بخش ۱۵ - شکایت گل از بلبل به پیش باد صبا و عشق او بغیر
هوش مصنوعی: در این شعر، بلبل به نسیم می‌گوید که عشق به گل‌ها و زیبایی‌های باغ را بیان کند. بلبل از حسرت عاشقانه‌اش سخن می‌گوید و می‌گوید که عاشق گل یاسمن است و با نرگس نیز ارتباطی دارد. او با اشاره به زحمت‌های عاشقانه و خطرات ناشی از محبت، به نسیم هشدار می‌دهد که از بیان این عشق‌ها دوری کند. بلبل پس از شنیدن نکات عطار در مورد عشق و دوستی، متوجه می‌شود که چنین احساسی ممکن است به دردسرهایی ختم شود. به این ترتیب، او بر اهمیت انتخاب همدم و پرهیز از روابط ناپایدار تأکید می‌کند. در نهایت، بلبل و نسیم با هم درمی‌یابند که عشق خالص و بدون قید و شرط باعث شادابی و سرزندگی است و بلبل از عشق به گل‌ها و زیبایی‌های موجود در طبیعت خرسند است.
باز برگفتار بلبل شد نسیمهمچو شبنم باز بر گل شد نسیم
هوش مصنوعی: نسیم به صحبت بلبل گوش می‌دهد و مانند شبنم دوباره بر روی گل نشسته است.
گل صبا را گفت بلبل بیوفاستپیش ما آوردنش عین خطاست
هوش مصنوعی: بلبل به گل صبا می‌گوید که آوردن او به پیش ما نادرست است و او بیوفاست.
مدتی با ارغوان می‌باخت عشقروز چندی یاسمن پرداخت عشق
هوش مصنوعی: مدتی عشق با گل ارغوان زیسته و بعد از آن، عشق با یاسمن آغاز شده است.
خواهرم را آنکه نرگس نام اوستعاشق او بود کین خوب و نکوست
هوش مصنوعی: خواهرم را کسی دوست دارد که نامش نرگس است و او به خاطر زیبایی و خوبیاش عاشقش شده است.
هیچ گل در بوستان از وی نرستکو نگفتش عشق او دارم بدست
هوش مصنوعی: در بوستان هیچ گلی از او رشد نکرد، چون کسی نگفت که من عاشق او هستم.
یار هرجائی نمی‌آید بکارترک او کردم تو دست از من بدار
هوش مصنوعی: دوست هرگز به کارم نمی‌آید، بنابراین من از او دست کشیدم. حالا تو هم از من فاصله بگیر.
هر که با او باش و جاهل دم زندعرض خود بر باد بدنامی دهد
هوش مصنوعی: هر کسی که با جاهلان ارتباط داشته باشد و در جمع آنها صحبت کند، به نوعی به بیاعتباری و بدنامی خود دامن میزند.
گفته بودندم سبکباری مکنبا کسان بد سیر یاری مکن
هوش مصنوعی: به من گفته بودند که با افرادی که رفتارشان خوب نیست، با نرمی و بیپروا رفتار نکن و با آنها دوستی نکن.
ورنه بلبل کیست کو خواهد نشانتا بیاید نزد من درگلستان
هوش مصنوعی: اگر بلبل باشد، چه کسی است که بینشان بیاید؟ تا زمانی که در باغ گل نروم، او هم نزد من نخواهد آمد.
این زمان آمد مرا این حال پیشاز که نالم چون زدم بر خویش نیش
هوش مصنوعی: این لحظه حالتی برایم پیش آمده است که پیش از آنکه شکایت کنم و نالم به گوش کسی برسد، خودم را زخم زدم.
بعد ازین پیشم سخن ازوی مگویپیش او از بهر من دیگر مپوی
هوش مصنوعی: دیگر پیش من درباره او صحبت نکن و به خاطر من هم پیش او در مورد من حرف نزن.
گر ترا دردی بود در ره مقیمور ترا در عشق شد قلب سلیم
هوش مصنوعی: اگر در مسیر زندگیات دردی داری یا در عشقات قلبی پاک و آرامی را تجربه میکنی، بدان که این تجربیات به تو کمک میکنند تا بهتر و صحیحتر زندگی کنی.
با گروه مختلف همدم مشوپیش هر نامحرمی محرم مشو
هوش مصنوعی: با آدمهای گوناگون همنشین نشو و در کنار هر کسی که برایت ناآشناست، خود را محرم ندان.
خیز ای عطار یکتا شو به عشقدر جمال عقل بینا شو به عشق
هوش مصنوعی: بیدار شو ای عطار و به خاطر عشق، به زیبایی و فهم عقل آگاه دست یاب.
در ره او محرم اسرار باشواقف سر دل عطار باش
هوش مصنوعی: در مسیر او، به رازهای او آگاه باش و از درون و حال دل عطار باخبر باش.
چون شنید این نکته‌ها باد صباگفت ای فرخ رخ زیبا لقا
هوش مصنوعی: هنگامی که باد صبا این نکات را شنید، به زیبای خوشرو گفت که با طراوت و خوشبختی به من ملاقات کن.
هرچه گفتی هست او زان بیشترلیک می‌ترسم که هنگام سحر
هوش مصنوعی: هرچه تو گفتی وجود دارد و بیشتر از آن، اما من می‌ترسم که صبح زود فرا برسد.
ناله‌ها پیش خدای خود کندو از برای تو دعای بد کند
هوش مصنوعی: او در پیشگاه خداوند به ناله و شیون میپردازد و در عین حال برای تو بدخواهی می‌کند.
شادمانی تو و آخر در گذاربر هدف آید خدنگ جان شکار
هوش مصنوعی: شادمانی تو باعث می‌شود که در نهایت به هدف برسد و جانم را به خوبی شکار کند.
