بخش ۱۳ - التمثّل فی عصمة قتل المظلوم
هوش مصنوعی: در این متن، داستانی از شاه و مادری پیر روایت می‌شود که پسرش به ناحق کشته شده است. مادر به شاه می‌گوید که به خاطر گناه و ظلمی که بر فرزندش رفته است، از او انتقام نخواهد گرفت و روزگار را به خوبی خواهد گذراند. شاه به خاطر پشیمانی نزد مادر می‌آید و از او عذرخواهی می‌کند. مادر به او یادآوری می‌کند که او نیز باید از بدی‌ها دوری کند و هیچ کس حق ندارد به هیچ دلیلی خون ناحق کسی را بریزد. در نهایت، شاه تحت تأثیر صحبت‌های مادر قرار می‌گیرد و احساس پشیمانی می‌کند. این داستان به موضوعات عدالت، بخشش و عواقب ظلم می‌پردازد.
همچنین شاه ماضی با جودناصرِ دین سرِ کرم مسعود
هوش مصنوعی: شاه پیشین که در بخشش و سخاوت به ناصر دین معروف است، به مهربانی مسعود نیز اشاره دارد.
گشت بر بوالحسین میمندیمتغیر ز چونی و چندی
هوش مصنوعی: حالت و ویژگیهای بوالحسین در حال تغییر و تحول است و به برخی از جزئیات و امور وابسته نیست.
رفع کردند مر ورا در کاراز شیانی درم هزار هزار
هوش مصنوعی: آنها کارش را از میان هزاران چیز مشکلساز، به خوبی انجام دادند و او را از این حواشی رها کردند.
عاقبت کشته شد بناحق و جورهیچ نابوده کار او را غور
هوش مصنوعی: در پایان، او به ناحق و به وسوسههای ظالمانه کشته شد و هیچ چیز نمیتواند زحمات او را از بین ببرد.
مادری پیر داشت بس عاجزکه نبودی دعاش را حاجز
هوش مصنوعی: مادری سالخورده و ناتوان داشت که هیچ چیز نمیتوانست مانع از دعا کردنش شود.
شاه را گفت مُفسدی احوالکه کند مُرغوار به جان تو زوال
هوش مصنوعی: شاه به کسی گفت: آیا به تو می‌گوید که چه خطراتی برای جانت وجود دارد، همچنان که پرندهای در معرض نابودی است؟
دل این زن به عذرها خوش کنکینه را در دلت میفکن بُن
هوش مصنوعی: دل این زن را با دلایل و بهانهها شاد کن و در دل خود کینه و دشمنی را نپروران.
شاه یک شب سحرگهی برخاستبرِ زن رفت و عذر رفته بخواست
هوش مصنوعی: شاه در یک صبح زود از خواب بیدار شد و به سوی همسرش رفت و از او خواست تا دلخوری پیشین را فراموش کند.
گفت بد کردم و پشیمانمزین سبب بد مخواه برجانم
هوش مصنوعی: من بدکردم و از کار خود پشیمانم، بنابراین از من کینه و بدی نطلب.
رفتنی رفت وین قضا بشتافتتیر بگذشته چون توان دریافت
هوش مصنوعی: رفتنی رفت و قضا سریع پیش رفت، مانند تیر از کمان رها شده که دیگر نمیتوان آن را بازگرداند.
نیز بر من دعای بد تو مکنبودنی بود در نورد سخن
هوش مصنوعی: بر من دعای بد نکن، چرا که سخن موجب می‌شود که سرنوشتی رقم بخورد.
پیرزن گفت کی جهان را شاهاز منی زین سبب تو عذر مخواه
هوش مصنوعی: پیرزن گفت که تو از من شروع نکن و عذرخواهی نکن، زیرا شاه دنیا را من از خودم نمیدانم.
چون کنم من دعای بد حاشایا زنم مُرغوای بد حاشا
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم آرزوی بدی کنم، هرگز! یا اینکه به پرنده بدی صدمه بزنم، هرگز!
میرِ ماضی بدو همی دنییداد و ت نیز دادیش عقبی
هوش مصنوعی: رهبر گذشته به او دنیا را بخشید و تو هم به او پاداش آخرت را عطا کردی.
دنیی و عقبی از شما داریمحق این کی بخیره بگذاریم
هوش مصنوعی: ما در دنیای خود و در آخرت امیدوار به شما هستیم، اما حق این است که بر اساس خیر و نیکی عمل کنیم.
یافتست از تو و پدر پسرمدنیی و عقبی این غم از چه خورم
هوش مصنوعی: از تو و پدر تو، پسرم به دنیا و آخرت دست یافته است؛ من نمیدانم چرا باید این غم را تحمل کنم.
به تلافی مال دنیی و دینکی کنم خیره ای ملک نفرین
هوش مصنوعی: در اینجا بیان می‌شود که در پاسخ به پول و ارزشهای دنیوی و مذهبی، چه کسی را میتوان ملامت کرد و به چه چیزهایی باید توجه کرد. به نوعی، فرد ممکن است نگران عواقب و مجازاتهای دنیوی و آخرتی باشد و در عین حال به تفکر درباره چیزهای بزرگتر و مهمتر بپردازد.
او جهان داد و تو شهادت و اجرنیست جای غم و ملامت و زجر
هوش مصنوعی: او جهان را آفرید و تو به عنوان گواهی بر آن قرار گرفتهای، بنابراین به خاطر درد و رنج نباید غمگین یا ملامت شوی؛ چرا که پاداشی در انتظار توست.
نیست اندیشه‌ای ز من بحلیاز توام نیست زین سبب خجلی
هوش مصنوعی: اندیشه‌ای از من نیست که به فکر تو بیفتد؛ بنابراین، من از این موضوع خجالت نمیکشم.
حاش‌للّٰه که من بدت گویمیا زوال کمالِ تو جویم
هوش مصنوعی: من هرگز نخواهم گفت که تو بد هستی یا به دنبال کاهش کمال و زیبایی تو خواهم رفت.
شاه آزاده این سخن بشنیدپیرزن را به مادری بگزید
هوش مصنوعی: شاه آزاد و با کرامتی این سخن را شنید و تصمیم گرفت که این پیرزن را به عنوان مادر خود انتخاب کند.
زان خجالت به دل پشیمان شدچشمش از حال رفته گریان شد
هوش مصنوعی: به خاطر شرم و خجالت، دلش ناامید شد و چشمانش که از حال رفته بودند، به گریه افتادند.
خون ناحق نگر نریزی هیچورنه نار جحیم را ببسیچ
هوش مصنوعی: اگر به ناحق خون کسی را بریزی، این کار تو را به عذاب جهنم میکشاند.
خون ناحق ز کارهاست بترخون ناحق کندت زیر و زبر
هوش مصنوعی: خون ناحق به دست آمده از کارهای نادرست میتواند به تو آسیب بزند و اوضاعت را به هم بریزد.