بخش ۱۵۶ - در بیان آنکه حق تعالی ارواح را پیش از اشباح بنهصد هزار سال آفرید و همه را برحمت خود میپرورد و آسوده میداشت. چون فرمود الست بربکم گفتند بلی. ندا کرد که اهبطوا. از این عالم بیچون در آن عالم چون روید و در قوالب آب و گل ساکن شوید وفای عهد شما ظاهر گردد. پس هر کرا آنجا عیشی و طیشی و راحتی بود اینجا باز جویان آن شود که حب الوطن من الایمان. و هر کرا نبود چه جوید، حیوانی باشد از این عالم رسته چون گاو و خر بصورت آدمی و بمعنی حیوان. حیوان از کجا و معرفت حق از کجا.
هوش مصنوعی: این متن به بررسی جستجوی انسان برای اتصال به حق و حقیقت می‌پردازد. شاعر می‌گوید که افرادی که از خداوند غافلند و در قید دنیا گرفتارند، نمی‌توانند لذت واقعی وصال را بچشند. او به افراد یادآوری می‌کند که یادآوری روزهای خوش و اتصال به خداوند در زمان‌های سخت باعث آرامش و شادی است.
شاعر از مفهوم فنا و عدم در مقابل وجود و حال دنیوی صحبت می‌کند و می‌گوید که برای وصل به حقیقت، باید از خودخواهی و تعلقات دنیوی رها شود. او به سرنوشت انسان‌هایی اشاره می‌کند که درمی‌یابند تنها با رها شدن از تعلقات می‌توانند به وصال حق برسند.
در نهایت، متن تأکید می‌کند که هر کس در جستجوی وصال حق باشد، در این مسیر با چالش‌ها و سختی‌ها روبه‌رو خواهد شد، اما در نهایت به بصیرت و روشنایی دست می‌یابد و از محدودیت‌ها آزاد می‌شود.
هرکرا جان او ز عهد الستبود بیگانه وین طرف پیوست
هوش مصنوعی: هر کس که روحش در زمان عهد الست (زمان قبل از دنیا) پیوند خورده باشد، از دیگران جداست و به این طرف متصل است.
آشنائی بحق کجا جویدیا در این ره بصدق کی پوید
هوش مصنوعی: آیا کسی که به حقیقت و صداقت میجوید، میتواند در این مسیر به درستی پیش برود؟
چونکه آنجا ز حق نداشت عطاچه کند او طلب بگو اینجا
هوش مصنوعی: اگر در آن جا به خاطر حق چیزی عطا نمیشود، پس چه چیزی از آن میتوان طلب کرد؟ بگو که در اینجا چه باید کرد.
کاله ای را که گم نکرده بوددر پی آن بهر طرف ندود
هوش مصنوعی: کسی که چیزی را گم نکرده، برای پیدا کردن آن به هر سمتی نمیدود.
هر کرا وقت و روزگاری بودکه بد از عمر خود بدان خشنود
هوش مصنوعی: هر کسی در زندگی خود زمانی دارد که از گذر عمرش راضی و خشنود است.
در زمان محن کند یادشتا دمی ذکر آن کند شادش
هوش مصنوعی: در زمان سختی‌ها، یاد او به او آرامش میبخشد و یادآوریاش باعث شادمانیاش می‌شود.
چون که آن روزگارش آید یاداز غم فوت آن کند فریاد
هوش مصنوعی: زمانی که آن روز به یادش بیفتد، از ناراحتی فقدان او فریاد میکشد.
گوید از سوز خوش زمانی بودبی زیان داشتم هزاران سود
هوش مصنوعی: او می‌گوید در زمانی که احساس سوز و سرمای خوشی داشتم، بدون اینکه آسیبی ببینم، به دستاوردهای زیادی رسیدم.
هر دمی جان او ز عشق و ز سوزاز خدا جوید آنچنان خوش روز
هوش مصنوعی: در هر لحظه، روح او به خاطر عشق و حرارتی که دارد، از خداوند چیزی را طلب می‌کند و این چقدر روز خوشی است.
