غزل شمارهٔ ۱۸۰
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفاهیم هنری، عشق، قضا و قدر، و وفا می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که هنرمند هنگام بیان هنر خود باید خود را از بی‌هنران متمایز کند و از لاف زدن پرهیز کند. همچنین او بر این باور است که در برابر مشکلات نباید دست به کار زد چرا که سرنوشت بهر حال او را به سمتی خواهد برد. در این مسیر، عشق چراغ عقل را روشن می‌کند و انسان باید صبر و حوصله داشته باشد. شاعر در ادامه به احساساتی اشاره می‌کند که انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و به وفای اهل دوستی و نزدیکی به آن‌ها تأکید می‌کند. به طور کلی، شعر دعوت به تفکر عمیق و صبر در برابر چالش‌ها و انتظار‌های عشقی و دوستی است.
خوش آنکه لاف هنر پیش بی هنر نزنداگرچه برق بود طعنه بر شرر نزند
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در به نمایش گذاشتن هنر خود سخنی نمیگوید و به دیگران ادعا نمیکند؛ حتی اگر مانند برقی درخشان باشد، به آتش و فتنه اشارهای هم نمیکند.
بچاره دست مزن در بلا که شصت قضانشان غلط نکند، تیر بر سپر نزند
هوش مصنوعی: بیچاره، دست به خطر نزن که سرنوشت به اشتباه نشانه نمیزند و تیر بر سپر نمیزند.
مکن سئوال که ابواب فیض اهل سخاگشاده است بروی کسیکه در نزند
هوش مصنوعی: سوالی نکن؛ درهای بخشش و نعمت اهل بخشندگی به روی کسی باز است که در را بکوبد و درخواست کند.
چراغ عقل دهد روشنی ز پرتو عشقنظر نه بیند تا آفتاب سر نزند
هوش مصنوعی: عقل، به وسیلهی نور عشق، روشنایی مییابد و تا زمانی که خورشید (آگاهی و حقیقت) طلوع نکند، انسان نمیتواند چیزهایی را که باید ببیند، ببیند.
فراخ حوصله گر خانه ای بسیل دهدچو موج دست تأسف بیکدگر نزند
هوش مصنوعی: اگر آدمی با حوصله باشد و به خانهای بزرگ دست یابد، دیگر مانند موجی که دست به سینهی دیگری میزند، در غم و اندوه نخواهد بود.
بجز تو کز دل بیچاره صبر می طلبیکسی نگفته به بسمل که بال و پر نزند
هوش مصنوعی: جز تو، هیچ کس از دل بیچارهام نمیخواهد که صبر داشته باشد، و هیچ کسی به مجروح گفته که بال و پر نزند.
دلم ز جانب آن چشم فتنه جو جمعستکه مست سنگ بد کان شیشه گر نزند
هوش مصنوعی: دل من از نگاه آن چشم وسوسهانگیز پر است که اگر از سنگ بزند، مانند شیشه خواهد شکست.
درین بهار چنان روزگار افسردستکه غیر شمع گلی هیچکس بسر نزند
هوش مصنوعی: در این بهار، وضعیت به قدری افسرده و غمانگیز است که حتی کسی به جز شمعی گلی، نخواهد که بر لب بزند یا سخنی بگوید.
کلیم خوارتر از خود کسی نمی بینمچرا ز حلقه اهل وفا بدر نزند
هوش مصنوعی: هیچکس را خوارتر از خود نمیبینم، از این رو نمیفهمم چرا از جمع وفاداران بیرون نمیرود.