بخش ۱۸ - مطلب در سؤال راه عشق و ترغیب سالک
هوش مصنوعی: این شعر درباره سفر معنوی و تلاش برای رسیدن به حقیقت و عشق الهی است. شاعر به سرنوشت افرادی اشاره می‌کند که در این راه قدم گذاشته‌اند، در حالی که خود را در ضعف و ناامیدی حس می‌کند. او به عذرخواهی و تاسف از عدم موفقیت در یافتن این مسیر واقعی و شور و شوق عشق می‌پردازد.
شاعر به صوفیان، عارفان، و زاهدان اشاره می‌کند که در این راه موفق بوده‌اند، در حالی که او و دیگران متوقف مانده‌اند. او از زندگی خود و شکست‌هایش و عدم توانایی در درک واقعیات عمیق می‌گوید. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که اگر کسی در این دنیا به حقیقت و عشق نرسد، در عالم بعدی نیز در جهل و حیرت خواهد ماند.
این چنین رفتند مردان راه دینرهروان حق به پیش حق یقین
هوش مصنوعی: مردان حقیقت و دین با ایمان و یقین به پیش میروند و در مسیر خود ثابت قدم هستند.
شیرمردان مرکب خود رانده‌انداندر این ره چون خسان کی مانده‌اند
هوش مصنوعی: شیرمردان که دلیر و شجاعاند، سوار بر مرکبهای خود به این مسیر آمدهاند و از این پس مانند افراد حقیر باقی نخواهند ماند.
مرد عشقی گر تو تن در راه کنور نه بنشین دست و تن کوتاه کن
هوش مصنوعی: اگر مرد عشق هستی، باید در راه آن جانفشانی کنی، وگرنه بهتر است که بیعملی را بپذیری و دست از تلاش برداری.
شیرمردی باید این راه شگرفتاکند غواصی این بحر ژرف
هوش مصنوعی: برای پیمودن این مسیر بزرگ و دشوار، باید مردی شجاع و قوی باشد، مانند یک غواص که در اعماق این دریا عمیق فرو میرود.
نیست کار بددلان این کار عشقاین کسی داند که هست آگاه عشق
هوش مصنوعی: کار کسانی که دلهای ناپاک دارند، در حقیقت عشق نیست. تنها کسی که به درستی درکی از عشق دارد، میتواند این موضوع را متوجه شود.
کار پیرانست و مردان یقیندرگذشتن هم ز کفر و هم ز دین
هوش مصنوعی: این کار به عهده پیران و مردان دانا است که پیش از هر چیز از کفر و دین بگذرند و به عالم دیگر سفر کنند.
من در این اندیشه بودم سالهازان سبب معلوم کردم حال‌ها
هوش مصنوعی: سالها در فکر و تأمل بودم و به همین خاطر توانستم وضعیتها و احوالات مختلف را بشناسم.
هیچکس زین ره نشانی واندادآنکه او دادست خط برجان نهاد
هوش مصنوعی: هیچکس در این راه نشانی ندارد، مگر کسی که جانش را به خط او سپرده است.
هیچکس از حال خود واقف نیندجمله سرگردان این دنیا درند
هوش مصنوعی: هیچکس از وضعیت درونیاش آگاه نیست و همه در این دنیای پرآشوب سرگردان هستند.
ای دریغا عمر رفت و وصل نهوی دریغا فرع رفت و اصل نه
هوش مصنوعی: ای وای، عمر من سپری شد و به وصال نرسیدم، و ای وای، شاخهها گذشتند و ریشهها فراموش شدند.
ای دریغا در خودی وامانده‌املاجرم در این بلا در مانده‌ام
هوش مصنوعی: ای کاش که در خودم مانده بودم، اما حالا در این مشکل و بلا گرفتار شدهام.
ای دریغا نفس شومم ره نبردوز حریم وصل جانان برنخورد
هوش مصنوعی: آه، افسوس که نفس آلودهام به جایی نمیرود و نتوانستهام به حریم وصل محبوبم دست یابم.
ای دریغا خرقه و سجاده‌هاسنتی مانده به ما این دردها
هوش مصنوعی: ای کاش، این پوششها و پارچههای نماز هنوز هم برای ما مایه آرامش و تسکین این دردها بودند.
ای دریغا رنگشان و حالشانکاین زمان بگرفته‌اند این ناکسان
هوش مصنوعی: افسوس که رنگ و حال این افراد چقدر تغییر کرده و به وضعیت ناخوشایندی دچار شدهاند.
ای دریغا صحبت مردان مردخود ندیدیم و بمردیم ما به درد
هوش مصنوعی: متأسفانه ما هرگز نتوانستیم با آدمهای واقعی و باارزش صحبت کنیم و به همین خاطر در تنهایی و درد زندگی خودمان از دنیا رفتیم.
ای دریغا شاهبازان و شهانهر یکی در راه دین صدر جهان
هوش مصنوعی: ای کاش شاهبازان و پادشاهان هر یک در راه دین و معنویت پیش قدم باشند و در این مسیر گام بردارند.
ای دریغا پیشوایان یقینراه رفتند و بماندیم و چنین
هوش مصنوعی: آه، پیشوایان و رهبران یقین از میان رفتند و ما همچنان در اینجا ماندهایم و اوضاع به این شکل است.