نرود هرگز آن ز خاطر اودائماً گوید ای دریغ آن کو
هوش مصنوعی: هرگز فراموش نخواهد شد و همیشه در دل می‌گوید ای کاش آن کس بازمیگشت.
کی عجب رونمایدم آن بازاز کجا یابم آنچنان دمساز
هوش مصنوعی: به کجا میتوانم بروم که دوباره آن حال و هوای زیبا را پیدا کنم؟ این بازگشت به یاد گذشته و احساسات دلنشین آن، حیرتانگیز است.
وان که در عمر خود نیافت خوشینبدش حاصلی بجز ترشی
هوش مصنوعی: کسی که در زندگی خود هیچ شادی ندیده، جز تلخی هیچ چیزی به دست نیاورده است.
چه بیاد آورد چه جوید اوچون ندیده است حالت نیکو
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که تجربه یا دیدگاه خوبی از چیزی ندارد، نه تنها به یاد چیزی خوب نمیافتد بلکه نمیتواند به دنبالش هم برود. در واقع، او نمیتواند حالت یا وضعیتی را که هرگز ندیده، تشخیص دهد یا به آن دست یابد.
هرکه خورد از قدیم خمرالستبود از آن راح روح او سرمست
هوش مصنوعی: هر کسی که از قدیم شراب نوشیده، روحش از آن شاد و سرمست شده است.
کی رود آن خمار از سر اوهر دو چشمش بود مدام آن سو
هوش مصنوعی: هرگز آن حالتی که او دارد از بین نمیرود، زیرا هر دو چشمش همیشه به سوی آن طرف مینگرند.
لحظه ای آن خیال از او نرودلذت آن وصال از او نرود
هوش مصنوعی: برای یک لحظه هم آن تصویر از او فراموش نمیشود و لذت آن نزدیکی و همراهی از یاد نمیرود.
غیر آن در جهان نجوید هیچدر طلب باشد او پیچاپیچ
هوش مصنوعی: غیر از او در این دنیا کسی در پی نخواهد بود، زیرا او در جستوجوی چیزی پیچیده و پنهان است.
تا نگردد میسرش باز آنباشد اندر خروش و آه و فغان
هوش مصنوعی: انسان تا زمانی که به خواستهاش نرسد، در درونش احساس ناراحتی و ناآرامی دارد و همواره در اندوه و زاری به سر میبرد.
جملۀ اولیا چنین کردنددر پی وصل خون خود خوردند
هوش مصنوعی: اولیا و بزرگواران برای رسیدن به مقصد خود، حتی از جان و خون خود نیز گذشتند.
خواب و خورشان نماند در هجرانهستی جمله شد ز عم ویران
هوش مصنوعی: در غیبت و جدایی، نه خواب مانده و نه خوراک؛ همه چیز از نظر عاطفی و روحی به ویرانی و نابودی رسیده است.
ز اتش شوقشان بسوخت وجوددو جهان گشت پر از آن تف ودود
هوش مصنوعی: آتش شوق آنها وجود دو جهان را سوزانده و جهان از دود و خاکستر پر شده است.
تن و جان را فدای حق کردندبعد از آن از وصال برخوردند
هوش مصنوعی: تن و جان خود را در راه حق فدای کردند و پس از آن به اتحاد و نزدیکی دست یافتند.
هستی آدمی است سد ّ و حجابچونکه رفت آن گشاده شد صدباب
هوش مصنوعی: وجود انسان مانند سدی و مانعی است، اما وقتی که او از این دنیا میرود، درهای بسیاری به رویش گشوده می‌شود.
تا که بر تست از توئی موئیننماید وصال حق روئی
هوش مصنوعی: تا زمانی که از تو دور هستم، حتی یک تار مو هم نمیتواند به من بگوید که به وصال حق رسیدهام.
