بخش ۱۱ - مقولۀ پیر درباره شیخ
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به سفر عرفانی و جستجوی حقیقت اشاره می‌کند. او از زبان یک پیر راه می‌گوید که برای رسیدن به معرفت حقیقی، باید از خود و هستی‌اش بگذرد. عشق به خداوند او را راهنمایی کرده و او تمام وجود خود را در این راه فدای وصول به ذات الهی می‌کند. او در نزد سلطان حقیقت، حیران و حیرت‌زده می‌شود و به او سلام می‌کند. هر کس که خدا را بشناسد، به مقام حقیقت می‌رسد و می‌تواند مانند منصور حلاج از «انا الحق» سخن بگوید. در نهایت، او به پیروی از دین اسلام و آموزه‌های احمد و علی دعوت می‌کند و تأکید می‌کند که درک واقعی دین به شناخت خداوند و حقیقت منتهی می‌شود.
گفت پیر ره که او بیخود شدهدر ره عرفان حق راشد شده
هوش مصنوعی: پیر راه گفت که او در مسیر عرفان، به حالت بیخود شدن رسیده است و در حقیقت، به حقیقت و شناخت درستی دست پیدا کرده است.
نقطهٔ سرّ قلم با لوح گویبعد از آن نقش صور از لوح شوی
هوش مصنوعی: حرف اصلی و راز این نوشته بر روی لوحی است که بعد از آن نقشهای مختلف روی آن به وجود میآید.
گفتمش چون علم حق آمد درونغیر حق را ازدلم کردم برون
هوش مصنوعی: به او گفتم وقتی دانش حقیقی در وجودم پیدا شد، چیزهای نادرست و غیر واقعی را از دل و وجودم بیرون کردم.
عشق با هستی من شد رهنمونجهد کن از هستی خود رو برون
هوش مصنوعی: عشق راهنمای وجود من شد، تلاش کن تا از محدودیتهای خود فراتر بروی.
من بکلّی خویش را کردم تباهچون بدیدم مظهر ذات الاه
هوش مصنوعی: من به طور کامل خودم را نابود کردم، زیرا مظهر و نمایی از وجود خداوند را مشاهده کردم.
یک چله در پیش آن سلطان بدمدر کمال سرّ او حیران شدم
هوش مصنوعی: یک مدت طولانی در پیش آن پادشاه بودم و در زیبایی و عظمت او به شدت شگفتزده شدم.
آنچه گفت او گوش کردم من تمامبر جمال شاه او کردم سلام
هوش مصنوعی: من به تمام سخنان او گوش دادم و تمام توجهام را به زیبایی او معطوف کردم و به او درود فرستادم.
آنگهی از وی اجازت خواستمجان خود از فیض او آراستم
هوش مصنوعی: سپس از او اجازه گرفتم و جان خود را به برکت او آراسته کردم.
جملگی هستیّ خود کردم تباهتا رسیدم من بدرگاه اله
هوش مصنوعی: من تمام وجودم را فدای عشق و پرستش کردهام تا به درگاه خداوند نزدیک شوم.
هر که او رادید جمله حق بدیدبیشکی او درمقام حق رسید
هوش مصنوعی: هر که بتواند حقیقت واقعی را ببیند و درک کند، بدون شک به مقام و مرتبهای در نزد حق و حقیقت نائل خواهد آمد.
هر که اورا حق بداند حق شودبیشکی او خود حق مطلق شود
هوش مصنوعی: هر کسی که او را حقیقت و درست ببیند، حقیقت برای او محقق خواهد شد و او به نوعی به مقام حق مطلق دست خواهد یافت.
همچو منصور از اناالحق دم زندجمله عالم را هم او برهم زند
هوش مصنوعی: مانند منصور که از "من حقیقت هستم" سخن می‌گوید، اگر او بخواهد می‌تواند تمام جهان را تحت تأثیر قرار دهد و بر هم بزند.
کفر و ایمان را گذار و حق شناستا نگردی در ره دین ناسپاس
هوش مصنوعی: برای درک دین به معنای واقعی، فراتر از باورهای کورکورانه و نادیده گرفتن حقایق حرکت کن، تا اینکه در مسیر دین به منفینگری دچار نشوی.
هر که او از دین احمد روی تافتاو بچاه ویل شیطان راه یافت
هوش مصنوعی: هر کسی که از راه دین پیامبر احمد (ص) فاصله بگیرد، به دام شیطان گرفتار می‌شود.
رو ز احمد پرس سرّ مرتضیحق بقرآن گفته با او هل اتی
هوش مصنوعی: از احمد بپرس راز مرتضی را، که حق او را به قرآن مشهور کرده و گفته است: آیا نرسیده است؟
تو چه دانی سرّ این دریای دیناو یدالله است درعین الیقین
هوش مصنوعی: تو چه میدانی راز این عمیقترین حقیقت دین را؟ خداوند خود ناظر و حاکم بر همه چیز است و در عین یقین و اطمینان، قدرتش بینظیر است.