بخش ۳۴ - فی التّمثّل
هوش مصنوعی: این متن به نقد طمع و حرص می‌پردازد. نویسنده با تشبیهاتی از حیوانات، مانند گربه و موش، از عواقب ناگوار طمع و دزدی صحبت می‌کند. او می‌گوید که در حالی که حیوانات به دنبال منافع خود هستند، انسان‌ها نیز نباید دچار طمع شوند. قناعت و رضایت از داشته‌ها مورد تأکید قرار می‌گیرد و نتیجه‌گیری می‌شود که حرص و طمع باعث عذاب و از دست دادن دین و ارزش‌ها می‌شود. در پایان، نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که باید از دنیا و خواسته‌های زودگذر آن دوری کرد و به قناعت گرایید.
در طمع زین سگان مزبله پویای کم از گربه دست و روی بشوی
هوش مصنوعی: به این سگهای زبالهگرد طمع نکن، تو نیز کمتر از گربه نیستی، مواظب باش که خودت را تمیز نگهداری.
گربه هم روی شوی و هم دزدستلاجرم زان سرای بی‌مزدست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که حتی یک گربه هم اگر بخواهد در جایی زندگی کند، باید دو ویژگی داشته باشد: هم باید ظاهری آراسته و زیبا داشته باشد و هم باید کارهباز باشد. در غیر این صورت، در آنجا جایی نخواهد داشت و از مزایای آن خانه بهرهمند نخواهد شد.
موش را موی هست چون سنجابلیک پاکی نیاید از دریاب
هوش مصنوعی: موش هم مویی مانند سنجاب دارد، اما از دل آن نمیتوان به پاکی رسید.
نپذیرد دباغت ار چه نکوستنشود پاک همچو دیگر پوست
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که دباغی خوب و باکیفیت باشد، پوست هرگز به پاکی و خلوص دیگر پوستها نخواهد رسید.
نای و چنگی که گربکان دارندموش را خود به رقص نگذارند
هوش مصنوعی: بسیاری از ابزارها و وسایل هنری که در دست هنرمندان است، قدرت و تأثیرگذاری خاصی دارند و میتوانند دیگران را به حرکت وادارند. اما برخی از وسایل بهقدری جذاب یا تسلططلبانه هستند که حتی اگر بخواهند، قادر به ایجاد تغییر یا تأثیر بر دیگران نیستند و نمیتوانند آنها را به انجام کاری وادارند.
بی‌رسن دزد خانه‌کن باشدمور هم دزد و هم رسن باشد
هوش مصنوعی: اگر دوستی به خانهات بیاجازه وارد شود، همانی است که میتواند به چیزهایی که در آنجا داری آسیب برساند. حتی اگر به ظاهر بیخطر بیاید، نمیتوانی به او اعتماد کنی.
تا تن تست چون دلِ کفتارلت و لوتش یکیست در گفتار
هوش مصنوعی: تا زمانی که بدن تو مانند دل کفتار پارهپاره و نابود شده است، در سخن گفتن تفاوتی بین این دو نیست.
مانده در پیش این و آن به فسوسخایه کن نه و خانه کن چو خروس
هوش مصنوعی: در پیش این و آن معطل نشو و درنگ نکن، مانند خروس که در صبح بیدار می‌شود و صدایش را بلند می‌کند، تو نیز حرکت کن و کار خود را انجام بده.
چون به شهر آن کسان که خرسندندکمر از بهر خواجگی بندند
هوش مصنوعی: وقتی به شهری میروید که مردم آنجا خوشحال و راضی هستند، برای خدمت و یاری به دیگران تلاش میکنند.
تو نصیحت مدار خوار که غمرکرد ضایع به طمع عمّان عمر
هوش مصنوعی: به کسی که در شرایط سخت و ذلتآور قرار دارد، نصیحت نکن، زیرا توجه به دنیا و حسرت زندگی دیگران میتواند او را به بدبختی بیشتری دچار کند.
هان قناعت گزین که طامع دوندر دو گیتی است با عذاب الهون
هوش مصنوعی: به قناعت و بسندگی روی بیاور، زیرا طمعکاران پست در این دنیا و آن دنیا با عذاب سختی مواجه خواهند شد.
طالع آنکه دین به حرص فروختدر وبالش به احتراق بسوخت
هوش مصنوعی: آدمی که دین و ایمانش را به خاطر طمع و حرص به فروش گذاشت، در عوض عذاب سنگینی را متحمل شد و در آتش پشیمانی و عذاب سوخت.
دست بردی نیافت از پی بندپای حرص تو از قناعت بند
هوش مصنوعی: وقتی که دستت به چیزی نمیرسد، از دنبال کردن آن باز بمان و پای خود را از حرص و طمع دور نگهدار. قناعت و راضی بودن به آنچه داری بهتر است.
گر بهی خود روانت نهراسدور بدی زاهدت بنشناسد
هوش مصنوعی: اگر روح تو از خوبیها نترسد و بدیها را نبیند، زاهدی که در دل داری را بهتر میشناسی.