بخش ۲۶ - حکایت در محبّت و دوستی خالص
هوش مصنوعی: در این متن، داستانی درباره یک مرد و دوستی‌اش با دوستش روایت می‌شود. مردی برای دیدن دوستش به خانه‌اش می‌رود اما دوستش در آنجا نیست. همسر دوست می‌گوید به او دیناری بدهد تا او نیز خوشحال شود. مرد مقدار زیادی زر و سیم به زن می‌دهد و در نهایت برای نیازمندان نیز کمک می‌کند.
این داستان بر اهمیت دوستی واقعی تأکید دارد و بیان می‌کند که باید در مواقع دشوار دوستان واقعی را شناخت. یار بد به منزله‌ی خطر و ضرر برای انسان است و نباید به او اعتماد کرد. همچنین از اهمیت فداکاری در دوستی و نقش مثبتی که دوستی به زندگی انسان می‌دهد صحبت شده است. در انتها، نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که دوستان راستین همیشه در کنار هم هستند و در سختی‌ها به یاری یکدیگر می‌شتابند.
دوستی دوست را مهمان شددوست حاضر نبُد پشیمان شد
هوش مصنوعی: دوست برای دیدن دوستش به خانه‌اش رفت، اما وقتی رسید متوجه شد که دوستش در آنجا نیست و حالا احساس ناراحتی و پشیمانی می‌کند.
گفت زن را که کدخدایت کوزن ورا گفت گفتنی بر گو
هوش مصنوعی: زن به مرد گفت: کدخدای تو کجاست؟ و مرد پاسخ داد: چیزی هست که باید بگویی.
گفت پیش آر کیسهٔ زر و سیمزن بیاورد و کرد زر تسلیم
هوش مصنوعی: گفت بیا جلو، کیسهای پر از طلا و نقره بیاور و زن آن را آورد و طلا را به او تقدیم کرد.
مرد بگشاد کیسهٔ دیناربرگرفت آنقدر که بود به کار
هوش مصنوعی: مرد، کیسهی دینار را باز کرد و به اندازهای که به کارش میآمد، برداشت.
مابقی آنچه بود زن را دادبه در آمد ز خانه خرّم و شاد
هوش مصنوعی: بقیهی داراییاش را به زن داد و او با خوشحالی و سرخوشی از خانه بیرون رفت.
چون شبانگاه شوی باز آمدزن برِ شوی خود فراز آمد
هوش مصنوعی: زمانی که شب فرارسد، زن به نزد شوهرش باز میگردد و بر او میافزاید.
گفت با شوی خویش وصف‌الحالشاد شد مرد و غم گرفت زوال
هوش مصنوعی: مردی که با همسرش از حال خوبش صحبت کرد، شاداب شد و اندوهش کم شد.
جمله بود آن نهاده صد دیناربیست برداشت مرد و رفت به کار
هوش مصنوعی: مردی تمام پولی که از قبل جمع کرده بود، یعنی صد دینار را برداشت و با آن به دنبال کار و زندگی خود رفت.
به فدا کرد زر هرآنچه بماندمستحق را ز رنج و غم برهاند
هوش مصنوعی: به خاطر محبت و فداکاری، تمام داراییام را اهدا میکنم تا کسی را که سزاوار است از رنج و ناراحتی آزاد کنم.
گفت درویش را دهم دینارکه مرا شاد کرد نیکو یار
هوش مصنوعی: یک درویش را به او دیناری میدهم چون او با خوشحالیاش، من را شاد کرده است.
بی‌حضور من این چنین سره مردمال من زانِ خویش فرق نکرد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در غیاب من، این مرد که به نظر میرسد عالیقدر و باوقار است، هیچ تفاوتی در رفتار و شخصیتش نسبت به قبل ایجاد نکرده است. او هنوز هم همانطور که بود باقی مانده و تغییر نکرده است.
جمله درویش را دهم مالماز چنین دوستی چرا نالم
هوش مصنوعی: من برای دوستی از چنین انسانهای بیچیزی، ثروتم را به درویش میدهم، چرا باید از این کار ناراحت باشم؟
هست شکرانه‌ای کنون در خوردزانکه در مال من تصرّف کرد
هوش مصنوعی: در حال حاضر، به خاطر اینکه در داراییام تغییراتی ایجاد شده، باید سپاسگزاریای انجام دهم.
دوستان ای پسر چنین بودندکز مراعات هم نیاسودند
هوش مصنوعی: دوستان، ای پسر، اینگونه بودند که هیچگاه از مراعات و دقت در رفتار هم غافل نشدند و همیشه نسبت به هم مسئولیت داشتند.
