قصیدهٔ شمارهٔ ۸۰ - در ترغیب مردان به احتراز از زنان دلفریب
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه، به توصیف زیبایی و جذابیت معشوق خود می‌پردازد و به قدرت عشق و جذبه او اشاره می‌کند. او می‌گوید که زلف معشوقش حاوی بویی به‌اندازه‌ی خوشبوترین عطرهاست و هیچ چیز نمی‌تواند با زیبایی اش مقایسه شود. زیبایی او به قدری است که دل‌ها را می‌سوزاند و عشق به او، جان و مال را فدای او می‌کند. شاعر همچنین به تضاد در جهانی که عشق را درک نمی‌کند، اشاره می‌کند و به این نتیجه می‌رسد که عشق واقعی درک‌ناپذیر است و هر کس که به زیبایی او با چشم دل نگاه کند، قطعاً دچار شوق و اشتیاق خواهد شد. در نهایت، او به لطافت و معنای والای عشق و زیبایی می‌پردازد و به مخاطب هشدار می‌دهد که در عشق‌های سطحی و زودگذر گرفتار نشود.
زیبد ار بی مایه عطاری کند پیوسته یارزان که هر تاری ز زلفش نافه دارد صد هزار
هوش مصنوعی: زیباست اگر کسی بیمقدار همواره در کنار کسی باشد که از اندک و ظاهر خود نیز چیزهای ارزشمندی میسازد، چرا که هر گره از موی او، مانند بوی خوشی است که داستانهای زیادی را در خود دارد.
صد جگر بریان کند روزی ز حسنش ای شگفتهر که چندان مشک دارد با جگر او را چکار
هوش مصنوعی: روزهایی خواهند آمد که زیبایی او دل را به شدت می‌سوزاند. چه شگفتآور است! هرچند کسی عطر خوشی دارد، باز هم از درد دل او چه فایدهای دارد؟
مایهٔ عنبر فروشان بوی گرد زلف اوستهیچ دانی تا چه باشد یمن زلفش از یسار
هوش مصنوعی: عطر فروشها از بوی گرد زلف او بهرهمند میشوند. آیا میدانی خوشبختی و سعادت ناشی از زلف او چه اندازه ارزشمند است؟
بارنامهٔ چشم آهو از دو دیده کرد پستکارنامهٔ ناف آهو از دو جعدش ماند خوار
هوش مصنوعی: چشمان آهو مانند بارنامهای هستند که در آن به ثبت وقایع و ویژگیها پرداخته شده است. اما با این حال، زیبایی و نازکی موی آهو باعث میشود که آنچه که در چشمانش دیده میشود، در مقایسه با آن، کمارزش به نظر برسد.
عارض زلفش ز بند کاسدی آن گه برستکاروان مشک و کافور از ریاح و از تتار
هوش مصنوعی: زیبایی موهای او به قدری است که بوی خوشی از آنجا به مشام می‌رسد و احساس میشود که کاروانی پر از مشک و کافور از مسیرهای دور در حال عبور است.
مشکشان در نافهاشان چون جگرشان خون شدهاز چه؟ ا زتشویر و شرم آن دو زلف مشکبار
هوش مصنوعی: مشکهای آنان در ناحیههای خاصی مانند جگرشان به شدت مجروح شدهاند. این درد و رنج به خاطر شرم و هیجان آن دو زلف مشکی است که باعث بروز این احساسات در آنها شده است.
روی خوبش چو نگری فتنهٔ جهانی بین ازوفتنه فتنه‌ست ای برادر خواه منبر خواه دار
هوش مصنوعی: اگر به زیبایی او نگاه کنی، فتنهای جهانی را میبینی که از وجود او نشأت میگیرد. برادر، خواهی که بر منبر بروی، خواهی که دارویی برای این فتنه پیدا کنی.
شمت زلفین او کردست چون باد بهشتخاک را عنبر نسیم و باد را مشکین به خار
هوش مصنوعی: زلفهای او همچون نسیم بهشتی است که خاک را معطر کرده و باد را نیز با بویی خوش مثل مشک آراسته است.
حسن و خلق و لطف و ملح آمد اصول جوهرشبا اصول جوهر ما باد و خاک و آب و نار
هوش مصنوعی: زیبایی، اخلاق، نیکی و طراوت، ویژگیهای اصلی او هستند که با ویژگیهای اصلی ما که شامل باد، خاک، آب و آتش است، همخوانی دارند.
روی او اندر صفا و روشنی چون آینه‌ستباز روی من ز آب دیدگان باشد بحار
هوش مصنوعی: چهره او همچون آینه روشن و زیباست، اما چشمان من از اشکها پر شده و دریایی از غم را نشان میدهند.
من بدو چون بنگرم یا او به من چون بنگردمن همی او گردم و او من به روزی چند بار
هوش مصنوعی: وقتی که من به او نگاه میکنم یا او به من نگاه می‌کند، هر دو به یکدیگر جذب میشویم و این حالت چندین بار در طول روز تکرار میشود.
از لبم باد خزان خیزد که از تاثیر عشقچون از آن دندان کژ مژ خود بخندد چون بهار
هوش مصنوعی: از لب من مانند وزش باد خزان صدایی به گوش می‌رسد. این صدا نشاندهنده تأثیر عشق بر من است، همچنان که دندانهای کج و مژگان ناخوشایند میتوانند همزمان با بهار لبخندی زیبا بزنند.
