بخش ۶۸ - فصل در اکل و شرب
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی عواقب پرخوری و وابستگی به لذت‌های دنیوی می‌پردازد. شاعر به انتقاد از افرادی می‌پردازد که برای لقمه‌ای غذا تلاش می‌کنند و به این نتیجه می‌رسد که خوراک زیاد به کاهش علم و حکمت می‌انجامد. او تأکید می‌کند که انسان باید از نعمت‌های حلال به اندازه کافی بهره‌مند شود تا بتواند به رشد و پرورش درون خود بپردازد. همچنین، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که شکم‌پرستی انسان را در بند آرزوها و وابستگی‌ها نگه می‌دارد و از حقیقت دور می‌کند. در پایان، او خاطرنشان می‌کند که روزی هر انسان از پیش تعیین شده است و نباید در جستجوی دنیوی خود را اسیر کرد.
از پی لقمه‌ای چه ترش و چه شورتا کی این گفت و گوی شیرین شور؟
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن یک لقمه، چه تلخ و چه شور، به چه اندازه باید این گفتوگوی شیرین و پرشور را ادامه داد؟
بر در این و آن چو سگ چه دوی؟گر نه‌ای سگ چنین به تک چه دوی؟
چرا مانند سگ میدوی و درب این و آن را میزنی و به این و آن مراجعه میکنی؟ اگر سگ نیستی پس چرا با این شتاب میدوی؟
بیش خوردن قوی کند گردن لیک زیرک شوی ز کم خوردن
هوش مصنوعی: زیاد خوردن باعث تقویت بدن میشود، اما با کم خوردن میتوان به هوشیاری و زیرکی رسید.
آفت علم و حکمت است شکم هرکه را خورد بیش، دانش کم
هوش مصنوعی: آگاهی و دانش کسی که در جستجوی بیش از حد خوردن باشد، کاهش مییابد.
مرد باید که کم‌خورش باشد تا درونش به پرورش باشد
هوش مصنوعی: مرد باید کمتر بخورد تا بتواند درونش را پرورش دهد و رشد کند.
هر چه پرسی ازو نکو داند سرّ‌های حقیقت او داند
هوش مصنوعی: هر چیزی که از او بپرسی، خوب میداند و به عمق حقیقت آگاه است.
فرخ آن که‌اختیار او همه سالعمل صالح است و اکل حلال
هوش مصنوعی: خوشبخت آن کسی است که هر سال به کارهای نیک پرداخته و حلال میخورد.
هست به نزد من در این ایام بینوا زیستن ز کسب حرام
و خوشبخت از نظر من کسی است که در این روزگار از کسب حرام، بینوا و بیبهره است.
چونکه جان را ز عشق قوت بوَد قوت از حی لایموت بود
وقتی که جان از عشق بخورد و تغذیه کند، غذای او از «زنده ابدی و جاوید» است.
ای عزیز این همه ذلیلی چیست؟ وی سبک‌روح، این ثقیلی چیست؟
هوش مصنوعی: ای دوست، چرا اینقدر درماندهای؟ و ای روحی آزاد، چرا این چنین سنگین و غمگین هستی؟
شکم از لوت، چارسو چه کنی؟ خویش را بندهٔ گلو چه کنی؟
چرا شکم را از غذا مملو و پر میکنی؟ چرا خود را بنده خوردن میکنی؟ (چارسو کنایه است از شکم انباشته و پر)
لقمه‌ای کم خوری ز کسب حلال به بود از عبادت ده سال
هوش مصنوعی: خوردن لقمه‌ای از درآمد حلال بهتر است از عبادت کردن به مدت ده سال.
مرد باید که قوت جان جوید هر چه گوید همه ز جان گوید
آدمی باید در جستجوی این باشد که تا غذایی برای جان و روان خود به دست آورد، و در پی معرفت و چیزهایی از جنس جان باشد.
نظر از کام و از گلو بگسلهر چه آن نیست حق، ازو بگسل
از لذات بدنی چشمپوشی کن و دست از شکمبارگی بردار و هرچه حق و راست نیست از آن دوری کن.
تا تو در بند آرزو باشی پر بار خسان دوتو باشی
در زمانی که گرفتار هوس و آرزو هستی در زیر این بار سنگین، داغان و خردشده هستی.
چون تو از آرزو بتابی روی آرزو در پی‌ات کند تک و پوی
هوش مصنوعی: زمانی که تو از آرزویت دست بکشی، آرزوها به دنبالت میآیند و به جستجوی تو خواهند پرداخت.
به حقیقت بدان که ایزد فرد در ازل روزی‌ات مقدّر کرد
هوش مصنوعی: بدان که خداوند در آغاز، روزی تو را تعیین کرده است.