شمارهٔ ۷۹ - در حادثهٔ زهر خوردن سرهنگ محمد خطیبی و انگشتری فرستادن سلطان مسعود رحمةالله علیه گوید و او را ستاید
هوش مصنوعی: شاعر در این متن به ستایش شخصیت و ویژگی‌های برجسته محمد بن خطیب می‌پردازد. او به توانایی‌های خاص او در سخنوری و خطبه‌خوانی اشاره می‌کند و بیان می‌کند که ثنای او در دل‌ها ریشه دوانده است. شاعر او را Unique و بی‌نظیر می‌داند و می‌گوید که در تمام زمان‌ها کسی چون او وجود ندارد. در ادامه، از قدرت و تأثیر او در جامعه و عدالت‌خواهی‌اش سخن می‌گوید و اشاره می‌کند که دشمنانش هیچ‌گاه نمی‌توانند او را آسیب بزنند. او همچنین به سرنوشت نیک او و اثرات خوبش بر مردم اشاره می‌کند و آرزو دارد که او همیشه در سلامت و خوبی باشد. در نهایت، شاعر به ارتباط تنگاتنگ او با قدرت الهی و توانمندی‌های خاص او تأکید می‌کند و به آینده روشن او امیدواری می‌دهد.
زهی سزای محامد محمد بن خطیبکه خطبه‌ها همی از نام تو بیاراید
هوش مصنوعی: پاداش شایسته محمد بن خطیب مانند این است که خطبه‌ها و سخنرانیها بر اساس نام تو به زیبایی بیان شود.
چنان ثنای تو در طبعها سرشت که مرغز شاخسار همی بی‌ثبات نسراید
هوش مصنوعی: ستایش تو به قدری در وجود انسانها نهفته است که حتی پرندهای که از شاخه درخت آواز میخواند، نمیتواند بدون استحکام و ثبات خود را بیافریند.
ز دور نه فلک و چار طبع و هفت اختربه هر دو گیتی یک تن چو تو برون ناید
هوش مصنوعی: از دور، نه آسمان و نه طبیعت چهارگانه و نه هفت ستاره، در هیچ کدام از این دو دنیا هیچ کس مثل تو وجود ندارد.
کسی که راوی آثار و سیرت تو بودبسان طوطی گویی شکر همی خاید
هوش مصنوعی: کسی که داستانها و ویژگی‌های تو را نقل می‌کند، مانند طوطیای است که شیرینی می‌گوید و میخواند.
شنیدمی که همی در نواحی قصدارستاره از تف او در هوا بپالاید
هوش مصنوعی: شنیدم که در نواحی دور، ستارهای از تابش او در آسمان درخشان میشود.
شنیدمی که ز نا ایمنی در آن کشورستاره بر فلک از بیم روی ننماید
هوش مصنوعی: شنیدم که به دلیل ناامنی در آن کشور، ستارهها از ترس چهرهای به آسمان نمیآورند.
کنون ز فر تو پر کبوتر از گرمینسوزد ار فلک شمس را بپیماید
هوش مصنوعی: حال که از خوبی تو، پرنده آزاد میشود، دیگر گرمای خورشید هم نمیتواند آن را بسوزاند، حتی اگر آسمان به دور خورشید بچرخد.
کنون شدست بد انسان ز عدل و حشمت توکه گرد باد همی پر کاه نرباید
هوش مصنوعی: اکنون به واسطهی عدالت و بزرگی تو، وضعیت انسان بد شده است، به طوری که حتی گردباد هم قادر نیست پر کاه را در هوا نگه دارد.
چو ایزد و ملک و خواجه نیکخواه تواندبلا و حادثه بر درگه تو کی پاید
هوش مصنوعی: وقتی که خدا، پادشاه و بزرگوار با نیکخواهی تو را حمایت میکنند، چگونه ممکن است که بلا و حادثه برای تو در درگاه آنها باقی بماند؟
نه دامن شب تیره زمانه بنورددچو دور چرخ گریبان صبح بگشاید
هوش مصنوعی: شب تاریک زمان نمیتواند دامناش را به زمین بکشد، چرا که دور چرخ زمان صبح را میگشاید و روشنایی را به ارمغان میآورد.
درین دو روزه جهان این عنا نمودت ازانکه تا ترا به صبوری زمانه بستاید
هوش مصنوعی: در این دو روز دنیا، درد و رنجی که به تو وارد میشود، به خاطر آن است که زمانه تو را به صبر و تحمل آشنا کند.
ز نکبتی که درین چند روز چرخ نمودبدان نبود که جانت ز رنج بگزاید
هوش مصنوعی: از بدبختیهایی که در این چند روز به سرم آمده، این نیست که جانت از رنج و زحمت آزاد شود.
