بخش ۵ - در بیداری از خواب غفلت گوید
هوش مصنوعی: این شعر به اهمیت عدل (عدالت) در جامعه و تأثیر آن بر بقای جهان اشاره دارد. شاعر بیان می‌کند که عدالت عامل پایداری جهان است و اگر عدالت در جامعه حاکم باشد، مشکلات و فتنه‌ها خوابیده خواهند شد. در مقابل، ستم و ناعدالتی باعث خوشبختی ظاهری ستمگران خواهد شد، اما این خوشبختی پایدار نیست. عقل و دانش نیز باید در خدمت عدالت باشند و حاکم باید شخصی راستگو و درستکار باشد. در نهایت، تأکید بر این است که عدالت و خرد باید در حکم‌روایی و حکومت حضور داشته باشند تا جامعه‌ای سالم و پایدار形成 شود.
بنه ای عدل تو بقای جهاندر کنار جهان سزای جهان
هوش مصنوعی: عدالت تو باعث تداوم و پایداری جهان است و در کنار آن، سزاوار جهان نیز به شمار میآید.
چون درِ عدل باز شد بر تودرِ دوزخ فراز شد بر تو
هوش مصنوعی: زمانی که درِ عدالت بر تو گشوده شد، درِ جهنم نیز بر تو باز خواهد شد.
عدل مر مرگ را بریزد آبجور مر فتنه را ببندد خواب
هوش مصنوعی: عدالت باعث میشود که مرگ از بین برود و سختیها و ناعدالتیها خوابشان را از دست بدهند و آرامش پیدا نکنند.
هست شادی دل ستمگارانخوش و اندک چو خواب بیماران
هوش مصنوعی: شادی دل ستمگران کم و ناچیز است، مانند خواب بیماران که نه خواب راحتی دارند و نه آرامش.
عقل را مشگریست روح‌افزایعدل مشاطّه‌ایست مُلک آرای
هوش مصنوعی: عقل مانند مسگری است که در آن روح افزای عدالت را میسازد، و این عدالت یکی از زیباترین نقاشیهای زندگی را به وجود میآورد.
شرع را عقل قهرمان باشدملک را عدل پاسبان باشد
هوش مصنوعی: قانون باید تحت هدایت عقل باشد و عدالت باید از حاکمیت حمایت کند.
شاه باید غلام تن نبودتا خطیبش دروغ زن نبود
هوش مصنوعی: سلطان باید کسی باشد که به ظواهر دنیا وابسته نباشد، تا سخنرانش نتواند دروغ بگوید و به آنچه میگوید باور داشته باشد.
پشه از پیل کم زید بسیارزانکه کوته بقا بود خونخوار
هوش مصنوعی: پشه نسبت به فیل کوچکتر است، اما به دلیل زندگی کوتاه و خونی که میمکد، بسیار خطرناک و آزاردهنده میتواند باشد.