بخش ۸۳ - التمثیل فی قصّة ابراهیم الخلیل علیه‌السّلام
هوش مصنوعی: در این شعر، به گفت‌وگوی خلیل (ابراهیم) با جبرییل پرداخته می‌شود. زمانی که خلیل در آتش نمرود قرار می‌گیرد، از جبرییل کمک می‌طلبد و او به او می‌گوید که در سختی‌ها خداوند یاری می‌کند. خلیل با اعتماد به قدرت خدا، خود را از دنیا و خویشتن دور کرده و به عشق و ایمان روی می‌آورد. جبرییل او را به آرامش و اعتماد به خدا دعوت می‌کند و می‌گوید که با دور شدن از خود، می‌تواند لذت ایمان را از سر بگیرد. در نهایت، آتش نمرود که برای سوزاندن خلیل افروخته شده بود، به واسطه ایمان و عشق خلیل، قدرت خود را از دست می‌دهد و نمی‌تواند او را بسوزاند.
آن شنیدی که تا خلیل چه گفتوقت آتش به جبرئیل نهفت
هوش مصنوعی: آیا شنیدی که خلیل (ابراهیم) در زمان آتش چه گفت؟ او موضوع را از جبرئیل پنهان کرد.
کرد بیرون سر از دریچهٔ جانکای برادر تو دور شو ز میان
هوش مصنوعی: از دریچهٔ وجود خود سر خود را خارج کن و بگو برادر، دور شو از میان من.
گفت با جبرئیل اندر سرّربّ یسّر کنان در امر عسر
هوش مصنوعی: گفت با جبرئیل در مورد راز خداوند، که در مشکلات، آسانی را فراهم کن.
گشته از منجنیق حکم رهاگرد گردان چو گوی گردِ هوا
هوش مصنوعی: مانند گویای که در هوا معلق است، من هم از قدرتی رها شدهام. این رهایی به مانند پرتابی از منجنیق است که مرا در فضا آزاد گذاشته است.
گفت پس من دلیل راهِ توامجبرئیلم که نیکخواه توام
هوش مصنوعی: پس من دلیل و نشانهی مسیر تو هستم، ای جبرئیل، زیرا خیرخواه تو هستم.
در چنان حال با نهیب خلیلاز سرِ اعتماد و حفظ وکیل
هوش مصنوعی: در آن شرایط، با تأثیر کلام خلیل و اطمینان به وکیل خود برای حفظ وضعیتی که دارم، مواجه شدم.
گفت هرچند پایم ای دلبندهست بر گردن ضعیف به بند
هوش مصنوعی: گفت هرچند که پایم در اختیار توست، اما تو باید آن را به گردن ضعیفم ببندی.
دور کن یک زمان ز خویشتنمتا بر او بی تو یک نفس بزنم
هوش مصنوعی: مدتی از خودم دور شوم تا بتوانم به یاد تو یک لحظه نفس بکشم.
عصمتِ او دلیل من نه بس استعلم او جبرئیل من نه بس است
هوش مصنوعی: عصمت و پاکی او تنها دلیل من نیست، دانش و علم او هم مانند جبرئیل برای من کافی نیست.
بی تو بر درگهش تو حاضر شوچشم بردوز و پس تو ناظر شو
هوش مصنوعی: بدون تو، در درگاه معشوق حاضر شو، چشمانت را ببند و به او نگاه کن.
یکسو اندر حظّ خود ز میانتا بیابی تو لذّت ایمان
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از نعمتهای خود استفاده کنی و از میان مشکلات عبور کنی، میتوانی به لذت و خوشی ایمان دست پیدا کنی.
چون به عشق از چنارت آتش جستآتش از آتشی بدارد دست
هوش مصنوعی: وقتی که آتش عشق از وجود تو شعلهور شود، آن آتش دیگر نمی‌تواند دست از سوزاندن بر دارد.
چون خلیل آنِ خویشتن بگذاشتآتش از فعل خویش دست بداشت
هوش مصنوعی: وقتی ابراهیم خلیل به خاطر خودسازی و تقوا از اعمال ناپسند خود بیرون آمد، به آتش محرومیت از کارهای زشت دست کشید.
گرچه نمرود آتشی افروختآتشش چون علف نیافت نسوخت
هوش مصنوعی: هرچند نمرود آتش بزرگی روشن کرد، اما آن آتش نتوانست علف را بسوزاند.
چون عنان را به دست حکم سپردآتش سی و هشت روزه بمرد
هوش مصنوعی: زمانی که کنترل و هدایت امور به دست قدرتهای حکومتی سپرده شد، آتش بیست و هشت روزه خاموش شد.
بردمید از میان آتش و دودچون صدای ندای حق بشنود
هوش مصنوعی: از میان آتش و دود، صدا به گوشش میرسد و این صدا ندا و پیام حق را به او میرساند.
عبهرِ عهد و سوسنِ تحقیقسنبل سنت و گل توفیق
هوش مصنوعی: عهد و پیمان به مانند نهر جاری و سوسن، حقایق را به زیبایی نشان میدهند، مانند سنبلی که سمبل برکت و توفیق است.
آری آری چو دوست آن باشدنار نمرود بوستان باشد
هوش مصنوعی: اگر دوستی مانند آتش نمرود باشد، پس آنجا بهشت و گلستان خواهد بود.