مال و جان دوست را فدا کردندراحت دوستان غذی کردند
هوش مصنوعی: دوستان از مال و جان خود گذشتند تا راحت و خوشحالی دوستانشان را فراهم کنند.
تو به دانگی درم که دوست بردسینه‌ات همچو مار پوست درد
هوش مصنوعی: تو با تقدیر و قسمت خودت در زندگیت سختیهایی را تجربه میکنی که گاه احساس میکنی مانند مار هستی، که برای تسکین دردهایت، باید پوست خودت را بهطور مداوم عوض کنی.
دور ایّام و تاب دادن پوستگر به زر خوب شد نباشد دوست
هوش مصنوعی: روزگار میگذرد و اگرچه تغییرات ظاهری ممکن است زیبا شوند، اما بدون دوستی و محبت، این زیباییها ارزشی ندارند.
چون کنی خیره دوستی دعویهمه گفتار هرزه بی‌معنی
هوش مصنوعی: وقتی که دوستی را بدون فکر و با شتاب انتخاب میکنی، هر حرف بیاساسی که بگویی، فقط حرفی نادرست و بی‌معنی خواهد بود.
دوست کز کاس و کاسه دور بوداز سپاس و سپاسه دور بود
هوش مصنوعی: دوستی که از کاسه و ظرف دور باشد، از تشکر و قدردانی نیز دور خواهد بود.
با بد و نیک وقت داد و ستدنکند هیچ نیک هرگز بد
هوش مصنوعی: انسان خوب هرگز با بدی و خوبی در زندگی خود معامله نمیکند.
دوست را گر ز هم بدرّی پوستگر کند آه او نباشد دوست
هوش مصنوعی: اگر دوستی را رها کنی و از او دور شوی، اگر هم او ناله کند و دردش را بگوید، دیگر نمیتوان او را دوست واقعی نامید.
ور بگویی به دوست برجه هینگویدت تا کجا بگو بنشین
هوش مصنوعی: اگر به دوستت بگویی که برو و به جایی بپرید، او به تو خواهد گفت که تا کجا بروم و بعد بگوید که بنشین.
یار بد دشمنست رویا رویتو ازین یار زود دست بشوی
هوش مصنوعی: دوست بد به مانند دشمن است، پس هرچه سریعتر از او دوری کن.
یار بد همچو تیغ دیداریستنرم و تیزست و روشن و تاریست
هوش مصنوعی: دوستی که ناپایدار است، همانند تیغی است که هم نرم و هم تیز است؛ ظاهری روشن دارد اما در باطن تاریک و خطرناک است.
مرد را رهزنی یقین باشدهر قرینی که دونِ دین باشد
هوش مصنوعی: هر مردی که به راه راست خود اطمینان دارد، باید مراقب باشد، زیرا هر نشانهای که از رفتار نادرست یا بیدینی بروز کند، میتواند او را فریب دهد.
هر کرا در بطانه یار بدستدانکه در صحن خانه مار بدست
هوش مصنوعی: هر کسی که در خلوت و در کنار یار خود باشد، باید بداند که در جایی هم ممکن است با مشکلات و خطرات مواجه شود.
یار بد را مکن به خشم بترنکند شیشه کس رفو به تبر
هوش مصنوعی: دوست بد را نباید به خشم آورد، زیرا که با غضب، هیچکس نمیتواند شیشه را با تبر ترمیم کند.
شاخ بی‌برگ و میوه خار بُوَدبار بی‌دفع و نفع مار بُوَد
هوش مصنوعی: درختی که برگ و میوه ندارد، شاخ و برگی خشک و بیحاصل است و در مقابل، موجودی مثل مار که نه خوب است و نه بد، فقط ضرر و زیان میآورد.
مر ترا آن رفیق و یار آیدکت به نیک و به بد به کار آید
هوش مصنوعی: دوستی که در تمام مراحل زندگی، چه در زمانهای خوب و چه در زمانهای دشوار، به یاری انسان میآید، همان رفیق واقعی است.
دوستانی که بی‌دریغ بونددوست را همچو تیغ و میغ بوند
هوش مصنوعی: دوستانی که بیوقفه و با کمال صداقت در کنار دوست هستند، مانند تیغ و سپر عمل میکنند.
یار هم کاسه هست بسیاریلیک هم کیسه کم بُوَد یاری
هوش مصنوعی: دوستان و یاران زیادی داریم که با هم در شرایط مختلف همراه هستیم، اما تعداد کمی از آنها هستند که واقعاً به ما کمک و یاری میکنند.