بخش ۱۳ - در بیان سبب عافیت
هوش مصنوعی: این متن به موضوع عافیت و راه‌های دستیابی به آن می‌پردازد. عافیت را می‌توان در چهار چیز یافت: ایمنی در خانواده، نعمت، تندرستی و فراغت. اهمیت دل شاد و تندرست بودن مورد تأکید قرار می‌گیرد و همچنین نسبت به هوای نفس و شیطان هشدار داده می‌شود. نویسنده به شخص خواننده توصیه می‌کند که خود را از زندگی مادی و زخارف دنیا دور نگه دارد و به روحانیت و معناگرایی بپردازد. او تأکید می‌کند که خواب و خوراک فقط برای حیوانات است و انسان باید بیدار و هوشیار باشد. در نهایت، اهمیت زندگی ساده و دوری از تظاهر و تکلف تأکید می‌شود و انسان باید به صفات نیکو و خداگونه متصف باشد.
عافیت را گر بجویی ای عزیزمی‌توانش یافتن در چار چیز
هوش مصنوعی: اگر به دنبال آرامش و سلامت هستی، میتوانی آن را در چهار نکته پیدا کنی.
ایمنی و نعمت اندر خاندانتندرستی و فراغت بعد از آن
هوش مصنوعی: امنیت و نعمت در خانواده به معنای سلامتی و آسایش بعد از آن است.
چونکه بانعمت امانی باشدتعافیت را زان نشانی باشدت
هوش مصنوعی: وقتی که نعمت و خوبی در زندگیات وجود داشته باشد، نشانهای از سلامت و عافیت برای تو خواهد بود.
با دل فارغ چو باشی تندرستدیگر از دنیا نباید هیچ جست
هوش مصنوعی: زمانی که دل آرام و راحتی داشته باشی و از هر گونه نگرانی آزاد باشی، دیگر نیازی به جستجوی چیزهای مادی و دنیوی نخواهی داشت.
بر میآور تا توانی کام نفستا نیفتی ای پسر در دام نفس
هوش مصنوعی: هرچه توانایی داری، به آرزوهایت برس، تا اینکه در چنگال نفس خود نیفتی، ای پسر.
زیر پای آور هوای نفس راکم بدو ده بهرهای نفس را
هوش مصنوعی: به خودت اجازه نده که خواستههای نفسانی و هوسها بر تو غلبه کنند، بلکه سعی کن آنها را محدود کنی و راهها و امکاناتی برای کنترل نفس خود فراهم کنی.
نفس و شیطان می‌برند از ره تراتا بیندازند اندر چه ترا
هوش مصنوعی: نفس و شیطان تو را از راه اصلی خود منحرف میکنند تا ببینند به کجا میافتی و به چه سرنوشتی دچار میشوی.
نفس را سرکوب و دایم خوار دارتاتوانی دورش از مردار دار
هوش مصنوعی: نفس را تحت کنترل قرار بده و همیشه آن را ذلیل و خوار نگهدار، تا جایی که بتوانی آن را از مرداب گناهان دور نگهداری.
نفس بد را هر که سیرش می‌کنددرگنه کردن دلیرش می‌کند
هوش مصنوعی: هر کسی که نفس بد را سیر کند و به آن توجه کند، در واقع او را به گناه کردن شجاع میسازد.
خلق خود را دور دار از هرمزهتا نیفتی در وبال و در بزه
هوش مصنوعی: اجازه نده که مردم بد و نادرست بر تو تأثیر بگذارند و خودت را از آنها دور نگهدار تا به مشکلات و گناهان نیفتی.
ز آب و نان تالب شکم را پر مسازهمچو حیوان بهر خودآ خور مساز
هوش مصنوعی: فریب خویشتن را نخور و هدف زندگیات را محدود به تأمین نیازهای جسمی نکن. مانند حیوانات نباش که تنها به فکر سیر کردن شکم خود هستند.
روز کم خور گرچه صایم نیستیپر مخور آخر بهایم نیستی
هوش مصنوعی: در روزهای کوتاه تابستان وقتی که روز کم میتابد، اگرچه روزهدار نیستی نباید زیاد بخوری، چون هنوز به مرحلهای نرسیدهای که بتوانی هر چه خواستی بخوری.