راه ما مردن است پیش ازمرگهرچه غیر خداست کرده ترک
هوش مصنوعی: مسیر زندگی ما برای رسیدن به حقیقت، رهایی از همه چیز جز خداوند است. باید از هر چیزی که غیر از خداست، دست بکشیم و به نوعی پیش از مرگ واقعی، به مرگ خودخواهی و وابستگیهای دنیوی برسیم.
نیست گشتن ازین خودی کل ّ یرستن از نیکی و بدی کل ّ ی
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم به زبان ساده بیان کنیم، این بیت به این معناست که هیچ انسانی نمیتواند از این حالت خودی و فردیت خود خارج شود و در نتیجه نمیتواند به طور کامل از خوبیها و بدیها جدا شود. به عبارتی دیگر، انسان همیشه با ویژگیهای خود و نتایج اعمالش در ارتباط است.
چون حجاب ره است این هستینیست شو از بلندی و پستی
هوش مصنوعی: چون وجود و هستی مانند حجاب و مانع است، باید از تفاوتها و درجات بالا و پایین عبور کنی و فراتر بروی.
چون نمانی تو جاودان مانیهست در نیستی است تا دانی
هوش مصنوعی: هرگاه که تو باقی نمانی، جاودان نخواهی بود. تو در حالتی از نابودی به سر میبری تا این حقیقت را درک کنی.
چونکه خیزی تو از میانه تمامبعد از آن بی توئی بیابی کام
هوش مصنوعی: زمانی که از میان جمع بلند میشوی، پس از آن دیگر در غیاب تو کسی به آرزوی خود نخواهد رسید.
وصل حق در فنا شود حاصلهرکه فانی شد او بود واصل
هوش مصنوعی: رابطه نزدیک با حقیقت در از بین رفتن خود به دست میآید، هر کسی که خود را فراموش کند و محو حقیقت شود، به این حقیقت میرسد.
برگ بی برگی است برگ نرانمرد با برگ کمتر از زن دان
هوش مصنوعی: برگ درخت بدون میوه است که نشاندهنده این است که مرد و زن در زندگی به یکدیگر وابستهاند؛ هرچقدر که مرد کمتر از زن داشته باشد، به نوعی به برکت و اثر او وابسته است. در واقع، این به روابط متقابل و اهمیت وجود همدیگر اشاره دارد.
بگزین جوع را مثال کرامدایم از عین جوع ساز طعام
هوش مصنوعی: گرسنگی را به عنوان یک ویژگی باکرامت انتخاب کن و همیشه از عمق گرسنگی خود غذایی بساز.
راحت خویش جو ز بیداریعزت خویش را هم از خواری
هوش مصنوعی: در آرامش و آسایش خود، به دنبال سعادتی باش که به تو عزت میبخشد و تو را از ذلت دور می‌کند.
بیمرادی چو شد مراد ترارسدت بعد از آن وصال خدا
هوش مصنوعی: وقتی که ناامیدی بر تو حاکم می‌شود، بدان که بعد از آن وصال با خدا به آرزوهایت خواهی رسید.
چون روی در فنا شوی باقیگرددت بی شراب حق ساقی
هوش مصنوعی: زمانی که به از بین رفتن خود بپردازی، در آن حالت به جاودانگی دست مییابی و بدون نیاز به شراب، به حقیقت و طراوت میرسی.
رنج و راحت شود بر تو سویآخر الامر چون تمام شوی
هوش مصنوعی: در نهایت، هر درد و خوشی که تجربه میکنی، وقتی به پایان عمر برسی، به یک معنا تبدیل می‌شود.
چونکه وحدت رسد رهی ز دویبعد از آن هرچه هست و نیست بوی
هوش مصنوعی: زمانی که وحدت (یکپارچگی) به حقیقت برسد، راهی برای دوگانگی باقی نمیماند. پس از آن، هر چه وجود دارد و هر چه که نیست، بوی (عطر) آن وحدت را به خود میگیرد.
انت تبقی به اذا جدتانت تحیی به اذا عدت
هوش مصنوعی: تو زمانی به یاد میآوری و زنده میمانی که از نو تلاش کنی و به جلو بروی.