ای دریغا عارفان با صفارفتن ایشان ما بماندیم از قفا
هوش مصنوعی: ای کاش عارفان پاک دل رفتند و ما تنها به حال خود ماندهایم.
ایدریغا صوفیان با صفارفتن ایشان و بماندیم از جفا
هوش مصنوعی: وای از حال صوفیان که با صفا و آرامش رفتند و ما از رنج و سختی باقی ماندیم.
ای دریغا سالکان راه بینراه رفتند و نبد ما را یقین
هوش مصنوعی: آه که چهقدر کسانی که در جادهی حقیقت حرکت کردند، از مسیر خود دور شدند و ما هیچ اطمینانی نداریم.
ای دریغا عاشقان با ادبمحو در تجرید و مائیم خشک لب
هوش مصنوعی: آه، عاشقان با نزاکت و با محبت در دنیای معنوی غرق شدهاند، اما ما در دنیای مادی و بیاحساس باقی ماندهایم.
ای دریغا زاهدان با نیازجمله در راهند و ما افتاده باز
هوش مصنوعی: ای دریغ، زاهدان مجرب و نیازمند همه در تلاشاند، اما ما در این مسیر تنها و بیحرکت ماندهایم.
ای دریغا عالمان با عملشد یقینشان حاصل ما در خلل
هوش مصنوعی: ای کاش عالمان، با عمل خود یقین و دانششان را به ثمر رسانده بودند، اما ما در مشکلات و نواقص خود گرفتار شدهایم.
ای دریغا رهروان لامکانجمله در سیرند و مادر خاکدان
هوش مصنوعی: افسوس که مسافران بیمکان هر کدام در حال حرکت هستند و مادر همگی آنها خاک است.
ای دریغا راه تحقیق و عیانعارفان دیدند و ما نادیدگان
هوش مصنوعی: ای کاش ما هم مانند عارفان، راه حقیقت و واقعیت را میدیدیم، اما ما هنوز در نادانی به سر میبریم و نمیتوانیم آن را ببینیم.
ای دریغا نفس ما در معصیتخو بکرد است و ندید او معرفت
هوش مصنوعی: ای کاش که نفس ما در گناه عادت نکرده بود و به حقیقت و شناخت عمیق نرسیده بود.
گر تو نفس خویش را فرمانبریصد هزاران تیر از خذلان خوری
هوش مصنوعی: اگر نفس خود را کنترل کنی، حتی اگر دشمنی با هزاران تیر به تو آسیب برساند، باز هم قادری بر تحمل و ایستادگی خواهی بود.
هر صفت کز نفس می‌آید پدیداندر آن عالم بتو خواهد رسید
هوش مصنوعی: هر ویژگی و خصیصهای که از وجود انسان نشات میگیرد، در دنیای دیگر به تو خواهد رسید و ظاهر خواهد شد.
ور ترا علم و عمل باشد صفتباز بینی اندر آن جا معرفت
هوش مصنوعی: اگر تو علم و عمل داشته باشی، مانند پرندهای هستی که در آنجا به شناخت و معرفت میرسی.
ور دراینجا باشدت وحدت صفاتاندر آنجا پیشت آید نور ذات
هوش مصنوعی: اگر در اینجا ویژگیهای خداوند را مشاهده کنی، در آنجا نور ذات او به تو نمایان خواهد شد.
ور در اینجا جهل و نادانی بوداندر آن عالم پشیمانی بود
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا جهل و نادانی وجود دارد، در آن دنیا پشیمانی و ندامت خواهد بود.
ور در این عالم بود کبر ونفاقاندر آن عالم شوی عاصی و عاق
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا با کبر و نفاق زندگی کنی، در آن دنیا عاصی و سرکش خواهی شد.
ور در این عالم بود از بخل و کیناندرآن عالم شوی خار و حزین
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا به خاطر بخل و کینه رفتار کنی، در آن دنیا به شکل خاری سیاه و غمگین خواهی شد.
ور ترا اینجا بود زرق و فریباندر آن عالم بمانی در حجیب
هوش مصنوعی: اگر در اینجا فریب و تزویر در اطرافت باشد، در آن دنیا در حجاب و پنهانی خواهی ماند.
آتش دوزخ حجاب راه داناین سخن را از دل آگاه دان
هوش مصنوعی: آتش جهنم مانع دیدن حقیقت است، این نکته را با درک و شعور خودت بشناس.
هر که اینجا او زوصل یار ماندتو یقین میدان که اندر نار ماند
هوش مصنوعی: هر کسی که در اینجا با عشق و محبت یار خود باقی بماند، به یقین میدانی که او در آتش دلتنگی و جدایی خواهد ماند.
هرکه او اینجا رخ جانان ندیدباشد آنجا کور و حیران و پلید
هوش مصنوعی: هر کسی که در این دنیا چهره محبوب را نبیند، در آن جهان هم نابینا و سردرگم و ناپاک خواهد بود.
هرکه اینجا از وجود خود نموداندر آنجا آتش سوزان ربود
هوش مصنوعی: هر کسی که در اینجا از خود چیزی نداشته باشد، در آن دنیا دچار آتش سوزان خواهد شد.
هرکه او خود را فنای کل نساختاندر آنجا او بقای کل نیافت
هوش مصنوعی: هر کسی که در راه رسیدن به حقیقت و وحدت وجود، خود را فدای کل نکند، به هر حال نمیتواند به بقای واقعی و جاودانی دست یابد.