بخش ۱۵ - در صفت بدبختی
هوش مصنوعی: این شعر درباره بدبختی‌ها و آثار ناشی از آن است. شاعر به چهار دلیل اشاره می‌کند: جاهلی، کاهلی، بی‌کسی و ناکسی. او می‌گوید که اگر کسی به عبادت بپردازد، از اهل سعادت خواهد شد، اما اگر به عبارت دل ببندد، به خسارت خواهد انجامید. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که برای مقابله با نفس و هوای نفس، باید در تلاش و جهاد باشد. همچنین هشدار می‌دهد که کسی که به خواب و خوراک بیش از حد اهمیت دهد، در قیامت از آتش نجات نخواهد یافت و برای رسیدن به کامیابی باید از خواسته‌های دنیوی چشم‌پوشی کند. در نهایت، توصیه می‌کند که باید از دستورها و نهی‌های خداوند طبق قرآن پیروی کرد و در زندگی از شادی‌های زودگذر دنیا دوری گزید.
چارچیز آثار بدبختی بودجاهلی و کاهلی سختی بود
هوش مصنوعی: چهار چیز وجود دارد که باعث بدبختی می‌شود: جهل، سستی، و کمکاری.
بی کسی و ناکسی هرچار شدبخت بد را این همه آثار شد
هوش مصنوعی: بی‌کسی و احساس تنهایی باعث شده است که در زندگی بخت بد به سراغم بیاید و نشانههای این بدبختی اینقدر مشهود و واضح شدهاند.
هر که در بند عبادت می‌شودبی شک از اهل سعادت می‌شود
هوش مصنوعی: هر کسی که به عبادت و بندگی خداوند بپردازد، بدون شک از جمله افراد خوشبخت و سعادتمند خواهد شد.
آنکه در بند عبارت می‌شودبی شک از اهل خسارت می‌شود
هوش مصنوعی: کسی که به کلمات و ظواهر محدود می‌شود، به یقین دچار زیان و ناکامی شده است.
بر هوای خود قدم هر کو نهادمی‌تواند کرد با نفسک جهاد
هوش مصنوعی: هر کس که به خواسته‌های خود گام بردارد، میتواند با نفس خود مبارزه کند.
هر که سازد در جهان با خواب و خوردر قیامت نبودش ز آتش گذر
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی فقط به خواب و خوراک بپردازد و از دیگر امور غافل باشد، در قیامت نمیتواند از عذاب آتش رهایی یابد.
روی گردان از مراد و آرزوپس بدرگاه خدا آور تو رو
هوش مصنوعی: از خواستهها و آرزوها روی برگردان و به درگاه خداوند رو بیاور.
کامرانی سر بناکامی کشدمرد ره خط در نکونامی کشد
هوش مصنوعی: انسانی که در زندگی خود به موفقیت و کامیابی دست یابد، به راحتی میتواند از موانع عبور کند و در مسیر خوب و پسندیدهای گام بردارد.
امر ونهی و حق چوداری ای وحیدپس مرو بروایهٔ نفس پلید
هوش مصنوعی: ای وحید، وقتی که امر و نهی و حقوق را میبینی، نباید به وسوسههای نفس پلید خود توجه کنی و از مسیر درست منحرف شوی.
امر و نهی حق ز قرآن گوش دارجای شادی نیست دنیا هوش دار
هوش مصنوعی: به قواعد و دستورهای الهی که در قرآن آمده توجه کن، زیرا دنیا جای شادی و خوشحالی واقعی نیست و باید مراقب باشی.
هر که ترک کامرانی می‌کندبر خلافش زندگانی می‌کند
هوش مصنوعی: هر کسی که از لذتها و خوشیهای زندگی دوری کند، در واقع زندگیاش را به نوعی در مسیر دیگری میسازد که با خواستههایش در تضاد است.