قصیدهٔ شمارهٔ ۱۵ - این توحید به حضرت غزنین گفته شد
هوش مصنوعی: این شعر به عشق و جذبه‌ای که نسبت به محبوب الهی وجود دارد، اشاره می‌کند. شاعر از دل مشتاقان به عشق الهی و شواهدی از خلق و آفرینش خداوند سخن می‌گوید. او به عمق وجود و نورانیّت الهی اشاره کرده و حس عشق و شوق را در دل مومنان و مشتاقان روشن می‌سازد. شاعر از جست‌وجو برای رسیدن به قرب الهی و پذیرش درد و مصیبت در این راه می‌گوید و بر اهمیت بخشش و رحمت الهی تأکید می‌کند. در نهایت، او به گناهان انسان و امید به رحمت خداوند اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عشق به الهی تمامی غم‌ها و مشکلات را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
ای در دل مشتاقان از عشق تو بستان‌هاوز حجت بی‌چونی در صنع تو برهان‌ها
هوش مصنوعی: ای تو که در دل عاشقان جایگاه عشق تو بستانهای زیبایی را رقم میزند و با وجود تو، دلایل و برهانهای بسیاری در آفرینش تو نهفته است.
در ذات لطیف تو حیران شده فکرت‌هابر علم قدیم تو پیدا شده پنهان‌ها
هوش مصنوعی: فکرها به خاطر ماهیت ظریف تو گیج و حیران شدهاند و علوم قدیمی در وجود تو به شکل پنهان نمایان شدهاند.
در بحر کمال تو ناقص شده کامل‌هادر عین قبول تو، کامل شده نقصان‌ها
هوش مصنوعی: در دریای کمال تو، افرادی که کامل هستند، به نقص و کمبود خود پی میبرند و در عین حال، آنچه که ناقص است، با پذیرش تو به کمال میرسد.
در سینهٔ هر معنی بفروخته آتش‌هابر دیدهٔ هر دعوی بر دوخته پیکان‌ها
هوش مصنوعی: در درون هر مفهوم، آتشهایی وجود دارد که شعلهور است و در چشم هر ادعایی، تیرهایی به سوی هدف نشانه رفته است.
بر ساحت آب از کف پرداخته مفرش‌هابر روی هوا از دود افراخته ایوان‌ها
هوش مصنوعی: در کنار آب، فرشها را بر روی هوا از دود برپا کردهاند و سایبانی در آسمان درست کردهاند.
از نور در آن ایوان بفروخته انجم‌هاوز آب برین مفرش بنگاشته الوان‌ها
هوش مصنوعی: در آن ایوان نورانی ستارهها درخشان هستند و بر روی مفرشهایی از آب، رنگهای زیبا و متنوعی را میتوان مشاهده کرد.
مشتاق تو از شوقت در کوی تو سرگرداناز خلق جدا گشته خرسند به خلقان‌ها
هوش مصنوعی: عاشق تو به خاطر دلتنگیاش در خیابانهای تو گم شده است و از مردم فاصله گرفته، اما از اینکه دیگران را میبیند خوشحال است.
از سوز جگر چشمی چون حقهٔ گوهرهاوز آتش دل آهی چون رشتهٔ مرجان‌ها
هوش مصنوعی: از درد و رنجی که در دل دارم، چشمی اشکبار دارم که مانند جواهرات درخشان است و از آتش محبت، آهی از دلم برمیخیزد که شبیه به رشتههای مرجان زیبا و ارزشمند است.
در راه رضای تو قربان شده جان، و آن گهدر پردهٔ قرب تو زنده شده قربان‌ها
هوش مصنوعی: در مسیر رضایت تو، جانم را فدای تو کردهام و سپس در پردهٔ نزدیکی و محبت تو دوباره زنده شدهام، من قربانیها را تقدیم کردهام.
از رشتهٔ جانبازی بر دوخته دامن‌هادر ماتم بی‌باکی بدریده گریبان‌ها
هوش مصنوعی: در اثر فداکاریها و از خودگذشتگیها، لباسها و دامنها در عزاداری به هم گره خورده و گریبان‌ها بیپروا پاره شدهاند.
در کوی تو چون آید آنکس که همی‌بینددر گرد سر کویت از نفس بیابان‌ها
هوش مصنوعی: در محله تو چگونه کسی خواهد آمد که نفس بیابان‌ها را در دورادور سر کویت ببیند؟
چه خوش بود آن وقتی کز سوز دل از شوقتدر راه تو می‌کاریم از دیده گلستان‌ها
هوش مصنوعی: زمانی که به خاطر عشق و اشتیاق به تو، در مسیر تو از اشک خود گلستانهایی ایجاد کنیم، چه زیبا و دلانگیز خواهد بود.
ای پایگه امرت سرمایهٔ درویشانوی دستگه نهیت پیرایهٔ خذلان‌ها
هوش مصنوعی: ای محل و مرکز فرمان تو، خزانهٔ فقیران است و ای مکان استواری تو، زینت و تزیین شکستها و ناامیدیهاست.