هر که او شب خیز باشد صبحگاهحق نگرداند دعای او تباه
هوش مصنوعی: هر کسی که در شب بیدار باشد و طلب و دعا کند، صبح هنگام دعایش هرگز بیاثر نخواهد ماند.
خاصه چون او مرغکی شیرین نفسخلق را بر داستان او هوس
هوش مصنوعی: به ویژه وقتی که او همچون پرندهای خوشآواز و دلنشین، دلهای مردم را به داستان خود جلب می‌کند.
زنده دل مرغیست کو شب تا بروزدر میان باغ می‌نالد بسوز
هوش مصنوعی: مرغی زنده و شاداب است که از شب تا صبح در باغ ناله می‌کند و درد دلش را با سوز و فراق بیان می‌کند.
پادشاهان را هوای صحبتشهست و می‌دارند دایم حرمتش
هوش مصنوعی: پادشاهان تمایل دارند با او گفتگو کنند و همیشه برایش احترام قائل هستند.
عاشق خود را بخوان و خوش بگوینیک اندیشان خود را بدمگوی
هوش مصنوعی: عاشق خود را صدا کن و با او با نیکی و محبت صحبت کن، اما درباره کسانی که در فکر تو نیستند، زبان به بدگویی و انتقاد باز نکن.
ور بخواهی پیش تو باشد بپایآن چنان گویندهٔ دستان سرای
هوش مصنوعی: اگر بخواهی، آن گویندهی ماهر و هنرمند که شعر و داستان میسراید، همیشه در کنار تو خواهد بود.
در چمن جائی دهم او را مقامتا بنالد خوش در آنجا او مدام
هوش مصنوعی: در مکانی از چمن به او جا میدهم تا بتواند با آرامش، همیشه ناله کند و غم خود را بیان کند.
گشت راضی گل بدین گفتارهاگفت باید کردنت این کارها
هوش مصنوعی: گل به خاطر این صحبتها راضی شد و گفت: باید این کارها را انجام دهی.
لیک شرطی هست آن باوی بگویتا نگرداند ز ما من بعد روی
هوش مصنوعی: اما شرطی وجود دارد که آن را به او بگویید تا بعد از این، روی خود را از ما برنکند.
از گل رخسار ما برگی ببرنزد آن دیوانهٔ شوریده سر
هوش مصنوعی: برگی از گل صورت ما ببر و به آن عاشق بیتاب بده تا به یاد ما باشد.
کین نشان میر خوبانست بیابی بهانه صبحدم نزدیک ما
هوش مصنوعی: این بیت به دعوت به نزدیکی و ارتباط با معشوق اشاره دارد. شاعر از محبوب خود میخواهد که بدون هیچ بهانهای در صبح زود به او بپیوندد، زیرا نشانهای از خوبی و زیبایی در این حضور است. در واقع، اشتیاق و انتظار برای دیدار معشوق را به تصویر میکشد.
چون صبا شد باز از صحن چمنبرد برگ گل از آن گل پیرهن
هوش مصنوعی: وقتی نسیم صبحگاهی دوباره از باغ بیرون آمد، برگهای گل را از آن گل کهنسال برداشت.
آن همه نالهٔ صبا از دور جایمی‌شنید و گفت هان دیگر میای
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی از دور ناله‌ها و صداها را میشنید و گفت: "آیا دیگر نمیآیی؟"
ناگهانی آن صبا آمد نهاندر گلستان از برای گل عیان
هوش مصنوعی: ناگهان نسیمی لطیف به طور پنهانی وارد باغ گل شد تا بر گل‌ها آشکار شود.
گفت آخر جای بلبل خودکی استتا به بینم منزلش چون گل کی است
هوش مصنوعی: بلبل می‌گوید که آیا جای من در تماس با گل است تا ببینم او چگونه در منزلمان است.
چون صبا نزدیک بلبل شد پگاهدر نهانی از نشان نیک خواه
هوش مصنوعی: وقتی نسیم صبحگاهی به نزد بلبل میآید، در دل شب به آرامی از نشانههای کسی که خیرخواه است، خبر می‌دهد.
رنگ و روی برگ گل بلبل بدیدبر زمین چون مرغ کشته می‌طپید
هوش مصنوعی: بلبل رنگ و زیبایی برگ گل را مشاهده کرد و بر زمین افتاد، مانند پرندهای که جانش را از دست داده و بیبهانه میلرزید.
داستانی اندر این معنی بخواندهر غمی کان بود از دل باز راند
هوش مصنوعی: هر درد و غمی که در دل داریم، با شنیدن داستانی درباره این موضوع، میتواند از دل ما دور شود و آرامش را به ما بازگرداند.
برگرفت آن برگ گل را بوسه داددر قدمهای صبا لختی فتاد
هوش مصنوعی: گلبرگ را برداشت و بوسهای بر آن نهاد، سپس در مقابل نسیم به مدت کوتاهی افتاد.
کی صبا بی تو مبادا بوستانو از نسیمت تازه باداگلستان
هوش مصنوعی: باد صبا که بدون تو نمیتواند، به باغ و بوستان نوزیده است و امیدوارم که با نسیم تو گل‌ها هم تازه شوند.
شد یقینم از سر صدق و صفاآمدی این بار پیشم ای صبا
هوش مصنوعی: با کمال اعتماد و صداقت، میدانم که این بار با خلوص نیت و روشننگری به سراغ من آمدهای ای نسیم.
بعد از این میآیم و جان می‌دهمجان خود از بهر جانان میدهم
هوش مصنوعی: از این پس به سوی تو میآیم و جانم را فدای تو میکنم، چون جان خود را به خاطر محبوبم تقدیم میکنم.