فی وصال الحبیب انت تقیمبعد ما کنت فی نواه سقیم
هوش مصنوعی: در حضور محبوب، تو در آرامش و خوشی زندگی میکنی، در حالی که قبلاً به خاطر دوری از او رنج میبردی.
لاتری بعد وصله هجرانینطوی فی فؤادک الاحزان
هوش مصنوعی: پس از جدایی، غمها در دل تو باقی میمانند و هرگز فراموش نمیشوند.
بعد ما کنت قطرة فی النهرفی هواه تموج مثل البحر
هوش مصنوعی: بعد از اینکه من در عشق او، همچون یک قطره در دریا، در حال تلاطم و جنبش بودم.
بعد ما کنت یابساً طوراًتکتسی من ربیعه نوراً
هوش مصنوعی: بعد از اینکه من خشک و بیروح بودم، ناگهان از جانب پروردگارم نوری در من ظاهر شد.
تلتقی فی الجنان الف جنانترتقی نحو ملتقی الرحمن
هوش مصنوعی: در باغهای بهشت، هزاران باغ دیگر وجود دارد که به سمت جایگاه رحمت خداوند برتر میروند.
یتجلی علیک وجه الحقتنمحی یا فتی اذا اشرق
هوش مصنوعی: چهره حقیقت بر تو تابیده می‌شود، ای جوان، زمانی که نور آن بدرخشد.
هو یبقی و انت منه تقوللا یؤل الیک منه افول
هوش مصنوعی: او باقی میماند و تو از او نمیگویی که به سویش افول خواهد کرد.
قائماً دائماً تکون بهمن جیوش الردا تصون به
هوش مصنوعی: تو همیشه بر پا و ثابت هستی و در حالتی که از من محافظت میکنی.
واصل حق شوی در این دنیانقد گردد ترا کنون عقبی
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت و حق وصل شوی، در همین دنیا پاداش آن را دریافت خواهی کرد و از الان میتوانی اثرات آن را ببینی.
قطرۀ جان تو شود دریابی زبان وز درونها گویا
هوش مصنوعی: اگر جان تو به مانند یک قطره باشد، دریا بیصدا خواهد شد و از درون این قطره، کلامی شنیده خواهد شد.
بی تنی چون فرشته نور شویبی قدم در یم وصال روی
هوش مصنوعی: بیتنی مانند فرشتهای نورانی خواهی شد، اگر بدون تلاش و تلاش در دریای وصال بگنجی.
خود نبینی در آن وصال فراقباشدت دائماً تلاق و عناق
هوش مصنوعی: اگر در آن رستا به وصال میرسی، باید بدانی که همیشه در جدایی و دوری نیز هستی.
اولیائت ندیم و یار شوندهمه بهر تو جانسپار شوند
هوش مصنوعی: دوستان و یاران تو برای تو جانشان را فدای تو میکنند و از تو پذیرایی میکنند.
همه با تو شراب و نقل خورندهمه از خوان تو نواله برند
هوش مصنوعی: همه به خاطر تو نوشیدنی و خوراک میخورند و از سفرهات بهرهمند میشوند.
همه گردد چو حلقه تو چو نگینهمه همچون کهان و تو چو مهین
هوش مصنوعی: همه چیز به دور تو میچرخد، همانطور که نگین در حلقهای جای میگیرد. همه مانند گذشتهها هستند و فقط تو هستی که برتر و باارزشتر از همه میدرخشی.
در چنین وصل چون شوی واصلهرچه خواهی ترا شود حاصل
هوش مصنوعی: وقتی به وصل و نزدیکی دست یابی، هر آنچه بخواهی برایت محقق می‌شود.
پی این وصل هست راه دگرکه بود آن برون ز خیر و ز شر
هوش مصنوعی: پیوندی که به وصال میانجامد، راه دیگری دارد که آن راه، فراتر از خوبی و بدی است.