مرادش آنکه به اعدا نمود جاه تراکه زهر قاتل جان ترا نفرساید
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که او به دشمنانش نشان داد که مقام و موقعیت تو چقدر مهم است، اما این نشان دادن نباید به گونهای باشد که به جان تو آسیب برساند. در واقع، او از تو میخواهد که مواظب خودت باشی و به هیچ وجه به آنها اجازه ندهی که به تو آسیب برسانند.
چه نوش زهر بخوردی بدان امید و طمعکه تا روان تو زین رنجها برآساید
هوش مصنوعی: تو با امید و آرزو به فکر نوشیدن زهر بودی تا اینکه از این دردها رهایی یابی و روح تو آسوده شود.
تو اژدهایی در جنگ و این ندانستیکه اژدها را زهر کشنده نگزاید
هوش مصنوعی: تو در میدان جنگ مانند اژدهایی هستی، اما نمیدانی که زهر اژدها نمیتواند او را بکشد.
چو جوهر فلک از تست روشن و عالیز آسیای فلک جوهر تو کی ساید
هوش مصنوعی: اگر جوهر آسمان از تو روشن و باعظمت است، آیا جوهر تو به سبب آسیاب آسمانی محو خواهد شد؟
ز دود زنگ ز روح تو زهر در عالمکه دید زهری کو زنگ روح بزداید
هوش مصنوعی: از دود و زنگی که از روح تو به وجود آمده، زهر و آلودگی در دنیا مشاهده میشود. آیا زهری هست که بتواند این زنگ و آلودگی روح را پاک کند؟
چو زهر خوردی و زنده شدی بدانکه همیزمانه را چو تو آزادمرد می‌باید
هوش مصنوعی: وقتی زهر را نوشیدی و زنده ماندی، بدان که در این دنیا باید مثل تو کسی باشد که آزاد و بزرگمنش است.
یقین شناس که از بعد ازین دهان اجلبه جان پاک تو تا روز حشر نالاید
هوش مصنوعی: آگاه باش که از این پس، مرگ به جان پاک تو هرگز نخواهد آید و تا روز قیامت نالهای نخواهد کرد.
چنان بپخت همه کارهات زهر که هیچبه پیش شاه کسی از تو خام ندراید
هوش مصنوعی: همه کارهایت به قدری خوب و ماهرانه انجام شده که هیچ کس جرات ندارد در برابر تو نادان به نظر برسد.
چه راز داری با ذوالجلال کز پی توز زهر قاتل آب حیات می‌زاید
هوش مصنوعی: تو چه رازی با خدای بزرگ داری که از زهر کشنده، آب حیات برای تو تولید میشود؟
به ناف آهو اگر مشک خون شود چه عجببه کامت الماس ار شهد گشت هم شاید
هوش مصنوعی: اگر مشک از ناف آهو بیرون بیاید، تعجبی ندارد، چون ممکن است گاهی که میخواهی به کامت الماس بدهی، آن هم شهدی شود.
ولیکن اینهمه از عدل شاه بود ارنیزمانه بر چو تو آزد کی ببخشاید
هوش مصنوعی: اما این همه از انصاف پادشاه ناشی میشود، آیا زمانه به کسی چون تو رحم می‌کند و میتواند ببخشد؟
به خاتمی که فرستاد شاه زنده شدیبلی بزرگی و حکم روان چنین باید
هوش مصنوعی: به اویی که شاه فرستاد، حیات دوبارهای پیدا کردی. آری، بزرگی و قدرت باید اینگونه باشد.
ز مهر جم چه کم آید خواص مهر ملککه بی‌پیمبر آن می‌کند که فرماید
هوش مصنوعی: از محبت جم (انتظام کیهان) چه چیزی کم میشود؟ خصوصیات محبت ملک (سلطنت) که بدون پیامبر، آن را به گونهای دیگر بیان می‌کند.
اگر به خاتم او ملک رفته باز آمدهمی به خاتم این جان رفته باز آید
هوش مصنوعی: اگر ملک و سلطنتی به دست او برگردد، جان و روحی که رفته است نیز دوباره به او خواهد بود.
همیشه تا ز مزاج و نم سیم گوهرمقیم روی چهارم گهر نینداید
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که همیشه باید به شرایط و ویژگی‌های خود توجه کرده و از آنها بهرهبرداری کرد. در واقع، انسان نباید از ماهیت خود دور شود و باید به دنبال اعتلای خود باشد.
فزوده باد همی مایهٔ بقات از آنکچهار طبع تو بر یکدگر بیفزاید
هوش مصنوعی: باشد که بقا و ماندگاری شما افزایش یابد، زیرا چهار ویژگی و خصیصهی شما به همدیگر میافزاید و بر غنای وجودتان میافزاید.