بخش ۶ - فی عزّة‌القرآن انّها لیست بالاعشار والاخماس
هوش مصنوعی: در این متن شاعر درباره کودکانی که به تفاسیر و معانی قرآن به شیوه‌ای نادرست و وسواسی می‌پردازند، انتقاد می‌کند. او می‌گوید که از آیات قرآن برداشت‌های نادرست و سلیقه‌ای می‌کنند و با تفسیرهای بی‌بنیاد، دین و شریعت را زیر سوال می‌برند. شاعر اشاره می‌کند که این افراد به ظواهر و ظاهر برخی آیات توجه می‌کنند و عمق معانی آن‌ها را نادیده می‌گیرند. او نسبت به این نحوه تفکر هشدار می‌دهد و می‌گوید که چنین کسانی عمر خود را در راه‌های بیهوده و خدشه‌دار کردن مسائل دینی صرف می‌کنند. در نهایت، شاعر از آن‌ها می‌خواهد که شرمنده باشند و به تعالیم واقعی قرآن و دین توجه کنند.
بهر یک مشت کودک از وسواسنامش اعشار کرده‌ای و اخماس
هوش مصنوعی: برای هر یک نفر از بچهها به خاطر وسواس ذهنیات، نامش را به عددهای اعشاری و کسری تبدیل کرده‌ای.
کرده منسوخ حکم هر ناسخنشده در علوم آن راسخ
هوش مصنوعی: هر چیزی که از گذشته به دست آمده و دیگر کاربردی ندارد، به خاطر تسلط بر دانشهای عمیق و پایدار، از بین نرفته است.
متشابه ترا شده محکمکرده بر محکمش معوّل کم
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که تو به چیزی کاملاً شبیه و مشابه عادت کرده‌ای و آن را به شدت در زندگیات تثبیت کرده‌ای، به طوری که تحت تاثیر آن، دچار ناامیدی شدهای.
تو رها کرده نور قرآن راوز پی عامه صورت آنرا
هوش مصنوعی: تو نور قرآن را رها کرده‌ای و به دنبال ظاهر آن هستی.
ساخته دست موزهٔ سالوس بهر یک من جو و دو کاسه سبوس
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که آنچه که ما به آن دست میزنیم و میسازیم، تحت تأثیر یک وضعیت خاص و از پیشتعیینشده است. به عبارتی، کارهایی که انجام میدهیم و یا آثاری که میسازیم، به نوعی به دقت و با هدف خاصی طراحی شدهاند، درست مانند غذایی که برای هر شخص با توجه به نیازش آماده میشود.
گه سرودش کنی و گاه مثلگاه سازی ازو سلاح جدل
هوش مصنوعی: گاهی باید از او شعر بسرایی و گاهی همانند ساز، از او برای جدل سلاح بسازی.
گه زنی در همش به بی‌ادبیگه شمارش کنی به بوالعجبی
هوش مصنوعی: گاهی از بیادبی رفتار میکنی و گاهی دیگر به شکل شگفتانگیزی حساب و کتاب میکنی.
گه ز پایان به سر بری به خیالگه درونش برون کنی به محال
هوش مصنوعی: گاه خیال میکنی که میتوانی مشکلات یا دشواریها را به راحتی حل کنی، اما در واقع این کار بسیار دشوار و غیرممکن به نظر میرسد.
گه کنی بر قیاس خود تأویلگه کنی حکم را برین تحویل
هوش مصنوعی: گاهی تأویل و تفسیر خود را بر اساس نظر و برداشت شخصیات انجام میدهی و گاهی هم حکم و قضاوتهایی را به شکل دیگری دگرگون میکنی.
گه به رای خودش کنی تفسیرگه به علم خودش کنی تقریر
هوش مصنوعی: گاهی بر اساس نظر خودت چیزی را تفسیر میکنی و گاهی بر اساس دانشت، آن را بیان میکنی.
می نگردی مگر به بیغارهگرد صندوقهای سی پاره
هوش مصنوعی: شاید به چیزهایی که در دور و بر تو قرار دارند، توجه کنی و توجهم نداشته باشی به دنیای گسترده و ناشناختهای که در حاشیه وجود دارد.
گاه گویی رفیق جاهل رایا نه کرباس‌باف کاهل را
هوش مصنوعی: گاهی اوقات با دوستان نادان یا با افرادی که تنبل هستند، صحبت میکنیم.
که نویسم ترا یکی تعویذپاک‌دار ای جوان مدار پلیذ
هوش مصنوعی: ای جوان، چه خوب است که برای تو دعایی بنویسم که تو را از هر آلودگی و خطر دور نگه دارد.
لیک هدیه پگاه می‌بایدخون مرغ سیاه می‌باید
هوش مصنوعی: اما برای سپاسگزاری از صبح، باید قربانی کرد و از خون مرغ سیاه نیز استفاده کرد.
این همه حیله بهر یک دو درمشام تا چاشتی ز بهر شکم
هوش مصنوعی: تمام این ترفندها و نیرنگها فقط برای به دست آوردن چند درهم از شام است، تا بتوانم به خاطر شکم خود چیزی بخورم.
عمر بر داده‌ای به خیره به بادمن چه گویم برو که شرمت باد
هوش مصنوعی: عمر خود را به هدر دادهام و در حال بیخبری دارم میگذرانم. چه چیزی میتوانم بگویم؟ برو و ببین که بر من چه میگذرد، که باعث شرمندگی من شده است.
در یکی مسجدی خزی به هوسحلق پر بانگ همچو نای و جرس
هوش مصنوعی: در یک مسجد، صدای زنگزنی بهگونهای ناز و زیبا به گوش میرسد که مانند نای و زنگ است.
زین هوس شرم شرع و دینت بادیا خرد یا اجل قرینت باد
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که آدمی نیاز دارد نسبت به خواستهها و تمایلات خود محتاط باشد و از برابر قوانین دین و شرع خجالت بکشد. همچنین اشاره دارد که باید به خرد و عقل خود توجه کند و از رسیدن به سن پیری یا مرگ غافل نشود. در واقع، اهمیت تفکر و دوری از هوسها را به تصویر میکشد.
با چنین خود و فضل و فرهنگتشرم بادا که نیست خود ننگت
هوش مصنوعی: با این ویژگیها و فضایل و دانشت، جای شرم است که خودت را تحقیر کنی.