمانی که تو حضور داری، مانند خورشید خواهی درخشید و نورانی خواهی بود، اما این نور همیشگی و پایدار است.
من و تو هر دو در یکی بدیدیمکه جز دیدار خود چیزی ندیدیم
هوش مصنوعی: ما هر دو در یک حالت قرار داشتیم و فقط به ملاقات هم توجه کردیم، بدون اینکه به چیز دیگری اهمیت دهیم.
من و تو در یکی دیدیم پیداز یک ذاتیم اینجاگه هویدا
هوش مصنوعی: ما هر دو در یک حقیقت مشترک دیده میشویم، زیرا از یک منبع و ذات واحدی هستیم که در این مکان نمایان است.
من و تو هر دو چون کشتی و آبیمکه با یکدیگر اینجا درشتابیم
هوش مصنوعی: ما هر دو مانند یک قایق و آب هستیم که با هم در اینجا در حرکتیم.
ز یک کانیم و یک گوهر پدیدارشدستیم اینچنین پیر و پر اسرار
هوش مصنوعی: ما از یک منبع و از یک گوهر به وجود آمدهایم، بنابراین اینگونه هستیم که هم سن و سال هستیم و هم پر از راز و رمز.
نهایت نیست اینجا دیدن ماکه داند این زمان گردیدن ما
هوش مصنوعی: شاید آنچه در اینجا میبینید، پایان کار ما نباشد. هیچکس نمیداند این تغییر و دگرگونی ما در این زمان تا چه حد ادامه دارد.
چو ما هر دو یکی باشیم با همنگنجد هیچ شادی نیز در غم
هوش مصنوعی: وقتی که ما هر دو یکی هستیم، هیچ شادی نمیتواند در غم جای بگیرد.
ولی اینجا تفاوت از صوردانکه در دریا تو کشتی درگذر دان
هوش مصنوعی: اما در اینجا تفاوتی وجود دارد: در دریا، برای عبور از آن باید کشتی ای را با خود داشته باشید.
نماند نقش کشتی هیچ در آبز ناگاهی پذیرد زود غرقاب
هوش مصنوعی: نقش و نشانی از کشتی در آب باقی نمیماند، زیرا به دلیل بیخبری و نادانی، خیلی زود در دیوانگی غرق میشود.
جهان و هرچه در هر دو جهان استچو بینی اندر این دریا نهانست
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دنیا و دیگر دنیا وجود دارد، وقتی در این دریا نگاه کنی، پنهان است.
دوائی دارد اینجا حُسن فانیکه بی صورت نماند این معانی
هوش مصنوعی: اینجا زیباییای وجود دارد که درک معنای عمیق را بدون هیچ شکلی از دست نمیدهد.
زاوّل هرچه میبینی سرآیدنمودار جهان دون سرآید
هوش مصنوعی: هر چیزی که در جهان پایین و مادی میبینی، یک روز به پایان میرسد و تمام میشود.