بخش ۱۶ - داستان باستان
هوش مصنوعی: در این متن، شخصی به اشتری که در چراگاه است، انتقاد می‌کند و از نقشش گله می‌نماید. اما اشتر در پاسخ به او می‌گوید که نباید به ظاهری که او دارد نگاه کند، چون نقاشی که او را کشیده است، با مصلحت این کار را کرده و ممکن است در ظاهر کج به نظر برسد. اشتر به فرد می‌گوید که باید از قضاوت‌های عجولانه پرهیز کند و به عمق موضوع نگریسته و از نیک و بد پرهیز کند. او همچنین اشاره می‌کند که حقایق در افراد باید در نظر گرفته شود و نه تنها ظاهر زشت یا زیبا. این قسمت به این نکته می‌پردازد که بینش عقلانی باید بر اساس فضیلت‌ها و نیات درست باشد و نه بر اساس زشتی یا زیبایی ظاهری. در نهایت، او به انسان‌ها توصیه می‌کند که با توجه به حقیقت و عمق وجود، قضاوت کنند و از جهل و قضاوت غلط دوری گزینند.
ابلهی دید اشتری به چراگفت نقشت همه کژست چرا
یک نادان، شتری را دید که مشغول چرا کردن بود. با تعجب گفت:« چرا همه ی اعضای بدن و قیافه ات کج و کوله است؟»
گفت اشتر که اندرین پیکارعیب نقاش می‌کنی هش‌دار
هوش مصنوعی: اشتر گفت: در این نبرد، عیبجویی از نقاش نکنید و مراقب باشید.
در کژی‌ام مکن به نقش نگاهتو ز من راه راست رفتن خواه
هوش مصنوعی: از من انتظار نداشته باش که به خاطر زیباییهای ظاهری تو، راه درست را پیدا کنم؛ زیرا در حالتی که از مسیر اصلی دور شدهام، نمیتوانم به خواستهات پاسخ دهم.
نقشم از مصلحت چنان آمداز کژی راستی کمان امد
هوش مصنوعی: نقش و تصویری که از من ساخته شده، به گونهای است که از اشتباهات و انحرافات به سوی حقیقت و راستگویی میرود.
تو فضول از میانه بیرون برگوش خر در خور است با سرِ خر
هوش مصنوعی: اگر کسی فضولی کند، بهتر است که از گوش خر دور شود، زیرا جایی برای شنیدن ندارد.
هست شایسته گرچه ت آمد خشمطاق ابرو برای جفتی چشم
هوش مصنوعی: هرچند که ابروی کمانی تو باعث خشم است، اما این خشم سزاوار است، زیرا به خاطر زیبایی دوتا چشمی که زیر آن قرار دارد، است.
هرچه او کرده عیب او مکنیدبا بد و نیک جز نکو مکنید
هوش مصنوعی: هر چه او انجام داده را به خاطر اشتباهاتش قضاوت نکنید و جز کارهای خوب او چیزی دیگر را در نظر نگیرید.
دست عقل از سخت بنیرو شدچشم خورشیدبین ز ابرو شد
هوش مصنوعی: عقل انسان از قدرت و سختی خود باز میماند و تنها با دیدن زیبایی و روشنایی، به درک عمیقتری دست مییابد.
زشت و نیکو به نزد اهل خردسخت نیک است از او نیاید بد
هوش مصنوعی: برای اهل دانش و خرد، زشتی و نیکی هر دو به خوبی قابل تمایز هستند و از آنها بدی نمیآید.
به خدایی سزا مر او را دانشب و شبگیر رو مر او را خوان
هوش مصنوعی: او را شایسته پرستش میدانم، در دل شب و در سحرگاه، او را میخوانم و دعا میکنم.
آن نکوتر که هرچه زو بینیگرچه زشت آن همه نکو بینی
هوش مصنوعی: اگر کسی را خوب ببینی، حتی اگر کارهایش زشت باشد، باز هم او را نیکو و پسندیده مینگری.
جسم را قسم راحت آمد و رنجروح را راحت است همچون گنج
هوش مصنوعی: بدن انسان به راحتی میتواند از لذتها بهرهمند شود، اما رنج و درد روح به نوعی از آرامش و ارزش برخوردار است که مانند گنجینهای ارزشمند است.
لیک ماری شکنج بر سر اوستدست و پای خرد برابر اوست
هوش مصنوعی: اما ماری بر سر او وجود دارد که او را تحت فشار قرار میدهد و دست و پای خرد او در برابر آن ماری است.