غزل شمارهٔ ۱۱
هوش مصنوعی: این شعر از کلیم کاشانی به بیان حزن و اندوه شاعر می‌پردازد. شاعر با استفاده از تصاویری از تیرگی آسمان و خاکستر، به وضعیت نابه‌سامان خود و جامعه اشاره می‌کند. او به مسئولیت دیگران در ایجاد رنج و مصیبت می‌نویسد و از بی‌کسی و تنهایی خود می‌گوید. با بیان این‌که به رغم مشکلات، هنوز جوهر واقعی‌اش را نمی‌خواهد نمایان کند، بر بهبود وضعیت و بزرگداشت ارزش‌های انسانی تأکید می‌کند. شاعر در نهایت به ناامیدی از تغییر سرنوشت و تأثیر ستارگان می‌پردازد و به این نتیجه می‌رسد که قدر و ارزش او در میان افرادی که در این "بازار" حضور دارند، شناخته نشده است.
نیلگون شد فلک از تیرگی اختر ماگردد آئینه سیه تاب ز خاکستر ما
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر تیرگی ستاره ما رنگ نیلی گرفته و آینه تاریک به وسیله خاکستر ما روشن میشود.
بی‌کسانیم، گذاری به سر ما که کند؟مگر از گریه گهی بگذرد آب از سر ما
هوش مصنوعی: ما در تنهایی و بی‌کسی به سر میبریم، چه کسی میتواند به ما کمک کند؟ فقط گاهی اوقات با اشک و غم، ممکن است مشکلات از روی ما بگذرند.
ایدل انگار که چون تیغ به بند افتادیمبهتر آن است که ظاهر نشود جوهر ما
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد وقتی در شرایطی سخت و ناامیدکننده قرار میگیریم، بهتر است که شخصیت واقعی و درونیمان را نشان ندهیم. در واقع، در دل مشکلات، پوشیده ماندن از دیگران و مخفی کردن ویژگیهای خاص ما، انتخاب بهتری است.
نه تذرویم نه طاووس چه در ما دیده استکه پرد دیدهٔ دام از پی بال و پر ما
هوش مصنوعی: ما نه مانند ذرات ریز هستیم و نه مانند طاووس که زیبا براق مانیم؛ این چه چیزی است که در وجود ما وجود دارد که موجودات دیگر، فقط به خاطر زیبایی و بال و پر ما به دنبال ما میآیند؟
روی گرمی چو نبینیم به کس وانشویمنخل مومیم بجز شعله نچیند بر ما
هوش مصنوعی: اگر گرما و خوبی را دردیگری نبینیم، از خودمان ناامید نمیشویم. مانند درخت نخل، جز شعلهای بر ما نمیافزاییم.
نشئه از باده ندیدیم و طرب از مستیخاک محنت زده‌ای بود گل ساغر ما
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که ما از می و شادی واقعی بیبهره بودیم و در واقع لذتی که میتوانسته حاصل از نشئه و مستی باشد، به علت مشکلات و رنجهایی که بر دوش داریم، از بین رفته است. به عبارت دیگر، گل خوشبویی که باید موجب خوشحالی و سرور میشد، تحت تاثیر غم و مشکلاتی که داریم، جایی در زندگی ما ندارد.
اشک اختر همه از دیدهٔ گردون بچکدمصلحت نیست که دودی بکند مجمر ما
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر ستارهها هم از دیدن مشکلات و غمها اشک بریزند، در حقیقت برای ما مناسب نیست که در این وضعیت، ما هم دچار دود و آتش شویم. به عبارتی دیگر، نباید اجازه دهیم که غم و اندوه ما را بسوزاند و به هم ریخته کنیم.
پیش این جوهریانی که درین بازارندقیمت رشته فزون‌تر بود از گوهر ما
هوش مصنوعی: در این بازار، ارزش رشتهها و لوازم زینتی بیشتر از ارزش گوهر و جواهر ماست.
نیست دور از اثر طالع پست تو کلیمکه بچاه افتد اگر سیر کند اختر ما
هوش مصنوعی: تأثیر سرنوشت بد تو باعث نمیشود که کلیم به حال خود رها شود، چرا که اگر ستاره ما به خوبی حرکت کند، ممکن است به چاه بیفتد.