ای که در خوابی همه شب تا بروزبهر گور خود چراغی برفروز
هوش مصنوعی: ای کسی که شبها در خواب غفلت به سر میبری، تا وقتی که روز مرگت فرا برسد، چراغی برای روشنایی در مسیر زندگیات روشن کن.
خواب و خور جز پیشهٔ انعام نیستخفتگان را بهره زین انعام نیست
هوش مصنوعی: خواب و خوردن جز برای تقویت زندگی و رونق بخشیدن به آن فایدهای ندارد و افرادی که در خواب غفلت به سر می‌برند، از این نعمتها بهرهای نخواهند برد.
ای پسر بسیار خواهی خفت خیزگر خبرداری ز خود بی گفت خیز
هوش مصنوعی: ای پسر، اگر میخواهی خواب راحتی داشته باشی، باید خود را بشناسی و بدون نیاز به کلمات عمل کنی.
دل درین دنیای دون بستن خطاستدامن از وی گر تو در چینی رواست
هوش مصنوعی: بستن دل به این دنیا و محبت به آن اشتباه است، اما اگر تو از آن دنیا خود را کنار بکشی، به دوری از آن اشکالی ندارد.
از چه بندی دل بدنیای دنیچون نه جاوید در وی بودنی
هوش مصنوعی: چرا دل خود را به دنیای زودگذر و فانی وابسته میکنی، در حالی که در آن زندگی جاودانهای وجود ندارد؟
ظاهر خود را میارای ای فقیرتا چو بدری باطنت گردد منیر
هوش مصنوعی: ای فقیر، ظاهر خود را زیبا کن تا باطنت هم مانند ماه جلا و روشن شود.
طالب هر صورت زیبا مباشدر هوای اطلس و دیبا مباش
هوش مصنوعی: به دنبال زیباییهای ظاهری و زرق و برق نباش، به عشق لباسهای گرانقیمت و مجلل نباش.
از هوا بگذر خدا را بنده باشزندگی می‌بایدت در ژنده باش
هوش مصنوعی: از عالم دنیا بگذر و نسبت به خداوند بندگی کن، زیرا زندگی باید در تواضع و سادگی باشد.
خرقهٔ پشمینه را بر دوش کنشربتی از نامرادی نوش کن
هوش مصنوعی: پوشش پشمین را به دوش بزن و جرعهای از ناامیدی را بنوش.
ای که در بر می‌کشی پشمینه راپاک سازاز کبر اول سینه را
هوش مصنوعی: ای کسی که در آغوش خود پشمینه را میپوشی، با کبر و arrogance در دل خود خداحافظی کن و آن را از سینهات پاک ساز.
گر همی خواهی نصیب از آخرترو بدر کن جامهای فاخرت
هوش مصنوعی: اگر میخواهی بهرهای از زندگی پس از مرگ داشته باشی، باید از لذات دنیوی و امور فانی چشم بپوشی و به دنبال چیزهای باارزشتر باشی.
بی‌تکلف باش و آرایش مجویترک راحت گیر و آسایش مجوی
هوش مصنوعی: ساده و بیدغدغه زندگی کن و به دنبال ظاهرسازی نباش. راحتی و آسایش را فراموش کن و نگذار آنها تو را از مسیر زندگیات دور کنند.
در برت گو کسوت نیکو مباشزیر پهلو جامه خوابت گو مباش
هوش مصنوعی: در کنار تو نباید لباس نیکو بپوشم، و زیر بالشتت هم نباید لباست را بگذارم.
همچو صوفی در پلاس وصوف باشبا صفتهای خدا موصوف باش
هوش مصنوعی: مانند یک صوفی با لباس ساده و افتادگی زندگی کن و خود را با ویژگیهای خدا معرفی کن.
مرد ره را بوریا قالین بودزانکه خشتش عاقبت بالین بود
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که انسانهای ساده و زحمتکش، به خاطر زندگی سخت و زحماتشان، در نهایت زندگیشان به حالت بهتری تبدیل می‌شود. مانند این که حتی اگر شروعی humble و فقیرانه داشته باشند، در نهایت به جایگاههایی بالاتر میرسند.