بخش ۶۵ - فی‌الحمد والثناء
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به ستایش خداوند می‌پردازد و بیان می‌دارد که همه چیز در عالم به خواست و مشیت الهی وابسته است. او از دولت و عزت ابدی صحبت کرده و به بندگان یادآوری می‌کند که در جستجوی حق و حقیقت باشند. سپس به اهمیت دین اشاره می‌کند و می‌گوید که دین، راه نجات انسان از دنیای مادی است. همچنین تأکید می‌کند که تنها با ایمان و درک صحیح می‌توان در این جهان آشفته به آرامش رسید و از سخن گفتن درباره اشعار و مسائل ظاهری پرهیز کرد. در نهایت، او می‌گوید که تنها خداوند است که شناخت کامل از حلال و حرام دارد و باید از همصحبتی با خلق فاصله گرفت تا از آسیب‌ها در امان بود.
در دهان هر زبان که گویا شداز ثنایت چو مُشک بویا شد
هوش مصنوعی: زمانی که هر زبانی به زیبایی از تو صحبت کند، بوی خوشی مانند مشک را خواهد داشت.
دل و جان را به بُعد و قربت توهست در امر و در مشیّت تو
هوش مصنوعی: دل و جان من به فاصله و نزدیکی تو وابسته است و همه چیز در اراده و خواست تو قرار دارد.
دولت سرمدی و نحس ردیملک بی‌هلک و عزّت ابدی
هوش مصنوعی: خوشبختی دائمی و بدبختی از بین رفته، سرزمین بدون نابودی و بزرگی ابدی.
بندگانت به روز و شب پویانهمه از تو ترا شده جویان
هوش مصنوعی: بندههای تو در طول روز و شب در جستجوی تو هستند و همواره به دنبال تو میگردند.
دولت و ملک و عزّ هر دو جهانپیش عاقل به آشکار و نهان
هوش مصنوعی: ثروت و حکومت و شرافت در هر دو عالم برای فرد خردمند به وضوح و به صورت پنهان قابل مشاهده است.
هست معلوم بی هوا و هوسکان همه هیچ نیست بی تو و بس
هوش مصنوعی: آشکار است که بدون عشق و خواست تو، همه چیز بیمعنی و هیچ است.
در ثنای تو هر که گُربزترگرچه قادرترست عاجزتر
هوش مصنوعی: هر کسی که در ستایش تو بیشتر صحبت کند، هرچند از نظر توانایی در سطح بالاتری باشد، اما در واقع ناتوانتر است.
دین طلب کن گرت غم بدنستزانکه کابین دین طلاق تنست
هوش مصنوعی: اگر غم و اندوهی در وجودت حس میکنی، دنبال دین و ایمان باش؛ زیرا پیوند و رابطهای که با دین برقرار میکنی، میتواند تو را از وابستگی به جسم و ظاهر رهایی بخشد.
پیک عقلش ممیّز راهستکه فسادش صلاح را جاهست
هوش مصنوعی: عقل راهنمای درستی است که میتواند تشخیص بدهد چه چیزی خوب و چه چیزی بد است. در واقع، نیکوکاری و درستی در درک مسائل به او کمک می‌کند تا از فساد و آسیبهای احتمالی جلوگیری کند.
نیست در امر تو به کن فیکونزَهره کس‌را که این چه یا آن چون
هوش مصنوعی: هیچ کس در کار تو نخواهد بود که با یک دستور و فرمان، همه چیز را به وجود آورد. این موضوع به این سادگیها نیست که با یک "باش" یا "نباش" انجام شود.
بنده را در ره معاش و معادنیست کس ناصر از صلاح و فساد
هوش مصنوعی: هیچکس در مسیر زندگی و آخرت به من کمکی نمیکند، نه در خوبیها و نه در بدیها.
روزی آخر ز خلق سیر شویلیک دوری هنوز و دیر شوی
هوش مصنوعی: روزی به پایان میرسی و از مردم خسته میشوی، اما هنوز فاصلهای وجود دارد و زمان میبرد تا از این وضعیت خارج شوی.
آنگه آگه شوی ز نرخ پیازکه نیابی به راه راست جواز
هوش مصنوعی: زمانی که از قیمت پیاز مطلع شوی، متوجه میشوی که برای رسیدن به مسیر درست، مجوزی نخواهی داشت.
مرد ایمان همیشه در کار استزانکه ایمان نماز بیمار است
هوش مصنوعی: مرد مؤمن همیشه در تلاش و کوشش است، زیرا ایمان او مانند نمازی است که به حمایت و تقویت نیاز دارد.
تا نداری سرِ سراندازیتو چه دانی که چیست جانبازی
هوش مصنوعی: وقتی که خودت تجربهی فداکاری و ایثار را نداشته باشی، نمیدانی که چه معنایی دارد.
چون سرانداز وصف جود شدیبر درِ روم در سجود شدی
هوش مصنوعی: وقتی که به دروازه روم رسیدی و ثروت و generosity تو را توصیف کردند، در حالت سجده به شکرگزاری درآمدی.
کعبهٔ دل ز حق شده منظورهمّت سگ بر استخوان مقصور
هوش مصنوعی: کعبهٔ دل به سمت حق قرار گرفته، اما همت و کوشش به مانند سگی است که بر روی استخوانی گرفتار شده است.
پیش شرعش ز شعر جستن بهبیت را همچو بت شکستن به
هوش مصنوعی: اگر بخواهی شعر او را بررسی کنی، باید با احتیاط و احترام به قوانین و اصول او نزدیک شوی، زیرا شکستن این حد و مرز همانند شکستن مجسمهای مقدس است.
شرع از اشعار سخت بیگانه‌ستگرچه با او کنون هم از خانه‌ست
هوش مصنوعی: قوانین شرعی با شعر و شاعری که به سختی درک میشود، ارتباطی ندارد، هرچند شاید در ظاهر با آنها همپیمان باشد.
هرچه ما را مباح، محظورستبرکسی کو ازین و آن دورست
هوش مصنوعی: هر چیزی که برای ما مجاز است، برای کسی که از این عالم و عالم دیگر دور است، ممنوع است.
فرق حَظر و اباحت او داندکانچه راحت جراحت او داند
هوش مصنوعی: او میداند که کجا باید چیزی را ممنوع کند و کجا باید اجازه دهد، زیرا او آگاه است که چه چیزی برایش مفید است و چه چیزی به او آسیب میزند.
دل و همّت مده به صحبت خلقببر از خلق تا نبرد حلق
هوش مصنوعی: دل و ارادهات را به شرکت در محفل مردم نده. از جمعیت دوری کن تا دچار آسیب نشوی.
نیکویی با عدوت از خردستکه خرد نام تو ز نیک و بد است
هوش مصنوعی: نیکی و خوبی به دشمن هم از روی خِرَد است، زیرا که عقل تو از خوبی و بدی آگاه است.