قصیدهٔ شمارهٔ ۹۰ - این قصیدهٔ را هم هنگام اقامت در سرخس سروده
هوش مصنوعی: این شعر به بیان اهمیت وابستگی به خداوند و دوری از دنیا و زرق و فریبهای آن میپردازد. پیام اصلی آن این است که درگاه خداوند تنها محل refuge و امنیت است و باید از هر گونه تعلق به دیگران و دنیا دوری کرد. به برادران توصیه میشود که خود را به عنوان بنده خاص خداوند بشناسند و از ترس نفس و معصیت پرهیز کنند. همچنین، به اهمیت خلوص و تزکیه نفس اشاره میشود و تأکید میشود که ثروت و تزئینات دنیوی بیارزشاند. در نهایت، تأکید بر پیروی از قرآن و آموزههای پیامبران برای دستیابی به حقیقت و حکمت است.
درگه خلق همه زرق و فریبست و هوسکار درگاه خداوند جهان دارد و بس
هوش مصنوعی: همه چیزهایی که در دنیا وجود دارد، ظاهری فریبنده و کمارزش دارند و تنها هدف حقیقی، کار و تلاش برای خداوند جهانی است.
هر که او نام کسی یافت ز آن درگه یافتای برادر کس او باش و میندیش از کس
هوش مصنوعی: هر کسی که نامی از کسی را شنید، به خاطر آن نام به او وابسته خواهد شد. پس ای برادر، خود را به همان کس نسبت بده و نگران دیگران نباش.
بندهٔ خاص ملک باش که با داغ ملکروزها ایمنی از شحنه و شبها ز عسس
هوش مصنوعی: به عنوان یک خدمتگزار ویژه دربار، در روز احساس امنیت کن و در شب از نگهبانان دور بمان، زیرا نشان خاصی بر بدنت داری که تو را از خطرات محفوظ میدارد.
گرچه با طاعتی از حضرت او «لا تامن»ورچه با معصیتی از در او «لا تیاس»
هوش مصنوعی: هر چند که با طاعت و خوبیهایی که انجام میدهی، نباید از رحمت او مأیوس باشی، و حتی اگر گناهی کردهای، نباید از بخشش او ناامید باشی.
ورچه خوبی به سوی زشت به خواری منگرکاندرین ملک چو طاووس بکارست مگس
هوش مصنوعی: اگرچه زیبایی به سمت زشتی توجه نکند و به من تحقیر نکند، اما بدان که در این سرزمین مثل طاووس، مگس هم وجود دارد.
ساکن و صلب و امین باش که تا در ره دینزیرکان با تو نیارند زد از بیم نفس
هوش مصنوعی: بیتفاوت و محکم و قابلاعتماد باش، تا زمانی که در مسیر ایمان، افراد خردمند از ترس نفس خود با تو درگیر نشوند.
کز گران سنگی گنجور سپهر آمد کوهوز سبکساری بازیچهٔ باد آمد خس
هوش مصنوعی: از عمق گرانبها و باارزش آسمان، کوهی بزرگ و استوار برآمده است، اما از سبکی و بیپناهی چون بازیچهای در دستان باد به نظر میرسد.
تو فرشته شوی ار جهد کنی از پی آنکبرگ توتست که گشتست به تدریج اطلس
هوش مصنوعی: اگر تلاش کنی، میتوانی مانند فرشتهها شوای، زیرا که در نهایت، وجود تو شبیه به پارچه نازک و زیبای اطلس است که به آرامی شکل گرفته است.
همره جان و خرد باش سوی عالم قدسنه ستوری که ترا عالم حسست جرس
هوش مصنوعی: با جان و عقل خود به دنیای معنوی سفر کن و مانند ستارهای نباش که تنها در دنیای محسوس و مادی حرکت میکند.
پوست بگذار که تا پاک شود دین تو هانکه چوبی پوست بود صاف شود جوز و عدس
هوش مصنوعی: برای اینکه دین تو خالص و پاک شود، باید از چیزهای اضافی بگذری و دور بیندازی. مانند پوستهای چوبی که اگر جدا شوند، درونشان صاف و خالص خواهد شد، مانند مغز جوز و عدس که پس از جدا شدن پوستهایشان، نمایان و ناب میشوند.
عاشقی پرخور و پر شهوت و پر خواب چو خرسنفس گویای تو ز آنست به حکمت اخرس
هوش مصنوعی: عاشق همیشه پر از هوس و خواب است، مانند خرسی که تمام وقت خوابش برده. نفس تو از این موضوع خبر میدهد و برای انسان روشن میکند که باید حواسش را جمع کند و اجازه ندهد که به غفلت و خواب آلودگی دچار شود.
رو که استاد تو حرصست از آن در ره دینسفرت هست چو شاگرد رسن تاب از پس
هوش مصنوعی: چهرهات نشانهای از تمایلات و اشتیاقات در دین است، و سفرت به سوی حقیقت، مانند شاگردی است که از حاشیهها و مشکلات به آرامش میرسد.
نام باقی طلبی گرد کم آزاری گردکز کم آزاری پر عمر بماند کرکس
هوش مصنوعی: اگر به دنبال نام نیک و پایدار باشی، به کمتر آزردن دیگران بپرداز و در پرهیز از آزار در زندگیات بمان؛ زیرا، این راه باعث طول عمر تو خواهد شد.
در سر جور تو شد دین تو و دنیی توکه نه شب پوش و قبابادت و نه زین نه فرس
هوش مصنوعی: در دل و جان من، عشق و محبت تو به قدری عمق پیدا کرده که شب و روز هیچ فرقی برایم ندارد، نه لباس زیبا و چشمنوازت، نه اسب و زینتهایی که دور و برت هست.
چنگ در گفتهٔ یزدان و پیمبر زن و روکآنچه قرآن و خبر نیست فسانهست و هوس
هوش مصنوعی: به گفتههای خدا و پیامبر دقت کن و بدان که هر چیزی که در قرآن و احادیث نیست، فقط افسانه و خیال است.
اول و آخر قرآن ز چه «با» آمد و «سین»یعنی ندر ره دین رهبر تو قرآن بس
هوش مصنوعی: بیت به این معناست که در آغاز و پایان قرآن، دو حرف «با» و «سین» وجود دارد که نشاندهنده اهمیت و رهبری قرآن در دین است. قرآن بهعنوان راهنما و هدایتگر در مسیر دین به ما معرفی میشود.
آز بگذار که با آز به حکمت نرسیور بیان بایدت از حال سنایی بر رس
هوش مصنوعی: ترک آز و خواستههای دنیوی کن تا به درک و حکمت واقعی دست یابی. برای درک عمیقتر، از تجارب و وضعیت سنایی عبرت بگیر.