بخش ۶۱ - در بیان قناعت
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به پسر توصیه می‌کند که قناعت را پیشه کند و از فقر نترسد. هر روز از خدا طلب آمرزش کند و در رفتار با دیگران مراقب باشد تا کسی را غیبت نکند. شاعر بر اهمیت خدمت به نیازمندان تأکید کرده و می‌گوید که باید مال را به عنوان امانت در نظر گیرد، چرا که هیچ‌کس مال را با خود نخواهد برد. دنیا را موقتی و بی‌ارزش می‌داند و به پسر توصیه می‌کند که از آن بگذرد و به طلب حق بپردازد. در نهایت اشاره می‌کند که داشتن ایمان و صبر در فقر، باعث آرامش و صفای روح انسان می‌شود و مال و فرزندان نیز ممکن است دشمن واقعی باشند. زندگی صحیح در کنار قناعت و دوری از حرص و طمع، راه سعادت است.
با قناعت ساز دایم ای پسرگرچه هیچ از فقر نبود تلخ‌تر
هوش مصنوعی: ای پسر، همیشه با قناعت زندگی کن، زیرا هیچ چیز از فقر دردناکتر نیست.
هر سحر برخیز و استغفار کنفرصتی اکنون که داری کار کن
هوش مصنوعی: هر صبح زود بیدار شو و از خدا طلب بخشش کن، زیرا هماکنون فرصتی برای انجام کارهای نیکو در دست داری.
همنشین خویش را غیبت مکنغیر شیطان بر کسی لعنت مکن
هوش مصنوعی: هیچ‌کس را پشت سر نباید بد گفت، جز شیطان که میتوان بر او لعنت فرستاد.
چون شود هر روز در عالم جدیداز گناهان تو به می‌باید گزید
هوش مصنوعی: هر روز که در این دنیا تازه میگذرد، باید از میان گناهان تو نوشیدنی انتخاب کرد.
هر کرا ترسی نباشد از خداحق بترساند زهر چیزی ورا
هوش مصنوعی: کسی که از خدا نمیترسد، حق او را به سبب هر چیزی میترساند.
تا توانی حاجت مسکین برآرتا برآرد حاجتت را کردگار
هوش مصنوعی: هر چه میتوانی به نیازمندان کمک کن، زیرا وقتی نیاز آنها برآورده شود، خداوند نیز نیازهای تو را برآورده خواهد کرد.
هست مالت جمله در کف عاریتگر بماند از تو باشد زاریت
هوش مصنوعی: مال و دارایی تو در حقیقت فقط امانتی است و اگر برای تو باقی بماند، تو را در وضعیت نگرانکنندهای قرار خواهد داد.
عاریت را باز می‌باید سپردهیچ کس دیدی که زر با خود ببرد
هوش مصنوعی: اگر چیزی را به امانت گرفتهای، باید آن را برگردانی. هیچ‌کس ندیده است که طلا را برای همیشه با خود ببرد.
حاصل از دنیا چه باشد ای امیننه گزی کرباس و دو سه گز زمین
هوش مصنوعی: ای امین، از دنیا چه چیزی میتوان به دست آورد؟ فقط یک تکه پارچه و چند متر زمین ارزش ندارد.
هرچه دادی در ره حق آن تستهر که با اندک ز حق راضی شود
هوش مصنوعی: هر چیزی که در راه حق بخشیدی، مال خودت است و هر کسی با اندکی از حق راضی باشد، در حقیقت به خود خیانت کرده است.
هر که با اندک ز حق راضی شودحاجت او را خدا قاضی شود
هوش مصنوعی: هر کسی که با چیزهای کم و ناچیز از اصل حقیقت و حق، راضی باشد، خداوند حاجت و نیازهای او را برآورده می‌کند و به خواستههایش رسیدگی خواهد کرد.
هست دنیا بر مثال جیفهٔبگذر از وی گر تو خو مردانهٔ
هوش مصنوعی: دنیا مانند زبالهای است، لذا اگر مردی با شجاعت هستی، از آن بگذر.
هست دنیا بر مثال قطرهٔبگذر از وی زانکه داری بهرهٔ
هوش مصنوعی: زندگی به مانند یک قطره آب است، پس از آن بگذر چون تو دارایی های بیشتری داری.
هر که سازد بر سر پل خانهٔنیست عاقل او بود دیوانهٔ
هوش مصنوعی: هر کسی که در میانه پل خانه بسازد، عقلش را از دست داده و دیوانه است.
از خدا نبود روا جستن غناهست مؤمن را غنا رنج و عنا
هوش مصنوعی: خداوند اجازه نمیدهد که انسان مؤمن در غنا و ثروت پروری بیفتد، زیرا برای او ثروت و بینیازی به درد و سختی منجر می‌شود.
فقر و درویشی شفای مؤمن استزانکه اندر وی صفای مؤمن است
هوش مصنوعی: فقر و بیپولی میتواند به نوعی برای مؤمن مایهی بهبودی و پاکی باشد، زیرا در این شرایط، روح و دل او میتواند بیشتر از هر چیزی به صفای درونی و نیکی تمایل پیدا کند.
مال و اولادت بمعنی دشمنندگرچه نزدیک تو چشم روشنند
هوش مصنوعی: دارایی و فرزندان تو مانند دشمنان هستند، هرچند که به ظاهردر کنار تو خوشحال و خندان به نظر میرسند.
انما اولادکم را یاد گیرمال و ملک این جهان را یادگیر
هوش مصنوعی: فقط فرزندان شما هستند که در واقعیت اهمیت دارند، پس به جای یادگیری در مورد ثروت و دارایی این دنیا، بر تربیت و پرورش فرزندان خود تمرکز کنید.
مرد ره را بود دنیا سود نیستهرگزش اندیشهٔ نابود نیست
هوش مصنوعی: انسانی که در راه زندگی قدم میزند، نباید به دنیا دل ببندد چون هیچگاه نباید به فکر فنا و نابودی باشد.
هر کرا از صدق دل صافی بودخرقهٔ و لقمهٔ کافی بود
هوش مصنوعی: هر کسی که دلش پاک و بیآلایش باشد، نیازی به لباس و غذاهای متنوع ندارد و همین که از صمیم قلب زندگی کند، برایش کافی است.
آنکه در بند زیادت می‌شوددور از اهل سعادت می‌شود
هوش مصنوعی: آن کسی که در پی چیزهای زیاد و اضافی میرود، از افرادی که در مسیر خوب و کامیابی هستند، دور می‌شود.
بندگان حق چو جان را باختنداسب همت تا ثریا تاختند
هوش مصنوعی: عاشقانی که در راه حق جان خود را فدای عشق کردند، همچون اسبهای تندرو به سوی آسمان و بلندای آرزوها حرکت کردند.
تا نبازی در ره حق آنچه هستآنچه می‌باید کجا آید بدست
هوش مصنوعی: تا زمانی که در مسیر حقیقت چیزهایی که داری و آنچه که باید را از دست ندهی، به کجا میتوانی دست یابی؟