بخش ۴ - الحكایة و التمثیل
هوش مصنوعی: در این شعر، داستان یک پیر زن به تصویر کشیده شده که جوانش به قتل رسیده و او با دل شکسته و حالتی آشفته، در سوگ او می‌باشد. بر روی سپر، جسد پسرش را به خانه می‌آورند و او با موهای پراکنده و صورتی خونین، در حال گریه و نوحه‌خوانی است. شخصی از او می‌خواهد که خود را بپوشاند و از این حالت بیرون آید، اما پیرزن با دلنگرانی و درد فراوان می‌گوید که نمی‌تواند به راحتی بر این مصیبت غلبه کند. او بیان می‌کند که هیچ کس نمی‌تواند درک کند چه بر او گذشته و سوگ او چه قدر عمیق است، چون درد و رنج او خاص و از دل برآمده است. این شعر به عمق درد و رنج مادران از دست دادن فرزندان اشاره دارد و نشان‌دهندهٔ مهر و محبت بی‌پایان مادرانه است.
پیر زالی بود با پشتی دو تاهکشته بودندش جوانی همچو ماه
هوش مصنوعی: پیرمردی زال که موهایش سفید و پریشان بود، بر روی پشتی دراز کشیده بود و جوانی زیبا و شاداب، همانند ماه، در کنارش قرار داشت.
پیش مادر آن پسر را بر سپرباز آوردند در خون جگر
هوش مصنوعی: پسر را بر روی سپر، در حالی که زخمی و غرق در خون است، به نزد مادرش آوردند.
پیرزن آمد بضعف از موی کمسر برهنه موی کنده روی هم
هوش مصنوعی: پیرزنی با موهای کمپشت و ضعیف، بدون پوشش بر روی سرش، موهای خود را به هم ریخته دارد.
کرده خون آلود روی و جامه راگرد خویش آورده صد هنگامه را
هوش مصنوعی: او با صورتی خونین و لباسی لکهدار، خود را در وسط غوغایی بزرگ معرفی کرده است.
گرچه پشتی کوژ بودش چون کمانتیر آهش میگذشت از آسمان
هوش مصنوعی: هرچند که پشتش مانند کمان خمیده بود، اما هر بار که آه میکشید، این آه به آسمان میرفت.
آن یکی گفتش که هان ای پیرزنرخ بپوش و چادری در سرفکن
هوش مصنوعی: یکی به پیرزن گفت که حواست باشد، صورتت را بپوشان و چادر به سر کن.
زآنکه نبود این عمل هرگز رواپیرزن در حال گفت ای بینوا
هوش مصنوعی: زن سالخورده در حالی که از وضع خود نگران است، می‌گوید: از آنجا که این کار هرگز درست نیست، من در این وضعیت به سر میبرم.
گر ترا این آتشستی بر جگرهم روا میدارئی زین بیشتر
هوش مصنوعی: اگر تو این آتش را بر دل خود تحمل میکنی، پس جایز است که بیشتر از این هم بر تو برود.
تا نیاید آتش من در دلتاین روا بودن نیاید حاصلت
هوش مصنوعی: تا زمانی که آتش عشق و احساس من در قلبت شعلهور نشود، به دست آوردن تو برایم ممکن نخواهد بود.
چون نبودی مادر کشته دمیکی توانی کرد چون من ماتمی
هوش مصنوعی: زمانی که مادرت در کنارت نباشد، هیچکس نمی‌تواند حال و روزی مانند من را از غم و اندوه درک کند.
چون ترا میبینم از آزادگانکی شناسی کار درد افتادگان
هوش مصنوعی: وقتی تو را میبینم، از مردان آزاد و بیقید کی میدانی که درد و رنج دیگران چیست؟