بخش ۴ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، یک دیوانه در گورستان با دیدن جنازه‌ها نگران است که نمی‌تواند بر همه آن‌ها نماز بخواند، زیرا هر بار که به یکی از مردگان می‌رسد، جنازه دیگری می‌رسد. او می‌گوید که نباید بر یک شخص خاص تمرکز کرد؛ بلکه باید بر همه مردگان و هر چیزی که مربوط به خداست تکبیر گفت. او به این نکته اشاره می‌کند که دنیا زودگذران است و اگر نتوانیم به درستی با آن برخورد کنیم، ممکن است به مرگ و پژمردگی بیشتری دچار شویم. در نهایت، او بر این باور است که داشتن دنیا، تنها زمانی ارزشمند است که در دستمان باشد وگرنه بی‌فایده است.
شد بگورستان یکی دیوانه کیشده جنازه پیشش آوردند بیش
هوش مصنوعی: در یک قبرستان، دیوانهای مشغول کار شده بود و برایش چندین جسد آوردند.
تا که بر یک مرده کردندی نمازمردهٔ دیگر رسید از پی فراز
هوش مصنوعی: وقتی بر یک مرده نماز میخواندند، مردهای دیگر از راه میرسید.
هر زمانی مردهٔ دیگر رسیدتا یکی بردند دیگر در رسید
هوش مصنوعی: هر بار که یک نفر از دنیا میرود، فرد دیگری به دنیا میآید.
مرد مجنون گفت بر مرده نمازچند باید کرد کاریست این دراز
هوش مصنوعی: مرد مجنون می‌گوید شاید برای مرده چه تعداد نماز بگذارند، اما این کار بسیار طولانی و پیچیده است.
کی توان بر یک بیک تکبیر کردجمله را باید کنون تدبیر کرد
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند فقط با یک صدای بلند، همه چیز را به یکباره تحت کنترل درآورد؛ اکنون باید به فکر چاره و برنامهریزی باشید.
هرچه در هر دو جهان دون خداستبر همه تکبیر باید کرد راست
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این دو جهان از خداوند پایینتر و کمارزشتر است، باید در برابر آن با صدای بلند اعلام انزجار و نارضایتی کرد.
بر در هر مردهٔ نتوان نشستچار تکبیری بکن بر هر چه هست
هوش مصنوعی: در هر جایی که به مرگ مواجه میشوی، بر آن بایست و به احترامش دعا کن و بر هر چیز موجود در دنیا تأمل کن.
ورنه دنیا زود مردارت کندمرده تر از خویش صد بارت کند
هوش مصنوعی: اگر دنیا تو را نادیده بگیرد، به زودی تو را به حالتی حتی بدتر از مرگ میرساند و چندین بار در این وضعیت غمانگیز غرق می‌کند.
نقد دنیا گرچه بسیاری بودچون ز دستت رفت مرداری بود
هوش مصنوعی: هرچند در دنیای مادی چیزهای زیادی ارزش دارند و به نظر میرسند مهم هستند، اما زمانی که از دست بروند، ارزش واقعیشان مشخص میشود و متوجه میشویم که در واقع ارزش خاصی نداشتهاند.