صد تیر بلا پران بر ما ز هر اطرافیما جمله بپوشیده از مهر تو خفتان‌ها
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر از درد و رنجهایی که به او وارد میشود می‌گوید، اما به خاطر عشق و محبت معشوق خود، تمام آن داغها و آلام را تحمل می‌کند. این عشق او را در برابر سختیها و بلایای زندگی مقاوم نگه داشته و موجب میشود که همه چیز را با آرامش بپذیرد.
بی‌رشوت و بی‌بیمی بر کافر و بر مومنهر روز برافشانی، از لطف تو احسان‌ها
هوش مصنوعی: بدون دریافت رشوه و بدون ترس، هر روز به مؤمنان و کافران نعمت و رحمت خود را نازل میکنی و از الطاف خود بر آن‌ها احسان میکنی.
میدان رضای تو پر گرد غم و محنتما روفته از دیده آن گرد ز میدان‌ها
هوش مصنوعی: میدان رضایت تو پر از غم و رنج ما است و از دیدگان ما آن گرد و غبار گروههای مختلف برطرف شده است.
در عرصهٔ میدانت پرداخته در خدمتگوی فلکی برده، قد کرده چو چوگان‌ها
هوش مصنوعی: در میدان زندگی، تو به خدمت گرفتهای و مانند گوی در میدان بازی گردانیده شدهای، بهطور ایستاده مانند چوبهای چوگان.
از نفس جدا گشته در مجلس جانبازیبر تارک بی‌نقشی فرموده دل افشان‌ها
هوش مصنوعی: در فضایی که عشق و فداکاری حاکم است، کسی از خود جدا شده و با احساسات عمیق خود، زیبایی و احساسات دل را به نمایش گذاشته است.
حقا که فرو ناید بی‌شوق تو راحت‌هاوالله که نکو ناید، با علم تو دستان‌ها
هوش مصنوعی: به راستی بدون شوق و اشتیاق تو، آرامشها به انسان نمیرسد و حقیقتاً چیزی خوب و پسندیده از علم و دانش تو حاصل نخواهد شد.
گاه طلب از شوقت بفگنده همه دل‌هاوقت سحر از بامت، برداشته الحان‌ها
هوش مصنوعی: گاه به سبب عشق تو، دلها دچار شوق و عشق میشوند و در وقت سحر، از بالای بام تو، نغمههای زیبایی سر داده میشود.
چون فضل تو شد ناظر چه باک ز بی‌باکیچون ذکر تو شد حاضر، چه بیم ز نسیان‌ها
هوش مصنوعی: زمانی که بخشندگی و فضیلت تو در نظر است، از بی‌باکی چه نگرانی وجود دارد؟ و وقتی یاد تو در دل حاضر است، از فراموشیها چه جایی برای ترس باقی میماند؟
گر در عطا بخشی آنک صدفش دل‌هاور تیر بلا باری، اینک هدفش جان‌ها
هوش مصنوعی: اگر تو در بخشش خود مانند صدفی باشی که دلها را میپذیرد، یا اگر تیر بلا بر افکنی، این تیر هدفش جان‌ها است.
ای کرده دوا بخشی لطف تو به هر دردیمن درد تو می‌خواهم دور از همه درمان‌ها
هوش مصنوعی: ای درمانگر مهربان، لطف تو به هر دردی دارویی است. اما من تنها عشق و درد تو را میطلبم و از همه درمان‌ها فاصله میگیرم.
عفو تو همی باید چه فایده از گریهفضل تو همی‌باید، چه سود ز افغان‌ها
هوش مصنوعی: باید ببخشایی، ولی گریه کردن چه فایدهای دارد؟ و از شکایت و نالهها هم چه سودی عاید میشود؟
ما غرفهٔ عصیانیم بخشنده تویی یارباز عفو نهی تاجی، بر تارک عصیان‌ها
هوش مصنوعی: ما در واقع معصیتکارانِ خداوند هستیم، اما تو ای پروردگار، مهربانی و بخشش را به ما عطا کن. ما تحمل بار گناهان خود را نداریم و نیاز به رحمت تو داریم.
بسیار گنه کردیم آن بود قضای توشاید که به ما بخشی، از روی کرم آن‌ها
هوش مصنوعی: ما گناهان زیادی مرتکب شدهایم و این نتیجهای است که تو مقدر کردهای. شاید بخواهی از سر لطف و بزرگی ات، ما را ببخشی.
کی نام کهن گردد مجدود سنایی رانو نو چو می‌آراید، در وصف تو دیوان‌ها
هوش مصنوعی: آیا نام سنایی، شاعر بزرگ، در آینده به فراموشی سپرده میشود؟ او که با نوآوریهایش مانند می، دیوانهای زیادی را درباره تو می‌سازد.