در مثل گویند مروارید کژ نبود چراکژ همی بینم چو زلف نیکوان دندان یار
هوش مصنوعی: در ادبیات فارسی آمده که مروارید همیشه صاف و منظم نیست، زیرا من نیز مانند دندانهای زیبا و پیچیده یار، گاهی در تصوراتم چیزهایی غیرعادی میبینم.
لیک چندان زیب دارد کژ مژی دندان اوکن نیابی در هزاران کوکب گردون گذار
هوش مصنوعی: اما زیبایی او به حدی است که اگر دندانهایش را کج و مایل ببینی، باز هم در میان هزاران ستاره آسمان او را پیدا نمیکنی.
در لبش چون بنگرم از غایت لعلی شودچشمم از عکس لبان چون می او پر خمار
هوش مصنوعی: وقتی به لبهای او نگاه میکنم، چنان زیبایی و جذابیتی دارند که چشمانم همچون نگاهی که به شفافیت و تازگی شراب میاندازم، مست و به وجد میآید.
هر که روزی بی رضایش چهرهٔ زیباش دیدبی خلاف از وی برآرد داغ بی صبری دمار
هوش مصنوعی: هر کسی که بدون رضایت و خواست خود، صورت زیبا و دلربایی را ببیند، بدون شک دچار اشتیاق و بیتابی میشود که روحش را می‌سوزاند و حالش را خراب می‌کند.
او همی کاهد ز نیکو عهدی و از خوشخوییهر چه بر رویش طبیعت می‌بیفزاید نگار
هوش مصنوعی: او به خاطر وفاداری به عهد و خوشاخلاقیاش، هر چه بر زیباییاش میافزاید.
هست بسیاری نکوتر زیب امروزش ز دیهست بسیاری تبه‌تر عهد امسالش ز پار
هوش مصنوعی: امروز افرادی هستند که از نظر زیبایی و خوبی، بهتر از دیروزند و در عین حال، افرادی هم وجود دارند که از نظر وضعیت و شرایط، بدتر از روزهای گذشته هستند.
ای دریغ از هیچ سنگستی درو بر راه اوکشتگان عشق یابندی قطار اندر قطار
هوش مصنوعی: ای کاش هیچ مانعی در مسیر او وجود نداشت، چرا که کشتهشدگان عشق را میتوان به صفی طولانی از هم رساند.
لیک طبع عامیان را ماند از ساده دلیهر که دامی راست کرد او را درو بینی شکار
هوش مصنوعی: اما طبیعت مردم عادی مانند سادگی و بیخبر بودن آنهاست؛ هر کس که دام درست کند، او را در آن دام گرفتار میبیند.
گه برین هم جفت باشد همچو بی دین با دروغگه بر آن همخوابه گردد همچو بد خو با نقار
هوش مصنوعی: گاه پیش میآید که شخصی به ظاهر خود را خوب نشان می‌دهد، اما در باطن بیدین و نادرست است. همچنین ممکن است کسی که با او همخوابه است، با رفتارهای ناپسند و پرخاشگرانهاش، این رابطه را آلوده کند.
من که جان و عمر و دل درباختم در عشق اومن که جاه و مال و دین در عشق او کردم نثار
هوش مصنوعی: من جان و عمر و دل خود را به خاطر عشق او فدای کردم و همچنین به خاطر او مقام، ثروت و دین را نیز از دست دادم.
بر چو من کس نا کسی را برگزیند هر زماناینت بی معنی نگاری وه که یارب زینهار
هوش مصنوعی: کسی مانند من را در هر زمانی انتخاب نکنید، زیرا این کار بیمعناست. ای کاش خداوند مرا از این وضع نجات دهد.
جان من آتش همی گیرد که از دون همتیهرکرا بیند، همی گیرد چو آب اندر کنار
هوش مصنوعی: جان من در آتش میسوزد از دیدن افرادی که حقیقتاً بیارزش هستند؛ مثل آبی که در کنار آتش، از گرما میپزد و بخار میشود.
غیرت آنرا که چون نارنگ ده دل بینمشگر به سینه صد دلستی خون شدستی چون انار
هوش مصنوعی: غیرت کسی را میبینم که همچون میوهای است که به دل من سرشار از عشق و احساس است، اگرچه قلبش پر از عشق و احساس باشد، اما در سینهاش مانند انار، خون جوشیده است.
بنده از وی آمنم زیرا که روزی بیشک‌ستدر طویلهٔ عشوهٔ او صد کس اندر انتظار
هوش مصنوعی: من از او اطمینان دارم چون میدانم که روزی حتماً در طویلهٔ دلبریاش، بسیاری منتظرند.
در حرم هر کس در آید لیک از روی شرفنیست یک کس را مسلم در حرم کردن شکار
هوش مصنوعی: در هر مکانی که برای احترام و نجابت است، ورود افراد به آنجا به خاطر شخصیت و منزلتشان نیست. بلکه برخی به دنبال اهداف خود و شکار فرصتی برای بهرهبرداری هستند.
باز اگر چند این چنین ست او ولیک این به بودکاش اندر سنگ باشد پنبه‌ای در پنبه‌زار
هوش مصنوعی: اگرچه او هنوز هم به این شکل است، اما بهتر است که کاش در دشت پنبه، سنگی وجود داشته باشد تا پنبهها را تحت فشار قرار دهد.
بید باری ایمنست از زحمت هر کس ولیسنگ نااهلان خورد شاخی که دارد میوه بار
هوش مصنوعی: درخت بید به خاطر عدم وابستگی به کسی از زحمت و سختی در امان است، اما درختی که میوه دارد، ممکن است با سنگهای ناپاکی که به سمتش پرتاب میشود آسیب ببیند.