بخش ۱۷ - اندر مذمّت دختر گوید
هوش مصنوعی: این شعر به بیان بدبیاری و نحسی تأثیر دختر به دنیا آمده می‌پردازد. شاعر اشاره دارد که اگر دختری به دنیا آید، ممکن است بخت و طالع خانواده را بد کند و زندگی آن‌ها را به عیب و ننگ بیفکند. او به خشم و عدم امنیتی که ممکن است از وجود دختر به وجود بیاید، اشاره می‌کند و می‌گوید که در زندگی همگان، به ویژه در رویارویی با دیگران، انتظار خوبی نیست. در نهایت، پیام این شعر به نوعی انتقاد از وضعیت اجتماعی و عدم ارزش‌گذاری مناسب برای دختران و نگرانی از آینده و ازدواج آن‌هاست.
ور بود خود نعوذباللّٰه دختکار خام آمد و تمام نپخت
هوش مصنوعی: اگر کسی خودسرانه و بدون فکر عمل کند، ممکن است نتیجهای ناپخته و ناخواسته به بار آورد.
طالعت گشت بی‌شکی منحوسبخت میمون تو شود منکوس
هوش مصنوعی: سرنوشت تو به طرز مشکوکی دچار بدی شده است، بخت خوش تو هم به سمت بدی خواهد رفت.
آنکه از نقش اوت عار آیدپی دخترت خواستار آید
هوش مصنوعی: کسی که از تصویر او احساس شرم می‌کند، به خاطر تو خواستگاری می‌کند.
خان و مان تو پر ز عار شودخانه از بهر وی حصار شود
هوش مصنوعی: خانه و زندگی تو به نشان عیب و ننگ پر میشود، و به خاطر او منزلتت به حصاری تبدیل میشود.
برکس ایمن مباش، زان پس توکه نیابی امین برو کس تو
هوش مصنوعی: بر کسی که به او اعتماد نداری، ایمن نباش؛ زیرا اگر روزی به نیازش بیفتی، کسی برای تو نخواهد بود.
هیچ‌کس را به خود نیاری خواندگوز بر گنبد ایچ کس نفشاند
هوش مصنوعی: هیچ‌کس را به خود دعوت نکن، زیرا هیچ‌کس نمیتواند به گنبد آسمان نفشاند.
مرد مهمان به خان نیاری بردنکند امن بر عرابی کرد
هوش مصنوعی: مرد مهمان به خانه کسی نمیرود مگر آنکه احساس امنیت کند و در دلش آرامش باشد.
آتش و پنبه جفت کی گرددخان و مانت به جمله فی گردد
هوش مصنوعی: آتش و پنبه هرگز با هم سازگار نمیشوند. زندگی و آسایش تو نیز نمیتواند با چیزهایی که به تو آسیب میزنند، در کنار هم وجود داشته باشد.
گر غلامی خری و گر شاگردبا وی از ناکسی برآید گرد
هوش مصنوعی: اگر تو بندهای از بندهها باشی یا شاگردی در کنار او، از گمنامی و بیاعتنایی به جایی نمیرسی.
زود دامادیت طمع داردخویشتن را ز خانه پندارد
هوش مصنوعی: عاجزی که در عزم ازدواج دارد، به زودی به خود میبالد و خانه خود را مانند یک قصر میبیند.
چه نکو گفت آن بزرگ استادکه وی افکند شعر را بنیاد
هوش مصنوعی: استاد بزرگ به زیبایی فرمود که او اساس شعر را گذاشت.
کانکه را دختر است جای پسرگرچه شاهست هست بد اختر
هوش مصنوعی: کسی که دختر دارد، اگرچه به مقام شاهی برسد، در واقع بدشانس است.
وآنکه او را دهیم ما صلواتگفت کالمکرمات دفن بنات
هوش مصنوعی: هر کسی که بر او درود بفرستیم، مانند آن است که بزرگواری را در دل خود جا دادهایم و به خوبی از او یاد کردهایم.
چون بود با بنات نعش فلکبر زمین جفت نعش به بی‌شک
هوش مصنوعی: زمانی که ستارهها با همعصبان خود در آسمان همنشینی کنند، بههیچوجه نمیتوان از مرگ و فراق بر زمین استثنایی دید.
بر فلک چون بنات با نعش استبر زمین هم بنات بر نعش است
هوش مصنوعی: در آسمان مانند دختران، جنازهها نشستهاند و بر زمین نیز دختران، بر جنازهها حضور دارند.
هرکرا دختر است خاصه فلادبهتر از گور نبودش داماد
هوش مصنوعی: هر کسی که دختر دارد، به ویژه اگر او از نسل خوب باشد، برایش بهتر است که داماد نباشد تا به جای گور و مرگ، دوری از زندگی را تجربه کند.